Derk Sauer Beeld Artur Krynicki
Derk SauerBeeld Artur Krynicki

Niets zal Poetin ervan weerhouden Oekraïne ‘terug te nemen’

PlusDerk Sauer

Met onze kinderen reisden we ooit naar landgoed Veskova, halverwege Moskou en Jaroslavl aan het prachtige Plesjtsjeevomeer. Een typisch Russisch landschap met eindeloze berkenbossen, kronkelende riviertjes en glooiende groene velden.

Derk Sauer

In 1687 bedacht een toen pas 15-jarige Peter de Grote dat Rusland een marine moest krijgen. Peter de Grote – geïnspireerd door schilderijen en handboeken over de Nederlandse vloot – ontbood de Nederlandse scheepstimmerman Carsten Brandt naar Veskova. Daar bouwden ze samen een houten sloep van ruim 7 meter en hij noemde die Botik, een Russische verbastering van bootje. Op het plaatselijke meer leerde Brandt de jonge tsaar de beginselen van het zeilen.

In de jaren daarna reisde Peter de Grote naar Nederland en Engeland om zich verder te bekwamen in de scheepsbouw (en in de wetenschap, die zich snel ontwikkelde). In korte tijd stampte Peter de Grote een heuse vloot uit de grond, maar Botik – ‘de moeder van de Russische vloot’ – bleef zijn lievelingssloep. Wij bewonderden die in het museum en doopten ons zeilbootje ook Botik.

Dit weekend wordt in Rusland de 350ste geboortedag van Peter de Grote gevierd. Peter de Grote is de geschiedenis ingegaan als de architect van Petersburg, ‘het Venetië van het Noorden’ en ‘het venster naar Europa’. Met harde hand sleurde Peter de Grote Rusland de moderniteit van de 17de eeuw in. Hij droomde van Rusland als een moderne Europese grootmacht.

Dat is een lastig verhaal voor Poetin die het venster naar Europa juist met een daverende klap heeft dichtgeslagen door de invasie in Oekraïne. Maar daarop heeft de propagandamachine van het Kremlin natuurlijk een antwoord gevonden.

Poetin opent vandaag de tentoonstelling Peter de Grote: de geboorte van het Rijk. Daar geen aandacht voor Peter de Grote’s affiniteit met en bewondering voor Europa, maar alle nadruk op de militaire expansie onder de tsaar. “Een groot staatsman, legerleider en patriot,” aldus Poetin die zo in de voetsporen van Peter de Grote probeert te stappen.

Tijdens een bijeenkomst met jonge Russische ondernemers liet Poetin in een voor hem ongekende joviale en zelfverzekerde bui het achterste van zijn tong zien: “Tijdens de oorlog met Zweden veroverde Peter de Grote niets. Hij nam slechts het land terug dat bij ons hoorde, ook al erkende heel Europa dat als grondgebied van Zweden.” Om daar lachend aan toe te voegen: “Het is nu onze beurt om ons land terug te nemen.”

Veel duidelijker kon Poetin het niet zeggen op de geboortedag van de tsaar die van Europa hield: “Oekraïne is van ons en niets zal mij ervan weerhouden dat terug te nemen.” Poetin zei ook nog dat de tijd aan zijn zijde staat.

Of het nu tienduizend of honderdduizend Russische soldaten kost, Poetin heeft geen publieke opinie waar hij rekening mee hoeft te houden. “Europa wordt vanzelf moe van dit conflict,” voorspelde Poetin.

Derk Sauer is uitgever van The Moscow Times en columnist bij Het Parool. Hij is ook ­oprichter van de Russische krant Vedomosti en oud-uitgever van RBK Gazeta.

Meer over