Tinkebell. Beeld Artur Krynicki
Tinkebell.Beeld Artur Krynicki

De wereld is achtergesteld op onze genialiteit. Jammer, maar helaas

PlusTinkebell

Tinkebell

Toen koningin Máxima in 2007 concludeerde dat er niet zoiets bestaat als de Nederlandse identiteit, was een groot deel van de Nederlanders tot op het bot beledigd. Hoe durfde iemand die hier helemaal niet vandaan komt überhaupt een bewering te doen over hoe wíj, Nederlanders, in elkaar steken?

Ik denk nu, met terugwerkende kracht, dat die reactie onze identiteit wel zo’n beetje illustreert. We dulden geen visie van ‘de ander’ en we weten alles sowieso altijd beter.

Waar deze arrogantie toe kan leiden, lazen we de afgelopen anderhalve week in de kranten. Experts ter plaatse konden waarschuwen tot ze een ons wogen, maar Nederland had heus in de smiezen hoe het écht zat: het zou allemaal zo’n vaart niet lopen in Afghanistan.

Het doet me denken aan de Afghaan Feda Amiri die, toen hij al 18 jaar legaal met zijn gezin in Nederland woonde, in 2015 op gewelddadige wijze naar Kabul werd gedeporteerd omdat de IND hem met terugwerkende kracht verdacht van oorlogsmisdaden.

Het was voor mij aanleiding me drie jaar te verdiepen in een ambtsbericht uit 2001. Daarin staat, grofweg, dat iedereen die in de jaren tachtig als ambtenaar in Afghanistan werkte, ongeacht functie, dus van postbezorger tot docent of buurtconciërge, onder de Russen moest functioneren in een roulatiesysteem van de geheime diensten (KhaD/WaD). Dit roulatiesysteem zou de integriteit van ambtenaren testen door iedereen ook een tijd in de martelkamers als beul te laten werken. Dit maakte elke kok op de ministeries, elke telefonist en elke beveiliger direct medeplichtig aan de honderdduizenden martelingen en moorden op de moe­dja­he­dien.

Deze lezing van de geschiedenis is controversieel omdat Nederland het enige land ter wereld is waar deze roulatieverhalen bestaan. Kenmerkend voor de geheime dienst van de Russen is (logisch) dat ze een cellenstructuur heeft zodat het functioneren van de geheime dienst – inderdaad Sherlock! – geheim blijft. Zelfs slachtoffers die de brute martelingen overleefden zeggen dat de inhoud van dit ambtsbericht niet klopt: ze hadden al die jaren steeds dezelfde beul.

Maar ja, zoals iedereen weet zijn getuigenverklaringen van slachtoffers onbetrouwbaar. Want zulke heftige martelingen tasten je geheugen aan. En dat alle andere landen in de wereld anders naar de geschiedenis kijken, inclusief Afghanistan zelf, is spijtig, maar niet gek. De wereld is immers achtergesteld op onze genialiteit. Jammer, maar helaas.

En zo kwam het dat ruim achthonderd Afghanen hier sinds 2001 hun rechten verloren. Velen pleegden zelfmoord, belandden op straat of werden net als Feda Amiri (oud-buurtconciërge) losgerukt van hun gezin en gedeporteerd naar het voor hen zeer onveilige Afghanistan.

U bent nu benieuwd naar de bronnen die de grond vormden voor dit ambtsbericht met zulke verstrekkende gevolgen? Ook daar vindt u een stukje Nederlandse identiteit: zwartgelakt.

Tinkebell schrijft elke week een column in Het Parool. Lees al haar columns hier terug.

Meer over