Theodor Holman. Beeld Artur Krynicki
Theodor Holman.Beeld Artur Krynicki

De Holocaust is voor mij het absolute kwaad, mijn morele maatstaf

PlusTheodor Holman

De geleerden zijn het er wel over eens: het antisemitisme neemt toe. Een van de oorzaken: de nieuwkomers en de kinderen van de nieuwkomers. Die nieuwkomers kennen ons verleden niet goed en voelen zich bijvoorbeeld niet verbonden met de Tweede Wereldoorlog. Hun kinderen evenmin.

De Holocaust is voor mij het absolute kwaad, mijn morele maatstaf. Maar een steeds groter deel van de bevolking heeft tegenwoordig andere maatstaven, andere vormen van het absolute kwaad.

Ik heb, omdat ik na de moord op Theo van Gogh een actuele roman wilde schrijven, soms naar de filmpjes gekeken van de executies van Al Qaida. Blijkbaar kon ik dat.

Ik heb daar ook over geschreven; hoe de terroristen hun liquidaties mooier maakten, filmischer, met verhaallijnen die steeds gelaagder werden. Constant had ik in het achterhoofd de vraag: waarom wil men iemand (vaak een piloot) zo laten lijden en de dood in close up vastleggen? Op de filmpjes zag je paniek, doodsangst, overgave en soms was de dood zelf niet genoeg en moest de scalp triomfantelijk worden getoond.

Die filmpjes leken onderdeel van een ritueel. Het indrukwekkender maken van de liquidatie van de vijand leek die dood te rechtvaardigen. Ik ken de Koran niet goed, maar het leek of men daaruit toespelingen maakte. De vijand zou eeuwig branden in de hel en daarom stak men de gevangene hier op aarde alvast in brand. Het ritueel en de Koranverwijzingen zorgden ervoor dat men ontdaan werd van schuld.

Als sadisme onderdeel wordt van een ritueel, meent men dat het geen sadisme meer is, want het is iets heiligs.

Ik moest altijd denken aan de gaskamers. Waaraan anders, zou ik bijna willen vragen.

Die actuele roman heb ik niet kunnen schrijven. Mijn stijl was niet adequaat genoeg voor de zwaarte van het verhaal dat ik wilde vertellen.

En nu het nieuwe conflict in het Midden-Oosten. Ik ben voor Israël, ik weet waarom en ik kan in elk debat meedoen. Maar ik ben mij ervan bewust dat mijn ogen zijn gevormd door die Tweede Wereldoorlog, door mijn stad, deze krant, mijn buurt, mijn vrienden in Israël, mijn verleden. En dus maak ik mij zorgen over dat toenemende antisemitisme. Antisemitisme is altijd een vorm van liquidatie.

Gisteren, 16 mei 2021, verliet ik om half zeven ’s avonds het CS en het allereerste wat ik in mijn stad hoorde was: “Dood aan de Joden.” Daarna gejuich…

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Meer over