Theodor Holman. Beeld Artur Krynicki
Theodor Holman.Beeld Artur Krynicki

De dagelijkse confrontatie met een trauma kan traumatisch worden

PlusTheodor Holman

Theodor Holman

Er zijn nu al een miljoen Oekraïners gedeporteerd en in Russische concentratiekampen opgesloten. Ongetwijfeld zitten er ook Russen in Oekraïense kampen. Het aantal gewonden is inmiddels ontelbaar.

Hoeveel trauma’s zal dat in de toekomst opleveren? Ik las dat trauma’s op nieuwe generaties overgedragen kunnen worden. Daar heb ik veel over te zeggen, maar dat kan ik niet binnen deze column, maar er schuilt wel enige waarheid in. Laat ik het zo omschrijven: de dagelijkse confrontatie met een trauma kan traumatisch worden.

Dus stel je de kinderen voor van Oekraïense en Russische soldaten die straks weer thuiszitten; een overwinning trekt zich niets aan van je psychische toestand. Je kunt huilend van vreugde uit een oorlog komen, jaren later hoor je en zie je de bommen en granaten en de martelingen weer en wil je alsnog wraak nemen op... Op alles wat jouw leven heeft verpest omdat je die bommen en granaten opnieuw hoort en de martelingen scherp voor ogen hebt staan en dan de dood van je kameraden ruikt. En je kinderen – ik zeg het nogmaals – die jou dan meemaken, worden geslagen uit onmacht of hun moeder krijgt een ram of ze zien hun vader hangen in het trapgat.

Het is de consequentie van elke ideologie die met geweld wordt doorgedrukt omdat men zogenaamd het beste voorheeft met de mensheid. De communist Stalin heeft tussen de 20 en 60 miljoen doden op zijn geweten. De communist Mao was verantwoordelijk voor tussen de 40 en 72 miljoen doden. De nazi Hitler rond de 20 miljoen...

Trauma’s zijn aldus een onderdeel van de persoonlijkheid geworden. Maar laten we eerlijk zijn: dat waren ze al. Als je geluk hebt, heb je er niet te veel last van. Ideologie wordt misdaad of misdaad ideologie.

Er zitten nog steeds militairen en burgers in schuilkelders van fabrieken die constant worden gebombardeerd. Niet even, maar dag en nacht. Burgers, vrouwen, kinderen, bejaarden, zieken...

Wat Rusland dan eventueel straks gewonnen heeft, is terechte haat.

Is haat een overwinning waard? Je kunt stoornissen niet per wet verbieden, dus je zult terroristische acties krijgen, nieuwe ideologieën die misdadige acties rechtvaardigen. Nieuwe leiders met hun eigen frustraties. Leiders zoals Poetin.

Poetin nadert de zeventig. Hij wil niet op vakantie naar Italië en daar geweldig eten, bij een boerin die hem haar eigen worst, haar eigen wijn en haar eigen olie serveert en haar eigen pasta voor hem maakt.

Dat is geluk en dat mist hij. Hij eet liever lijken.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Meer over