Johan Fretz. Beeld Artur Krynicki
Johan Fretz.Beeld Artur Krynicki

Oké boomer: met zulke vrienden heeft de PvdA geen vijanden meer nodig

PlusJohan Fretz

Johan Fretz

We hadden al lang niet meer van hem gehoord, maar Ad Melkert vond het hoog tijd voor een comeback. Hij sprak zich in Op1 uit tegen de linkse fusie van GroenLinks en de PvdA. Je denkt: wellicht verstandiger om die discussie intern te voeren, in plaats van je partijgenoten publiekelijk voor de voeten te lopen. Maar ja: dit is de PvdA, ze delen elkaar ongeveer net zo vaak dolkstoten uit als burgemeestersposten.

Hoe zou het met Ad gaan? In elk geval bleek bij Op1 dat zijn arrogantie van toen en zijn conservatieve angst voor ware linkse politiek twintig jaar later nog springlevend waren. Paternalistisch schilderde hij GroenLinks af als een ‘prima, hartstikke sympathieke partij’. Sympathiek, dat zeg je over je neefje van vier die kinderpostzegels verkoopt. Het was Melkert ontgaan dat zijn eigen partij nog maar 9 zetels had.

Tegenover GroenLinks’ drang naar ‘radicale verandering’ definieerde hij de PvdA als een partij van de ‘kleine stapjes’. Daarmee openbaarde hij onbedoeld hoe de PvdA (mede onder zijn leiding) zo ver kon afdwalen van haar kernidealen. Decennialang bewoog de PvdA alsmaar meer mee met het neoliberalisme, met snoeihard rechts beleid. In ruil waarvoor? Nou, voor kleine stapjes. Daar stonden ze dan mee te pronken: ‘Beste mensen, ja het klopt, we laten de zorg, de volkshuisvesting, de rechten, de lonen, de zekerheden van arbeiders volledig uitkleden, maar kijkt u eens: we hebben er toch net dat tientje bovenop kunnen lullen bij de huursubsidie.’ Dat zijn geen kleine stapjes, dat is niet eens realpolitik, dat is verraad.

In Op1 sprak Melkert, alsof hij twintig jaar ingevroren was geweest en nu weer ontdooid was, over de aantrekkingskracht van de PvdA op proteststemmers. Ontluisterend. Ad Melkert, de man die eind jaren tachtig een rapport had gepubliceerd waarin hij schreef dat de PvdA zich ‘altijd maar weer richtte op de achtergestelden en allerzwaksten van de samenleving’, en dat het hoog tijd was voor ‘een realistische koers’ (jargon voor: omarm het neoliberalisme), zag de PvdA – negen zetels – nog als een protestpartij.

Met zulke vrienden heb je geen vijanden nodig. Ik hoorde hem doorpraten en dacht: oké, boomer. (Het is heel belangrijk dat mensen die aanstoot aan die term nemen zich gaan realiseren dat het venijn niet in het woord ‘boomer’ zit, maar in de ‘oké’.)

Wellicht dat Melkerts woorden op meer waardering kunnen rekenen bij al die puristische tegenstanders van intensievere linkse samenwerking die zich de laatste weken luidkeels roeren. Zij staan liever nog 180 jaar te fulmineren tegen Rutte en de VVD, met het eigen gelijk aan hun kant, dan eindelijk de handen ineen te slaan met hun imperfecte, maar onmisbare bondgenoten. Ironisch genoeg het toonbeeld van privilege: je lekker opsluiten in je academische linkse kringetje. Nou, van harte.

Maar de arbeidersklasse die op omvallen staat, en al diegenen die hun fundamentele vrijheid en gelijkwaardigheid opeisen, en ja: ook de planeet, hebben helemaal geen tijd voor jouw puristische gelul. Natuurlijk, het gaat niet om wel/geen fusie, maar steek je energie liever in de gezamenlijke terugkeer naar de kernwaarden van de sociaaldemocratie. Daarbij hebben we elkaar keihard nodig.

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Hij schrijft elke zaterdag een column voor Het Parool.

Meer over