PlusPunten en komma's

Een piepklein landje ver, ver weg

In deze rubriek vertellen we waarom we dingen in de krant schrijven zoals we ze schrijven. Vragen? puntkomma@parool.nl

Maxime Smit

El Salvador heeft onlangs de bitcoin ingevoerd als wettig betaalmiddel en de eerste versie van een bericht daarover voor deze krant sprak van ‘het piepkleine El Salvador’.

Dat woord ‘piepklein’ bleef hangen in de eindredactieronde. Is El Sal­vador zo piepklein? Het land telt 6,5 miljoen inwoners, dus groot is het niet, maar Nederland is ook niet groot. Is het woord ‘piepklein’ dan op zijn plek of leest het paternalistisch? Wij, het grote (ahum) Nederland, gaan u nu iets vertellen over het ­píépkleine El Salvador.

In de buitenlandjournalistiek kan het helpen om je woordkeuze te ­spiegelen aan je eigen land als je een stuk schrijft. Stel: een Engelstalige krant heeft het over ‘tiny country the Netherlands’. Vergeleken met ­bijvoorbeeld een enorm land als de VS is dat ‘tiny’ niet onjuist, maar het kan irritant lezen als je zelf een Nederlander bent. Alsof de buitenlandse lezer dat woord per se nodig heeft om te begrijpen dat ergens hier ver, ver vandaan een piepklein, gek landje bestaat dat Nederland heet. Wil je ‘piepklein’ dan toevoegen als je het over El Salvador hebt? Vermoedelijk niet. ‘Het land El Salvador’ ­volstaat. Of gewoon: ‘El Salvador’.

Door een land samen te vatten in een woord (‘arm’, ‘rijk’, ‘tropisch’, ‘democratisch’, ‘dictatoriaal’) doe je er meestal geen recht aan. Het leest al snel alsof zo’n land niet helemaal serieus te nemen is, als een stripverhaalland waar kabouters wonen die elke dag een malle klompendans doen in hun paddenstoelenhuizen.

Het is eveneens de reden dat het bij deze krant, maar ook breder, tegenwoordig niet meer zo gebruikelijk is landen een ‘ontwikkelingsland’ te noemen of ‘derdewereldland’. In die termen zit een neerbuigende lading: dit en dit land is nog niet helemaal af, het moet zich eerst nog een beetje onze kant op ‘ontwikkelen’.

Een neutralere blik is in de geglo­baliseerde wereld anno 2021 wel op zijn plaats. Je wilt in ieder geval nooit Neville Chamberlain zijn die de ­Duitse invasie van Tsjechoslowakije in 1938 afdeed als ‘a quarrel in a far away country between people of whom we know nothing’.

Meer over