null Beeld Sjoukje Bierma
Beeld Sjoukje Bierma

Een zeeslag in Amsterdam, de Slag om het Watergraafsmeer? Nooit van gehoord

PlusMaarten Moll

Maarten Moll

Hoe kun je er al zo vaak zijn langsgefietst en het niet hebben gezien?

De schepen in Park Frankendael.

Nou ja, schepen, het zijn van wilgenhout opgetrokken ‘boten’. Opgezet als schoolproject in 2011 maakten scholieren samen met beeldend kunstenaar Jan van Schaik van levende wilgentenen grote en kleine boten. Het was een tijdelijk project, maar sinds april 2020 ‘varen’ de boten weer in Park Frankendael.

Ik fietste door het park richting het Amstelstation, en toen pas vielen ze me op. Ik had er al die tijd dwars doorheen gekeken.

Bij de wilgenschepen stond een informatiebord. Ik stopte. ‘De Slag om het Watergraafsmeer herleeft!’ is met grote letters op het bord te lezen.

Huh? Was hier gevochten?

Ja. De boten verbeelden de zeeslag die hier kennelijk heeft plaatsgevonden: de Slag om het Watergraafsmeer. Die vond plaats in de Tachtigjarige Oorlog tussen de Watergeuzen en de Spanjaarden, in 1573. Op de site Oost-Online is meer te lezen over deze ‘heuse zeeslag in Amsterdam-Oost’.

Een zeeslag in Amsterdam? Nooit van gehoord. Ik kan me van literatuurlessen vaag herinneren dat in Amsterdamse schouwburgen met kunst- en vliegwerk spectaculaire toneelstukken met zeeslagen werden opgevoerd, ik geloof van Jan Vos, maar ik kan me vergissen. In het Scheepvaartmuseum zijn zeeslagen te zien, op schilderijen, maar dan houdt het ook op wat zeeslagen in Amsterdam betreft.

En behalve op dat informatiebord vond ik nergens iets over de Slag om het Watergraafsmeer. Wel over de Slag op de Diemerdijk, ook in 1573, waarbij het ging om de verovering van de schans op de Diemer(zee)dijk, om daarmee de blokkade van het koningsgezinde Amsterdam te voltooien. Waardoor de bevoorrading van de Spaanse troepen tijdens het Beleg van Haarlem onderbroken zou worden.

In de bronnen is er alleen sprake van het Diemermeer, en het gebied waar de slag werd uitgevochten (ook op het water) behoorde niet aan Amsterdam.

Zeeslag in Amsterdam-Oost. Om het Watergraafsmeer. Typisch staaltje toe-eigening van de Amsterdammers.

De leider van de Geuzen, overigens, was Diederik Sonoy. Niet echt een lieverdje, deze man. Hij wist met succes het Spaanse beleg van Alkmaar te breken, maar liet vervolgens een stel katholieke geestelijken uit die stad in Enkhuizen door zijn manschappen martelen en ophangen. Die vijf geestelijken leven voort als De martelaren van Alkmaar. (Niet heilig- en zaligverklaard zoals de martelaren van Gorcum, negentien katholieke geestelijken die in 1572 werden vermoord, en die een kerk naar zich vernoemd hebben gekregen vlak bij Park Frankendael, op het Linnaeushof.)

Diederik Sonoy kreeg in diverse steden een straat naar zich vernoemd, ook in Amsterdam, namelijk de Dirk Sonoystraat in Geuzenveld-Slotermeer.

Nou ja, maar een mooi gezicht is het, die schepen in het gras van Park Frankendael.

Maarten Moll schrijft over dagelijkse beslommeringen in de stad. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? m.moll@parool.nl

Meer over