Opinie

Opinie: ‘Amsterdam, verbied reclame voor ontwrichtende flitsbezorgers’

Flitsbezorgbedrijven verminderen de leefbaarheid van de stad en Amsterdam moet daarom reclame-uitingen van deze diensten verbieden, schrijft Niels Niessen. ‘Aan overheden de taak om deze verslavende diensten te reguleren.’

Niels Niessen
De pont zelf is sinds kort een varende geelpaarse reclamezuil voor het Turkse Getir.  Beeld ANP / Kim van Dam
De pont zelf is sinds kort een varende geelpaarse reclamezuil voor het Turkse Getir.Beeld ANP / Kim van Dam

Wie recent de pont van of naar Noord heeft genomen kan het niet zijn ontgaan: reclames van flitsbezorgers. Terwijl de bushokjes van stoep tot dak zijn volgeplamuurd met het blauw van het Britse Zapp is de pont zelf een varende geelpaarse reclamezuil voor het Turkse Getir. Maar moeten stad en GVB dit willen, dat de publieke ruimte het strijdtoneel wordt van bedrijven met een ontwrichtend bedrijfsmodel vergelijkbaar met dat van Airbnb? Kom met strengere regels voor welke producten en diensten om aandacht mogen vragen in de publieke ruimte.

De flitsbezorgers zijn veel in het nieuws en zelden positief. Zo kopte deze krant afgelopen maand: ‘Flitsbezorgers drijven de Pijp tot wanhoop.’ Winkelpanden worden afgeplakte dark stores, vrachtwagens rijden af en aan, en opgejaagd door hun app en de belofte van ‘bezorging binnen minuten’ schiet verkeersveiligheid er bij de fietskoeriers vaak bij in. “Je ziet de bijna-ongelukken gebeuren waar je bijstaat,” zo citeert de krant een buurtbewoner.

Groeipijnen

Evenmin een prioriteit van de flitsbezorger is de werknemer. Zo berichtte NRC Handelsblad over protesten van koeriers van het Duitse bedrijf Gorillas. Alles moet snel bij dit bedrijf, de bezorging en de groei. Maar als werknemers klagen dat hun salaris niet goed of zelfs helemaal niet wordt uitbetaald dan beroept het bedrijf zich op groeipijnen. Die pijn — gewoon onderdeel van het cynische bedrijfsmodel — is dus voor werknemers, buurtbewoners, verkeersdeelnemers en ook voor het milieu. De winst is louter voor deze bedrijven. En o ja, ook voor de consument die opeens binnen minuten een zak chips in handen heeft. Handig toch?

Ongetwijfeld zijn er heel wat mensen die flitsbezorging handig vinden, zeker in deze pioniersfase waarin flitsbezorgers in een race to the bottom stunten met scherpe prijzen om zo snel zo veel mogelijk marktaandeel te vergaren. Maar velen vinden online gokken, hamburgers en goedkope vliegvakanties ook handig. Aan overheden vervolgens de taak om deze verslavende diensten te reguleren.

Wat betreft vliegvakanties: vanaf mei dit jaar is Amsterdam de eerste stad in Nederland die reclames weert voor producten waarvoor fossiele brandstof nodig is, zoals benzineauto’s en vliegtickets. Wethouder Marieke van Doorninck zei hierover: “We willen een stad zijn waar zuinig met energie wordt omgesprongen.” Een jaar eerder al besloot het GVB de veerponten niet langer rond te laten varen met reclames van Shell, dit na druk van Extinction Rebellion. Amsterdam loopt dus voorop als het gaat om het weren van reclames voor fossiele producten die de aarde uitputten.

Verbannen van reclames

Laat de stad nu ook voorop lopen met het bannen van reclames voor producten en diensten die mensen en de leefbaarheid van wijken uitputten. Wees een stad die zuinig omspringt met de energie van mensen. Als de klimaatcrisis en de coronacrisis ons één ding leren is dat we collectiever zullen moeten gaan denken. Je neemt de prik of laat je testen niet alleen om je eigen gezondheid te beschermen maar ook die van mensen om je heen. Bij die collectievere mindset past een samenleving die bewust en duurzaam ondernemen bevordert en die ontwrichtende bedrijfsmodellen als die van flitsbezorging maar ook bijvoorbeeld online gokken beteugelt. Daar past ook een duurzaam reclamebeleid bij.

Nog mooier dan een stad met minder reclame is een stad zónder reclame. Dit klinkt utopisch maar het kan. Kijk naar het Franse Grenoble dat in 2017 de eerste reclamevrije stad in Europa werd en waar billboards werden vervangen door bomen. Zoals jurist Ramsi Woodcock zegt in een uitzending van het VPRO-programma Tegenlicht: “Billboards zijn de schoorstenen van de geest. Het wordt tijd dat we afrekenen met die geestvervuilende infrastructuur.” Zo ver is Amsterdam misschien nog niet. Wel zou de stad haar ban op fossiele reclame een goed vervolg kunnen geven met een ban op reclame in de publieke ruimte van bedrijven die diezelfde publiek ruimte ontwrichten.

Niels Niessen is cultuurwetenschapper aan de Radboud Universiteit Nijmegen en fietst graag door Amsterdam. Beeld
Niels Niessen is cultuurwetenschapper aan de Radboud Universiteit Nijmegen en fietst graag door Amsterdam.
Meer over