Tinkebell. Beeld Artur Krynicki
Tinkebell.Beeld Artur Krynicki

Deze column is een spoedcursus gezondheidsrisico’s bij een kernramp

PlusTinkebell

Tinkebell

Jodiumpillen zijn bijna niet meer te krijgen. Bij de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) en het RIVM liggen de rampscenario’s klaar. Inmiddels heeft Poetin het frame dat Oekraïne explosieven op een van de reactoren in de kerncentrale bij Charkov heeft geplaatst in de week gelegd zodat hij straks beschuldigend naar Zelenski kan wijzen, mocht het zo ver komen.

En woensdag draait de wind. Dat betekent dat de stralingsdeeltjes die vrijkomen indien de centrale ontploft vanaf vandaag niet meer naar Rusland, maar richting Oekraïne waaien.

Deze column is een spoedcursus gezondheidsrisico’s bij een kernramp.

Bij een kernramp komen stralingsdeeltjes vrij. Die worden door de wind verspreid en bij regen vallen ze neer. Wanneer je veel van die stralingsdeeltjes binnenkrijgt, kan dat het risico op kanker verhogen.

De belangrijke vragen zijn: wat is veel? En: hoe groot is dat risico?

Er is in de jaren vijftig bedacht dat het het veiligste voor iedereen zou zijn als we het aanvaardbare risico van straling zo laag mogelijk houden. Daarom is toen het laagst mogelijke getal afgesproken: 1 millisievert per jaar aan straling. Die 1 millisievert per jaar werd de wereldwijd aanvaardbare norm voor ‘gewone’ burgers in een ‘normale’ situatie. Voor artsen op de radiologieafdeling of voor de luchtvaartsector geldt 20 millisievert per jaar. En in het geval van een kernramp wordt dit ook voor burgers verhoogd naar 20.

Maar wat zegt die 1 of die 20 millisievert per jaar eigenlijk? Nou, vrijwel niets. Want pas vanaf ongeveer 100 millisievert per jaar is het effect meetbaar. En dat effect is dan zo’n 0,00 nogwat procent méer kans op kanker dan normaal. Een bijna verwaarloosbare toename dus. Wonen langs de snelweg of bij Tata Steel is veel riskanter.

Mocht er een kernramp plaatsvinden, dan wordt de straling eigenlijk alleen direct in en om de centrale zo hoog dat je er direct aan kan overlijden. Binnen een straal van een paar kilometer is het verstandig je ramen dicht te houden en binnen te blijven tot de radioactieve stof is neergedaald.

Maar in Nederland zal de straling hooguit een fractie van een millisievert per jaar toenemen. Peanuts dus.

Echter, de protocollen schrijven voor dat u daar dan toch voor gewaarschuwd wordt. Er wordt dan geadviseerd om binnen te blijven. Dit heeft niets met gevaar te maken, maar met gemaakte afspraken over het waarschuwen bij elke meetbare stralingsverhoging.

Het gevaar daarvan is dat u schrikt. In paniek raakt. Dat er algehele stress ontstaat.

En juist die stress is een bewezen gezondheidsrisico.

Mijn advies is dan ook: blijf rustig. Sluit je ramen als je je daar beter door voelt. Slik je jodium voor de gemoedsrust. Laat je niet bang maken door angstzaaiers vermomd als ‘experts’ (*Wim Turkenburg en Peer de Rijk-alert).

Er is geen enkele reden tot zorg over gezondheidsschade door straling hier. Echt niet.

Tinkebell schrijft elke week een column in Het Parool. Lees al haar columns hier terug.

Meer over