Marcel Levi. Beeld Artur Krynicki
Marcel Levi.Beeld Artur Krynicki

Het is gewoon veel te ingewikkeld allemaal

PlusMarcel Levi

Marcel Levi

Hebben we alles niet gewoon veel te ingewikkeld gemaakt? De Amsterdamse metro ligt om de klipklap plat door een storing in het kennelijk supercomplexe verkeersleidingsysteem. Wat is daar eigenlijk zo moeilijk aan? We hebben het hier over simpele metrorijtuigen die over drie lijnen met elk een stuk of vijftien stations in een rechte lijn heen-en-weer rijden met nauwelijks enige kruising of andere verkeersonregelmatigheid.

En als er storing is in het computersysteem van het rooster van treinpersoneel staan de treinen 24 uur stil. Want de NS weet dan niet waar de conducteurs zijn. Nou, ik weet het wel, die zitten zoals gebruikelijk niks te doen in de eerste klas, want kaartjes controleren is mij het laatste jaar vrijwel nooit meer overkomen.

Ook zijn we zo langzamerhand zo panisch over hacks en informatielekken dat onze computerbeveiliging tot onbruikbare proporties is opgevijzeld. We worden verplicht onze wachtwoorden liefst elke drie uur te vervangen door onnavolgbare combinaties van letters, cijfers en symbolen, kunnen pas inloggen nadat we per telefoon een code hebben ontvangen en hebben het – ‘voor onze eigen veiligheid’ - onmogelijk gemaakt zelfs het simpelste programmaatje te downloaden op onze laptop. Die computer was toch eigenlijk bedoeld om ons werk makkelijker te maken?

We bouwen tunnels met zulke complexe veiligheidssystemen dat ze drie jaar niet in gebruik kunnen worden genomen omdat testen van het systeem te ingewikkeld is. Want inderdaad, een niet-gebruikte tunnel is de veiligste tunnel. Net zoals dat je kans op een verkeersongeval het kleinste is als je de hele dag in bed blijft. En na een kleine ontsnapping van leeuwin Rani investeerde een Belgische dierentuin een half miljoen euro in een nieuw veiligheidssysteem, zodat de deur van het hok niet open kan blijven staan.

Waarom vraagt niemand zich af wat we met al die honderden miljoenen om het laatste één duizendste promille veiligheidsrisico te minimaliseren ook hadden kunnen doen? Misschien hadden we voor al dat geld nog wel een broodnodige tunnel kunnen aanleggen, of een veel beter verblijf voor tientallen beesten in de dierentuin kunnen bouwen.

Overal in de samenleving bouwen we veiligheidssystemen en controlemechanismen die zo ingewikkeld zijn dat we er nooit helemaal aan kunnen voldoen. En die dus falen bij de eerste de beste inspectie. Wat dan vervolgens leidt tot nog meer complicatiegevoelige computerprogramma’s en nog complexere systemen. Want we zijn volkomen intolerant geraakt voor zelfs het kleinste risico. En met zich opstapelende veiligheidsregeltjes en ingewikkelde systemen creëren we een vermeend gevoel van veiligheid dat niet alleen volkomen onterecht is maar ook een normaal gebruik van al die faciliteiten in de weg staat.

De ultraslimme Amerikaanse wiskundige en computergeleerde Alan Perlis is bekend geworden om zijn uitspraak: “Gekken negeren complexiteit, pragmatici lijden eronder. Genieën nemen het weg.”

Marcel Levi is voorzitter van de raad van bestuur van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Daarvoor was hij ceo van University College London Hospitals en bestuursvoorzitter van het AMC. Lees al zijn columns hier terug.

Reageren? m.levi@parool.nl.

Meer over