Derk Sauer. Beeld Artur Krynicki
Derk Sauer.Beeld Artur Krynicki

Op weg terug naar Nederland – zal ik mijn huis en bezittingen in Moskou ooit nog terugzien?

PlusDerk Sauer

Derk Sauer

Dat was het dan. Ik omarm Oleg – onze steun en toeverlaat in Moskou die op ons huis zal passen – pak mijn koffer, werp nog een laatste blik op het torentje op het dak van ons huis en stap op deze prachtige, heldere winterdag de auto in op weg naar het vliegveld Sjeremetovo.

Ik neem mee: de tekening van de datsja die de jongens maakten voor ons 12,5-jarige huwelijk, de drie favoriete porseleinen beeldjes van Ellen, wat familiesieraden, de melktandjes van de kinderen en ons trouwboekje.

Achterblijft een huis vol met spullen die we de afgelopen 32 jaar verzamelden: onze dagboeken, fotoalbums, bibliotheek vol boeken over Rusland, de goudvis, de voetbalbekers die onze kinderen wonnen en onze sociaal-realistische kunst die we door de jaren heen verzamelden.

Zien we die nog terug? En zo ja, wanneer? Maanden, jaren? Met ons huis kunnen we sowieso nu niets doen. De Russische overheid heeft alle transacties door buitenlanders verboden.

Het was Maslenitsa vandaag – het feest van de lente. Daarom ben ik nog even op bezoek op de datsja bij Lena om de traditionele pannenkoeken met kaviaar en zure room te eten. Lena is op van de zenuwen. Haar zoon is zwaar autistisch en afhankelijk van westerse medicijnen. Mijn vrouw Ellen is peetmoeder en neemt Anton al jaren elke twee weken mee uit eten. Steeds naar hetzelfde restaurant, waar hij steeds hetzelfde menu bestelt. We hebben afgesproken dat mocht Lena wat overkomen wij de zorg voor Anton overnemen. Ze heeft verder geen familie in Rusland. Hoe moet dat nu?

“Ik heb nog voor een maand ampullen,” zegt Lena, “ben de afgelopen dagen alle apotheken afgegaan, maar de medicijnen zijn nu al op. Hoe moet dat in hemelsnaam verder?”

“Wij sturen ze wel op vanuit Nederland,” zeg ik, maar realiseer me meteen dat alle koeriersdiensten nu zijn gestopt.

“Ik wil Poetin wel eigenhandig wurgen,” zegt ze terwijl ze begint te beven. “Ik durf niet meer op Facebook tegen de oorlog te schrijven, want stel je voor dat ik word gearresteerd. Dan heeft Anton niemand meer.”

Lena heeft nog net op tijd al haar geld van de bank gehaald. In dollars. Ze laat een koektrommel onder het aanrechtkastje zien vol met in plastic verpakte stapeltjes. “Hier moet ik het mee doen. Ik kan niet weg en straks is hier vast honger. De winkels raken nu al leeg.”

Met de buren durft ze niet meer dan oppervlakkig te praten. “Die geloven in het sprookje van Poetin. Het doet pijn aan mijn oren. Ik schaam me zo voor mijn eigen land.”

Collega Julia komt ook nog even langs om gedag te zeggen. Een maand geleden verruilde ze haar flat voor een woning met tuin op een omheind park even buiten Moskou.

“Volmaakt gelukkig met man, de tweeling en mijn ouders. Het leven lachte ons toe.”

Julia groeide op in Oekraïne, haar nichtje zit nu met kinderen in een kelder in Kharkiv en belt af en toe. Haar man is Russisch en werkt als projectleider in de bouw. Ze gaf zelf een goed betaalde baan op voor een eigen startup.

Julia barst in huilen uit. “Ons leven is in een week verwoest. Het bouwproject van mijn man ligt nu al stil. Er is wel cement, maar door de sancties komen zaken als airconditioners en liften niet meer binnen. En mijn startup kan het ook schudden. We verdienen niets meer, ik ben radeloos. Het liefste ging ik meteen naar Oekraïne om te helpen, maar hoe kom je daar vanuit Moskou?”

Om de veiligheid van onze journalisten niet te zeer in gevaar te brengen hebben we de Russische site van The Moscow Times op zwart gezet, maar hoofdredacteur Dima meldt dat we nu via Telegram weer in de lucht zijn.

Op de beelden van onze reporters ter plekke zie ik dat duizenden Russen in heel Rusland navolging hebben gegeven aan de oproep van Navalny om tegen de oorlog te protesteren. De teller van arrestaties staat inmiddels op 5000. Op het uitspreken van het woord ‘oorlog’ staat nu vijftien jaar. Wat een moed.

Ik lees ook dat meer dan 150 journalisten Rusland hebben verlaten sinds de uitbraak van de oorlog.

Daar ben ik er zo een van.

De laatste vlucht van Aeroflot naar Istanboel – de toestellen mogen uit angst om in het buitenland aan de ketting te worden gelegd niet langer internationaal vliegen – is stampvol. Niet de gebruikelijke vakantiegangers, maar gezinnen met heel veel koffers die voorlopig elders hun heil zoeken.

Mijn tijdlijn loopt vol van aanbiedingen om te helpen met het inrichten van een noodredactie voor The Moscow Times in Nederland. Hartverwarmend.

Nu eerst mijn collega’s Rusland zien uit te krijgen.

Derk Sauer is uitgever van The Moscow Times en columnist bij Het Parool. Hij is ook ­oprichter van de Russische krant Vedomosti en oud-uitgever van RBK Gazeta.

Lees ook onze belangrijkste verhalen over de oorlog in Oekraïne.

Meer over