Tinkebell. Beeld Artur Krynicki
Tinkebell.Beeld Artur Krynicki

De bijeffecten van het worstcasedoomscenario

PlusTinkebell

Tinkebell

Het was 2015 toen in het klimaatakkoord werd afgesproken dat we zouden proberen de temperatuurstijging aan het eind van deze eeuw te beperken tot 1,5 graden.

Nu weet ik niet wie van u dacht dat dat zou gaan lukken (een ambitieus doel willen bereiken zonder serieuze inspanning is vaker niet dan wel succesvol), maar dat we zeven jaar later al zouden concluderen dat de uitstoot niet omlaag, maar juist omhoog is gegaan en dat we in onze handjes mogen klappen als we voor het jaar 2100 niet de 3 graden opwarming aantikken, lijkt toch wel erg op een worstcasedoomscenario.

Toch is dit precies wat Gert-Jan Nabuurs, IPCC-hoofdauteur en klimaatwetenschapper aan de Wageningen University, vorige week, ook namens vijftien andere wetenschappers, aan Nieuwsuur liet weten: “Boven land is het nú al 2,5 graden warmer. Dus die 1,5 graden kunnen we eigenlijk wel vergeten.”

Misschien wel nóg zorgwekkender dan deze stand van zaken, vond ik echter dat het in het artikel op de NOS-website ‘opmerkelijk’ werd genoemd dat een grote groep vooraanstaande wetenschappers erkent dat de klimaatdoelen onhaalbaar zijn. De reden die hiervoor werd gegeven is dat sommigen bang zijn dat als de mislukking van het beperken van klimaatverandering openlijk wordt erkend, dat zal leiden tot apathie bij beleidsmakers en publiek. Ze vrezen dus dat extra inspanningen nu júíst zullen uitblijven.

En om heel eerlijk te zijn: ik deel deze voorspelling. Want op het moment dat mensen het gevoel krijgen dat het te weinig of zelfs geen zin heeft om een catastrofe (laten we, nu we toch eerlijk zijn, het beestje maar bij de naam noemen) te proberen te voorkomen, gaan er andere belletjes rinkelen in de bovenkamer. En dat kan resulteren in een kop in het zand: na ons de zondvloed. Dat kan een persoonlijk crisisplan zijn, zoals verhuizen naar een hoger gelegen plek. Wellicht zelfs naar een ander land. (Ik denk zelf al aan IJsland of Colombia.)

Of, en dat is voor veel mensen de meest waarschijnlijke realiteit: het kan resulteren in zoveel stress en angst, bijvoorbeeld als er een paar hevige natuurrampen achter elkaar passeren en we heel concreet gaan voelen dat de shit AAN is, dat het denken blokkeert. Dat laatste is gevaarlijk, want mensen worden dan vatbaar voor onzin, gaan zich vastklampen aan (bijvoorbeeld) waanzinprofetieën omdat het houvast biedt om iets te ‘begrijpen’ (denk aan Viruswaarheid tijdens de pandemie) en dat creëert op haar beurt weer enorme polarisatie (ziet u het plaatje?).

Ik wil u dus verder absoluut niet bang maken, maar dit wordt redelijkerwijs problematisch en iets waar we eigenlijk nú al sociologen, gedragswetenschappers en de allerbeste risicocommunicatie-experts op zouden moeten zetten.

Maar goed, we zouden wel meer.

In 2015 bijvoorbeeld, toen het klimaatakkoord werd ondertekend.

Tinkebell schrijft elke week een column in Het Parool. Lees al haar columns hier terug.

Meer over