Derk Sauer. Beeld Artur Krynicki
Derk Sauer.Beeld Artur Krynicki

Leuk, Russische buren, had ik in andere tijden gedacht

PlusDerk Sauer

Derk Sauer

Honderd dagen oorlog. Honderd Oekraïners die dagelijks hun leven op slagveld of door bombardementen verliezen (aldus president Zelenski). Honderdduizenden Oekraïners op de vlucht. Russische media is verboden om deze honderd dagen oorlog te benoemen.

De Russen hebben nu zo’n 20 procent van het Oekraïense grondgebied bezet. Wapenleveranties, sancties – het houdt Poetin niet tegen. Dorp voor dorp en stad voor stad schiet het Russische leger zich een weg richting Kiev.

Van opgeven wil Poetin niets weten. De hoop dat het met concessies van Oekraïense kant tot een wapenstilstand kan komen blijkt volstrekt ijdel.

Zeker 3000 Russische militairen, maar vermoedelijk veel meer, zijn gesneuveld. Een voetnoot voor Poetin in zijn grote verhaal om de Oekraïense natie te vernietigen.

Ik heb een weekje vrijaf genomen van de oorlog en schrijf dit stukje in de ‘Russische baai’ bij het Griekse eilandje Poros.

Ik kijk uit op de ruïnes van de voormalige werf van de Russische marine die hier in 1770 naartoe voer om, samen met de Britten en de Fransen, Griekse opstandelingen te helpen in hun strijd tegen de Turken. Those were the days.

Naast ons ligt een catamaran met een Russisch vlaggetje in de wand. Ook zonder dat vlaggetje had ik ze als provinciaalse Russen herkend. Ba­boesj­ka op de voorplecht met wijde bloemetjesjurk en flinke witte kuiten. De zoon – kapiteinspet op het hoofd – in een minuscuul zwembroekje waar zijn imposante buik overheen hangt. En een dame met opgespoten lippen.

Leuk, Russen, had ik in andere tijden gedacht. En dan had ik een praatje aangeknoopt.

Nu zei mijn vrouw Ellen: “Dat die mensen zich niet kapot schamen,” verwijzend naar het Russische vlaggetje. Alles is politiek dezer dagen. Russen die tegen de oorlog zijn hijsen nu een blauw-witte vlag, zonder de rode baan. Dat rood staat sinds de oorlog voor Russisch militarisme en bloedvergieten.

De beroemde Russische schrijver Boris Akoenin, die nu in Londen woont, publiceerde deze week een essay onder de titel: Zij die hun ogen sluiten. Daarin maakt hij een onderscheid tussen vier categorieën Russen.

‘Zij die actief voor deze oorlog en dit regime werken zijn misdadigers en dienen voor het gerecht te verschijnen. Zij die passief meewerken, verdienen onze minachting en veroordeling. Zij die protesteren door het land te verlaten verdienen ons respect. Maar ik bewonder het meest de mensen die blijven en verzet plegen,’ aldus Akoenin.

Bij mijn Russische collega’s die alweer bijna honderd dagen in Nederland zijn merk ik de verscheurdheid over hun positie. Als journalist konden zij hun werk niet voortzetten in Rusland en besloten daarom te vluchten. Als burger voelen zij de drang om in Rusland zelf actief te zijn.

Voor de meeste Russen – en daaronder reken ik ook onze buren in de ‘Russische baai’ – tellen zulke dilemma’s niet. Zij leven gewoon door.

Derk Sauer is uitgever van The Moscow Times en columnist bij Het Parool. Hij is ook ­oprichter van de Russische krant Vedomosti en oud-uitgever van RBK Gazeta.

Meer over