Theodor Holman. Beeld Artur Krynicki
Theodor Holman.Beeld Artur Krynicki

Oorlog is erg, maar toekijken zaagt je handen en je benen van je romp

PlusTheodor Holman

Theodor Holman

Het lijden zien van de ander.

Dat is ondraaglijk als je een groot empathisch vermogen hebt.

Empathie en medelijden worden in onze christelijke samenleving gepropageerd als een deugd.

Nu wil ik niet meteen Nietzsche citeren, die medelijden geen deugd vond maar een teken van arrogantie, maar ik kan me goed inleven in wat hij bedoelt.

Ik merk dat we anders gaan denken over die oorlog. Begrepen we eerst goed dat we ons niet met het conflict moesten bemoeien omdat er dan een Derde Wereldoorlog zou kunnen uitbreken, nu hoor ik functionarissen zeggen ‘dat we niet kunnen blijven toekijken’. Dreigt Rusland met het atoomwapen, dan moeten wij dat ook doen.

Ik stel me voor dat Rutte belt met Poetin en zegt: “Luister Vladimir, we gaan toch maar tegen jullie oorlog voeren.”

“Oké, Mark, dan bombardeer ik nu de haven van Rotterdam, van Amsterdam, van Delfzijl, het Rijksmuseum, het Van Gogh, het Ajaxstadion, Stadion Feijenoord… Moet ik verder gaan? Alles binnen een half uur gepiept.”

“Ja, maar dan is Moskou ook weg.”

“Dat geloof ik niet. We houden in ieder geval meer Russen over. Maar goed. Dus wat wil je?”

Zelfs in Navo-verband kunnen we met ons piefpafpoeflegertje weinig uitrichten.

Nederland voert altijd oorlog in z’n onderbroek.

We zijn altijd gedwongen toe te kijken.

Hoe lang houden wij dat vol?

Weer een theater met honderden mensen gebombardeerd, weer delen van lijken die uit de gebombardeerde flats bungelen, weer een rij met kinderlijkjes, weer berichten over moeders die kun kinderen verloren; de kleur zwart voor dit leed is nooit zwart genoeg.

En wij maar kijken.

Ondertussen weten we dat er maar één effectieve oplossing is: binnen het Kremlin moet men er genoeg van krijgen. Iemand moet Poetin de bittere pil laten slikken, of hij moet zelf de cyaankalipil tussen z’n knarsende tanden breken. Maar Brutus heeft net weer een portie nepnieuws gekregen en Judas is bezig zijn miljarden onder de Zuidas te verstoppen.

Het spijt me, maar ik kan niet anders dan aan mijn vader denken die heeft gevochten, krijgsgevangen is gemaakt en gestoord uit de oorlog is gekomen. Mildheid en empathie had hij verloren, wraak was brandstof, de atoombom een zegen en een groot leger noodzakelijk.

Oorlog is erg, maar toekijken zaagt je handen en je benen van je romp. Je leeft nog, met je natje en droogje, maar hoe fijn is dat nu?

Empathie is soms een duivel.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Meer over