Derk Sauer. Beeld Artur Krynicki
Derk Sauer.Beeld Artur Krynicki

Het eeuwige dilemma in Rusland: meedoen of gevaar lopen

PlusDerk Sauer

Derk Sauer

Komende week beginnen in Rusland de parlementsverkiezingen die vanwege covid drie dagen duren. Hoewel, verkiezingen... Met oppositieleider Navalny veilig achter slot en grendel, zijn naaste medewerkers gevlucht naar het buitenland en eenieder die ooit Navalny’s hand heeft geschud van kieslijsten is geweerd, is er van echte verkiezingen geen sprake.

Ooit deed het Kremlin nog pogingen om de verkiezingen enige legitimiteit te verschaffen. Onafhankelijke kandidaten werden mondjesmaat toegestaan en op verkiezingsdag hielden vrijwilligers van Golos toezicht op mogelijke fraude. Golos (‘Stem’) is inmiddels tot ‘foreign agent’ verklaard en zelfs een aantal kandidaten van de Communistische Partij – meestal een slaafse volger van het Kremlin – werden van de lijst geweerd.

Waar het nog een beetje spannend zou kunnen worden – zoals in Sint-Petersburg – zijn zogenaamde ‘spoilers’ ingezet. In een district nemen drie Boris Visjnevski’s deel aan de verkiezingen, die er op de verkiezingsposters alle drie ook nog hetzelfde uitzien.

De verwarring is gecreëerd om bij de ‘echte’ Boris Visjnevski van de Jabloko Partij (die je met enige goede wil tot de oppositie kan rekenen) stemmen weg te trekken.

Alles draait erom Poetins partij Verenigd Rusland – door Navalny treffend omgedoopt tot de ‘partij van boeven en oplichters’ – weer een absolute meerderheid te bezorgen.

En dat gaat bij gebrek aan spanning vast weer lukken. Met dank aan Ella Pamfilova en Sergej Kirienko. Pamfilova is voorzitter van de Russische kiescommissie en verantwoordelijk voor het weren van ‘ongewenste’ kandidaten. Kirienko leidt de verkiezingscampagne van Verenigd Rusland/Poetin.

Geen van tweeën zijn conservatieve hard­liners of afkomstig van de geheime diensten, zoals zovelen in de nabije omgeving van Poetin.

Integendeel. Pamfilova is voormalig minister van Sociale Zaken onder Jeltsin en was jarenlang hoofd van de Russische Mensenrechtencommissie onder Poetin. Daar stond ze bekend als een uitgesproken critica van het Kremlin en nam ze het vele malen op voor actievoerders en gevangenen.

Sergej Kirienko heeft al net zo’n liberale achtergrond. Hij behoorde tot de groep jonge honden die tijdens het Jeltsintijdperk de markt­economie in Rusland introduceerden. Als jongste premier ooit van Rusland zocht hij zijn inspiratie bij Amerikaanse economen.

Kirienko en Pamfilova namen een duidelijke andere afslag dan hun oude kameraad Boris Nemtsov – tot zijn moord vechtend tegen de conservatieve koers van Poetin.

Toen Pamfilova onlangs op een persconferentie met haar achtergrond werd geconfronteerd reageerde ze emotioneel. “Als wij ons werk niet blijven doen, wordt het alleen maar erger.”

Het is het eeuwige dilemma voor de Russische intelligentsia: meedoen binnen het systeem of de tocht naar een goelag of een ver buitenland.

Derk Sauer is uitgever van The Moscow Times en columnist bij Het Parool. Hij is ook ­oprichter van de Russische krant Vedomosti en oud-uitgever van RBK Gazeta.

Meer over