Paul Vugts. Beeld Artur Krynicki
Paul Vugts.Beeld Artur Krynicki

Openbaarheid? Praat in de microfoon svp!

PlusPaul Vugts

Paul Vugts

We hebben in Amsterdam-Zuid sinds goed een jaar een, als je het mij vraagt, prachtige nieuwe rechtbank. Statig en met grandeur, maar ook weer niet té poenig, zoals het gerechtshof aan het IJdok. Met fraaie zichtlijnen en een ontroerend standbeeld op het voorplein.

Jammer dat de akoestiek in de meeste zalen erbarmelijk is voor wie wat achterin zit, zoals wij journalisten en het publiek. De wanden zijn met lichtbruin gerecycled leer bekleed om galmen te voorkomen, maar als de procesdeelnemers niet van dichtbij in de microfoons spreken, verdwijnen halve of hele zinnen in die wandbekleding. Zelf horen de sprekers elkaar ondertussen prima, dus die hebben het niet door als ze er niet scherp op zijn.

Die onverstaanbaarheid is ergerlijk, en na goed een jaar nog precies zoals in de wittebroodsweken. We bespraken het hier vaker: de rechtspraak is geen snel lerend instituut. Bovendien beschouwen architecten de gebruikers van hun creatie kennelijk vooral als ruis in hun ideaalplaatje. (Afvalbakken detoneren in de strakke inrichting, dús zijn ze belachelijk schaars.)

Voor ons, degenen die dat fraaie gebouw hebben betaald, grijpt niemand in. Dat leer zal dus wel niet meer verdwijnen. Verbeteringen moeten van de procesdeelnemers zelf komen.

Dat verdachten in al hun ongemak, zenuwen, desinteresse of verontwaardiging langs die microfoons murmelen, begrijp ik. Dan moeten de rechters maar op de noodzaak van verstaanbaarheid blijven hameren.

Moeilijker te begrijpen zijn de professionals die het maar niet leren. Officieren van justitie die na dat ruime jaar nog steeds hun beweegbare tafels niet laten opkomen als ze gaan staan om te spreken, waardoor de microfoon een halve meter onder hun mond hangt en hun woorden vervliegen. Advocaten: idem dito. Tolken die onbedoeld alléén de verdachten, rechters en aanklagers bedienen door de geluidsinstallatie te negeren en richting de verdachte te hangen…

Ik ben heus niet te verlegen om naar de rechtbank te zwaaien als sprekers niet of slecht te verstaan zijn, en de meeste rechters grijpen dan meteen in, maar in de zaal zitten (bovenal) ook slachtoffers, nabestaanden, naasten van verdachten en andere belangstellenden. Niet iedereen weet dat je óók als toehoorder best discreet met een seintje voor jezelf mag opkomen als degenen die dat hadden moeten doen niet opletten.

De openbaarheid van de rechtspraak is een groot goed. Dat vinden echt óók de meeste rechters, aanklagers en raadslieden. Daar hoort bij dat zij zorgen dat iederéén het proces goed kan volgen. Bodes, voorlichters en technici kunnen helpen door werkende microfoons goed te positioneren, maar in eerste instantie moeten de sprekers gewoon duidelijk in dat ding voor hun neus praten.

Laten we afspreken dat ik u op deze plek over een half jaar rapporteer of het beter gaat.

Paul Vugts schrijft elke vrijdag over zijn werk als misdaadverslaggever. In de Taghi Podcast vertelt hij samen met collega Wouter Laumans over ontwikkelingen in het proces rond Ridouan Taghi.

Reageren? paul@parool.nl.

Meer over