Derk Sauer. Beeld Artur Krynicki
Derk Sauer.Beeld Artur Krynicki

De wind van verandering is gekomen in Rusland, maar vanuit een andere hoek dan gehoopt

PlusDerk Sauer

Derk Sauer

Tv-producent Harry de Winter stuurde me een filmpje van het Moscow Music Peace Festival op 12 en 13 augustus 1989, 32 jaar geleden. Het was het eerste grote concert van westerse hardrockbands in Moskou, met bekende namen als de Scorpions, Ozzy Osbourne, Bon Jovi en Mötley Crüe.

Harry de Winter maakte in die tijd furore met registraties van grote concerten van onder meer Madonna, U2 en Prince. Nu was hij gevraagd in het Loezjnikistadion deze tweedaagse happening te registreren – en wij mochten mee. De Muur was nog niet gevallen en met een gecharterde rammelbak vol apparatuur vlogen we met Interflug via Oost-Berlijn naar Moskou.

Het was voor mijn vrouw Ellen en mij de eerste kennismaking met Rusland.

De bandleden van Mötley Crüe waren in Amerika gepakt met drugs en de Amerikaanse rechter had bedacht dat de heren maar eens iets goed moesten doen. Zo was het idee geboren van dit festival, dat de wereldvrede en bestrijding van drugs moest promoten.

De Koude Oorlog liep op zijn laatste benen – een nieuw en beter tijdperk gloorde aan de horizon. De Moskouse autoriteiten wilden alleen geen gelazer en in het stadion wemelde het van de oproerpolitie. De gehele eerste ring van het immense Loezjnikistadion was afgezet.

De massaal uitgelopen Moskouse jeugd deerde het niet en op die zwoele zomeravond werd de song Wind of Change geboren, dat het lijflied voor een generatie jonge Russen zou worden.

In de catacomben vermaakten wij ons met de artiesten die ondanks het antidrugsmotto werkelijk van alles in neus en lijf propten.

Daar trof ik ook Artemi Trojtski, de ongekroonde chroniqueur van de Moskouse toezovka – de underground scene. Door zijn boek Back in the USSR: The True Story of Rock in Russia was zijn reputatie hem al vooruitgesneld.

We werden dikke vrienden. Artemi maakte me wegwijs in Moskou. Hij werd de eerste hoofdredacteur van de Russische Playboy en columnist van The Moscow Times.

Een paar jaar terug, nadat Artemi een prominente rol had gespeeld in de protesten tegen de herverkiezing van Poetin, belandde hij op een zwarte lijst. Zijn tv-show werd geschrapt en zoals vele anderen week hij uit naar het buitenland – Tallinn in zijn geval.

Deze week stuurde Artemi een appje naar aanleiding van de recente frontale aanval op onafhankelijke media in Rusland.

‘Dringend advies. Haal Tom en Pjotr (onze twee zonen die in Moskou wonen en werken) zo snel mogelijk terug uit Rusland. Het wordt te gevaarlijk. Zeker met zo’n vader. En blijf zelf in Nederland. Martelaar spelen heeft geen zin!’

Mijn gedachten gingen terug naar dat eerste bezoek in Moskou toen de opwinding en het optimisme tastbaar waren en de toekomst zo mooi leek.

De Wind of Change waar de Scorpions over zongen, is gekomen. Alleen uit een heel andere hoek dan wij vermoedden.

Derk Sauer is uitgever van The Moscow Times en columnist bij Het Parool. Hij is ook ­oprichter van de Russische krant Vedomosti en oud-uitgever van RBK Gazeta.

Meer over