null Beeld Sjoukje Bierma
Beeld Sjoukje Bierma

Is Jack the Ripper overgestoken van Londen naar Amsterdam?

PlusMaarten Moll

Maarten Moll

Wat weet u van het jaar 1889?

Precies.

Waarschijnlijk ook niet dat Preston North End de eerste voetbalkampioen van Engeland werd. Of dat Thanh Thai de nieuwe keizer werd van Vietnam.

Maar misschien wel dat de Eiffeltoren in dat jaar werd ingehuldigd.

Of dat het Centraal Station in Amsterdam werd geopend.

Dat staat namelijk in de historische thrillers van Gerrit Barendrecht.

In 1889 reden er in Amsterdam ook nog gewoon koetsen rond. Wanneer zie je heden ten dage nog een koets rijden? Op de Gouden Koets na, was de laatste koets die ik zag rijden die waarin een crimineel met veel vertoon en bravoure ten grave werd gereden.

Dan reken ik de postkoets uit het befaamde Lucky Luke-album De postkoets niet mee. (En ook niet die uit The Hateful Eight van Tarantino.)

‘Bij het oversteken van het drukke Spui moet ze een sprintje trekken om niet onder een koets te komen,’ las ik in De Ripper connectie.

Amsterdam aan het einde van de negentiende eeuw. Je kunt foto’s bekijken van Jacob Olie en schilderijen van George Hendrik Breitner. Maar je kunt dus ook de historische thrillers van Gerrit Barendrecht lezen.

Barendrecht greep een week geleden met De Russische connectie net naast de Gouden Strop. Het was, na De Parijse connectie, het tweede deel van de serie over journaliste Ida de Morsain en politie-inspecteur Julius Katz (behept met een trauma uit de Atjeh-oorlog).

En de postkoets dendert door het net verschenen derde deel De Ripper connectie, dat zich net als de twee eerdere delen afspeelt in 1889.

Het zijn fijne thrillers (zeer geschikt voor op vakantie) die een kant van Amsterdam belichten die we niet meer zo goed kennen.

Jack the Ripper? Zegt u dat nog iets?

De Ripper connectie is een roman doorspekt met personages die lekker ouderwetse namen hebben als Mooie Annie, Lange Mina, en Rooie Dirk, Krebs, Felix Hulshoff Pol, Wildeboer, Bleeker, Imhoff, Poolmeijer en Keetje Bos. Een tijd dat er geëxperimenteerd werd met de hondenbrigade en een geestverruimend middel (ergotalkaloïde, een psychedelische stof gewonnen uit een schimmel die op rogge is gekweekt, de voorloper van lsd).

In De Ripper connectie wordt een prostituee op beestachtige wijze vermoord. Het lijkt het handelsmerk van seriemoordenaar Jack the Ripper die in Londen huishoudt. Alleen is deze dode gevonden in een steeg in het centrum van Amsterdam.

Is Jack the Ripper overgestoken van Londen naar Amsterdam?

Een geweldig gegeven. En Ida de Morsain en Julius Katz, die inmiddels een stel zijn, gaan kriskras door Amsterdam achter de moordenaar aan.

Tegelijkertijd belicht Barendrecht tegen de achtergrond van deze jacht de vernieuwing in de geestelijke gezondheidszorg, de opkomst van het tbs-systeem, en de eerste stappen in profiling, de werkwijze om tot een daderprofiel te komen. (Vincent van Gogh werd er ooit van verdacht Jack the Ripper te zijn.)

Het maakt de connectie-thrillers tot meer dan alleen vermaak. In De Parijse connectie schetst Barendrecht de opkomst van de Europese vrouwenhandel, en in De Russische connectie de opkomst van het terrorisme.

Lees de thrillers van Gerrit Barendrecht, en het jaar 1889 kent geen geheimen meer.

Maarten Moll schrijft over dagelijkse beslommeringen in de stad. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? m.moll@parool.nl.

Meer over