Maarten Mol Artikel Beeld Sjoukje Bierma
Maarten Mol ArtikelBeeld Sjoukje Bierma

De Kerkstraat zou de langste straat van Amsterdam zijn, maar is dat ook zo?

PlusMaarten Moll

Maarten Moll

Het zand op de straat knisperde onder de fietsbanden. Mooi geluid. (Net als fietsen over sneeuw en schelpen.)

De Kerkstraat tussen de Magere Brug en de Utrechtsestraat is opnieuw bestraat met klinkers. Het zand is bedoeld om de stenen te fixeren. Het ziet er ook goed uit, dat zand op de stenen. (Zijn er nog Amsterdamse cafés waar ze zand op de vloer strooien?)

Kerkstraat is de meest voorkomende straatnaam in Nederland. En de Amsterdamse Kerkstraat schijnt de langste straat van Amsterdam te zijn. Op amsterdam.org zeggen ze dat (en dat er nog ongeveer 38.000 Amsterdammertjes in de stad staan), en op iamsterdam.com ook.

Ben ik gek, of kan ik op de kaart van Amsterdam langere straten aanwijzen?

De Wikipediapagina over de Kerkstraat, die loopt van de Leidsegracht tot de Magere Brug, rept er niet over. Op die site is de Kerkstraat gewoon ‘een straat in het centrum van Amsterdam’.

Wat ik niet wist is dat de Kerkstraat speciaal is aangelegd tussen de Keizersgracht en Prinsengracht om de huizen aan die grachten een achteringang te geven, en waar men een koetshuis kon bouwen. Bedacht door, nomen est omen, architect en stadsbouwmeester Daniël Stalpaert, en uitgevoerd in de Vierde Uitleg, de stadsuitbreiding van 1663.

Een extraatje voor de rijken die aan de grachten woonden.

Daniël Stalpaert kreeg als dank daarvoor een straat naar zich vernoemd in De Pijp, al heeft hij dat niet meer meegemaakt, en al haalde de straatnaamcommissie om de een of andere reden de laatste A uit zijn achternaam, zodat de straat Daniël Stalpertstraat heet. Een niet al te opzienbarende straat (maar ooit stonden bij de Daniël Stalpertstraat wel de paardenstallen van de Heineken Brouwerij, om het paardenthema maar even door te trekken).

Terug naar de Kerkstraat, waartoe vroeger overigens voor de naamsverandering ook de Nieuwe Kerkstraat, de Plantage Kerklaan en de Korte Kerkstraat behoorden. Misschien was het toen de langste straat van de stad.

In een voormalig koetshuis in dit korte deel van de Kerkstraat ben ik tijdens een feest een schoen verloren. Ik zou het huis niet meer aan kunnen wijzen. Het was een blauwe schoen.

Maar goed. In De Bosatlas van Amsterdam vond ik helaas geen lijstje met langste, kortste, breedste, oudste etc. straten van Amsterdam. Jammer. Ook blijft in dat naslagwerk de bedenker en de stichter van de Kerkstraat onbenoemd (er was ooit al een Kerkstraat, maar die ging vanaf de 17de eeuw op in de Warmoesstraat). Ook in het staatje ‘Bekende Amsterdammers naar wie een straat genoemd is’ komt Daniël Stalpaert/Stalpert niet voor.

Dat zand onder de banden. Ik probeerde een beetje te slippen, maar kegelde toen bijna een man met een hond omver die gewoon midden op straat liep.

Bij café Krom stapte ik af. Bovenstaande feiten zocht ik thuis op, maar dat de Kerkstraat het predikaat langste straat van Amsterdam had, wist ik.

Ik roerde in mijn koffie. Hoe komt zo’n verhaal in de wereld? Als je op de kaart kijkt zie je dat bijvoorbeeld de PKH-grachten al langer zijn. Of telt een gracht niet mee?

En dan nu de quizvraag: wat is echt de langste straat van Amsterdam?

Maarten Moll schrijft over dagelijkse beslommeringen in de stad. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? m.moll@parool.nl

Meer over