Derk Sauer. Beeld Artur Krynicki
Derk Sauer.Beeld Artur Krynicki

‘De meesten hielden hun mond. Daarom zitten we nu in deze ellende’

PlusDerk Sauer

Derk Sauer

Zoon Tom, zijn Russische vrouw Olga en hun dochtertje Charlotte zijn alweer een tijdje terug in Moskou.

Vlak na het begin van de oorlog, toen het ernaar uitzag dat Poetin de grenzen zou dichtgooien, waren ze naar Nederland uitgeweken.

Maar Olga moest nog een examen afleggen om zich officieel endocrinoloog te mogen noemen – arts die gespecialiseerd is in het hormoonstelsel. Daar heeft ze zeven jaar keihard voor gezwoegd en dat diploma wilde ze wel echt hebben.

En Tom kon zijn sportbedrijf met 300 werknemers en miljoenen aan investeringen niet zomaar laten barsten.

Bij terugkeer werd Tom op het vliegveld bijna twee uur verhoord door de FSB, de Russische geheime dienst. In zijn telefoon stonden nummers van Oekraïense vluchtelingen die Tom hielp naar Nederland te komen. Dat deed alle alarmbellen rinkelen, maar uiteindelijk mocht hij door.

We hebben Tom en Olga dagelijks aan de lijn en nu bijna vier maanden verder in de oorlog, kan Tom redelijk de balans opmaken.

“Onze voetbalbusiness – Tom bouwt en exploiteert voetbalstadions – gaat eigenlijk prima. Russen kunnen niet meer reizen, gaan nauwelijks nog naar de bioscoop want alle westerse films zijn verdwenen en hebben minder te besteden. Dan is een potje voetbal een prima en goedkoop alternatief.”

“De sancties hebben zeker een impact,” zegt Tom, “auto-onderdelen zijn bijna niet meer te krijgen. In het ziekenhuis van Olga is er een tekort aan medicijnen. Maar Rusland is gewoon te groot om in elkaar te storten. En met dank aan de hoge olieprijzen is de schatkist vol.”

Het economisch leven gaat – zij het op een lager pitje – gewoon door, maar het sociale leven van Tom en Olga heeft een enorme knauw gekregen. “Bijna al onze Russische vrienden zijn vertrokken. Zij zien geen toekomst. Moskou was een bruisende stad. De restaurants zitten nog wel vol, maar de leuke cultuur met galeries en spannend theater is verleden tijd. Zelfs het Bolsjoi bezoeken we niet meer sinds daar ‘patriottisch ballet’ wordt opgevoerd.”

Tom is ook gestopt als aanvoerder van zijn voetbalelftal. “Ik kan gewoon niet spelen met jongens die voor de oorlog zijn.”

Het valt Tom op dat de oorlog langzaam uit het straatbeeld verdwijnt. “In het begin hingen overal posters en spandoeken met het Z-teken en was er de hype van een snelle overwinning. Nu de oorlog maar voortduurt kiezen de autoriteiten voor een andere strategie: deze naar de achtergrond schuiven, er een ver-van-mijn-bedshow van maken. En dat lukt heel aardig. Want de soldaten die in Oekraïne vechten en daar sneuvelen komen nooit uit Moskou, maar uit de arme regio’s.”

Toch willen Tom en Olga weg. “Het is een morele kwestie. Ik wil geen cent belasting betalen aan deze verschrikkelijke oorlog. En ik wil al helemaal niet dat Charlotte straks op school al die nieuwe lesboeken krijgt waarin de geschiedenis geheel naar de hand van Poetin is gezet.”

Maar het blijft lastig. Olga’s artsendiploma’s zijn in Europa waardeloos en Tom kan zijn bedrijf op dit moment niet verkopen.

“Maken jonge Russen die nu vertrekken, het Poetin niet juist veel te makkelijk. Is het niet beter te blijven en -hoe lastig ook- je stem in Rusland te verheffen?” vraag ik Tom.

“Dat hadden ze de afgelopen tien jaar veel meer moeten doen,” zegt Tom korzelig, “maar toen was het leven te comfortabel en hielden de meesten hun mond. Daarom zitten we nu met deze ellende.”

Derk Sauer is uitgever van The Moscow Times en columnist bij Het Parool. Hij is ook ­oprichter van de Russische krant Vedomosti en oud-uitgever van RBK Gazeta.

Meer over