Babs Gons. Beeld Artur Krynicki
Babs Gons.Beeld Artur Krynicki

De Ghana Must Go-tas is gefabriceerd van historisch en politiek materiaal

PlusBabs Gons

Babs Gons

Op een foto in deze krant zie ik een moeder en dochter, wachtend op een bus om het Oekraïense stadje Slovjansk te ontvluchten. Op de achtergrond een enkele auto, op de voorgrond een rij tassen. De moeder hurkt voor haar dochter, gezeten op een grote tas, en drukt haar voorhoofd tegen het voorhoofd van haar meisje. Het beeld is vertederend en ontroerend.

Ik herken de blauw-witte en rood-witte geruite plastic geweven tas waar het meisje op zit, zo eentje die je veelvuldig tegenkomt in de Javastraat of op de Ten Katemarkt, drie voor tien euro, of als je even verder zoekt misschien wel vier voor de prijs van drie.

Eigenlijk zijn ze alomtegenwoordig, je komt ze tegen op busstations in de hele wereld, in bagageruimen, op zolders, op achterbanken en in handen en op ruggen van mensen op de vlucht, aan het verhuizen. De tassen zijn groot en er past altijd nog wat bij, ze zijn waterdicht en hebben een rits.

De eerste bijnaam voor deze tas die ik hoorde was Ghana Must Go-bag. Achter deze naam gaat een pijnlijke geschiedenis schuil van gedwongen uitzetting van honderdduizenden ongedocumenteerde Ghanese migranten uit Nigeria in de jaren tachtig.

Toen het daar, na een economische opleving, slechter ging door kelderende olieprijzen, werd immigranten te verstaan gegeven dat ze binnen zeer korte tijd het land moesten verlaten, op straffe van opsluiting. Velen pakten daarop haastig zoveel mogelijk van hun bezittingen in de grote plastic tassen en de bijnaam Ghana Must Go was geboren.

Intussen heeft de tas meerdere namen gekregen, van de Türken Koffer, Polen Tasche, de Guyanese Samsonite tot de Chinatown tote bag, en, kortom, de vluchtenlingentas.

In een hardnekkige poging de tas te ontdoen van negatieve connotaties en herinneringen aan een pijnlijk verleden hebben meerdere ontwerpers de iconische stof verwerkt tot mode. Hij kwam zelfs als haute couture langs op de catwalk, toegeëigend door dure designermerken als Marc Jacobs en Louis Vuitton. Zoals het vaker gaat.

Niet zomaar een tas dus, maar een shopper gefabriceerd van historisch en politiek materiaal. Een tas die een lange geschiedenis vertelt van moederlanden, van migratie, van vlucht. Van heimwee en ontheemding. Een tas die in de eenzame straat in Slovjansk, en overal ter wereld waar mensen huis en haard moeten verlaten, misschien nog wel meer het verhaal vertelt van alles wat achter moest blijven. Want moeder en dochter hebben de tassen gevuld met wat ze nog konden dragen. Maar wat laten ze allemaal achter?

Wat zou het mooi zijn, en tijd ook, als de tas alleen nog maar bijnamen krijgt als Back Home Safe of Welcome Home en op zolders stof vangt, vol met verhalen van een goede afloop en afgedankte spulletjes voor de kringloop.

Spokenwordartiest, schrijver en ­docent Babs Gons maakt ons deelgenoot van haar belevenissen. Lees al haar columns hier terug.

Reageren? b.gons@parool.nl

Meer over