PlusPunten en komma's

Én de literatuur én de journalistiek

In deze rubriek vertellen we waarom we dingen in de krant schrijven zoals we ze schrijven. Vragen? puntkomma@parool.nl

Maxime Smit

In de brieven die de Oostenrijkse schrijver Joseph Roth in de jaren twintig en dertig schreef aan medeschrijver Stefan Zweig beklaagt hij zich vaak over zijn krantenwerk. Het kost hem te veel tijd en hij doet het omdat hij geld nodig heeft.

‘U weet waarschijnlijk niet wat het betekent om niet te kunnen wachten op het succes van een roman omdat je gewoon geen geld hebt,’ schrijft hij in 1930 aan Zweig, die uit een welgestelde familie kwam. ‘Het zal me volgend jaar moeite kosten om het boek waaraan ik begonnen ben te voltooien. Ik zal maandelijks vier artikelen en zelfs meer moeten schrijven voor de Frankfurter Zeitung.’

Wie literaire ambities heeft, kan echter ook ín een krant uitpakken. Er bestaat zelfs een genre voor: de verhalende journalistiek. Verhalen die tot dat genre behoren zijn opgeschreven in de stijl van een roman of kort fictieverhaal.

Een voorbeeld. Schrijf je over een oplichtingszaak, dan ziet dat er in een ‘gewoon’ krantenbericht zo uit: ‘De 39-jarige Kik de Bakker is veroordeeld voor het oplichten van de 43-jarige erfgename Clémence de Chateau Rozendijk. De werkloze Bakker deed zich voor als zakenman en wist 350.000 euro los te peuteren voor een nepinvestering in libidoverhogende konijnenhartjes.’

In een verhálend krantenstuk wordt dat zo: ‘Het was een snikhete zomermiddag toen Kik de Bakker uit zijn gehuurde Porsche stapte voor het landhuis van Clémence de Chateau Rozendijk. Gauw had hij in het koffertje gekeken. Gelukkig, zijn ‘samples’, simpele konijnenhartjes die hij gewoon bij de vleesverwerker had gehaald om de hoek in het dorp, waren niet gaan stinken. De zak met ijsblokjes had zijn werk gedaan.’

Qua stijl mogen fictie en de verhalende journalistiek op elkaar lijken, er is een megagroot verschil: fictie is (deels) verzonnen en in de verhalende journalistiek moet alles echt gebeurd zijn. Heeft Kik de Bakker verteld dat het een snikhete dag was toen hij bij Clémence op bezoek ging? Dan moet de journalist nagaan of dat ook zo was. Bijvoorbeeld aan de hand van een weerbericht van die dag.

Dat is leuk werk, maar het is ook tijdrovend. In deze krant stond onlangs een verhalend journalistiek verhaal over een Tanzaniaanse vrouw van wie het zoontje was ontvoerd naar Nederland. De journalist die het stuk had geschreven, had, met tussenpozen, negen maanden aan het verhaal gewerkt. Dat is een lange periode waarin je, als je bijvoorbeeld per stuk zou worden betaald, van één zo’n verhaal niet kan leven. Een minder arbeidsintensief bericht schrijven, is dan financieel lonender.

Overigens wist Joseph Roth de tijd voor zijn literaire plannen best te vinden, want hij publiceerde vele romans, novellen en reportages. Ook aardig is dat zijn eerste roman in feuilletonvorm juist in een krant werd afgedrukt. Misschien wel het beste van twee werelden: én de literatuur én de journalistiek.

Meer over