Marcel Levi. Beeld Artur Krynicki
Marcel Levi.Beeld Artur Krynicki

De aarde warmt op, en dat kan mogelijk juist een serie Elfstedentochten veroorzaken

PlusMarcel Levi

Marcel Levi

Zelfs de grootste scepticus kan niet meer ontkennen dat momenteel tamelijk dramatische klimaatveranderingen plaatsvinden op aarde. Door uitstoot van broeikasgassen wordt het steeds warmer en smelt het Noordpoolijs. Overigens zorgt alleen dat al voor nog meer uitstoot van gassen want de ontdooide ijslagen bevatten organische resten van bladeren en dieren van duizenden jaren terug en die rottende massa veroorzaakt hoeveelheden methaan waar de productie van alle Nederlandse varkens en koeien bij verbleekt.

Voor Nederland leidt klimaatverandering tot hogere temperaturen, periodes van grote droogte afgewisseld met hevige stormen en stijging van de zeespiegel. Na een hele serie milde winters raken sneeuw en ijs nu al steeds meer in de vergetelheid. De laatste Elfstedentocht was alweer 25 jaar geleden en Bing Crosby blijft waarschijnlijk voor altijd dromen van een witte kerst.

Toch zijn er wetenschappers die van mening zijn dat een ander scenario ook denkbaar is. Momenteel wordt het West-Europese klimaat in belangrijke mate beïnvloed door de Warme Golfstroom. Die stroomt vanuit tropische gebieden de Atlantische Oceaan in. Doordat het warme water uitzet en lichter is dan het koude poolwater, stroomt het bovenin de zee en wordt het via vaak heersende westenwind onze kant op gestuurd. Eenmaal in Europa aangekomen kan het warmere oppervlaktewater onze koele atmosfeer opwarmen. En daarna zakt het afgekoelde water naar beneden en stroomt het terug richting warmere oorden.

Bij blijvend smelten van het ijs op de Noordpool komt er echter zomaar een enorme hoeveelheid zoet water in de noordelijke zeeën terecht en dit zal de concentratie zout in dat zeewater doen dalen. En minder zout water wordt lichter van gewicht. Misschien zelfs lichter dan het tropische warme water en komt het dus bovenop te liggen. Dan brengt de golfstroom in plaats van prettig tropisch water plotseling ijskoud poolwater onze kant op. En wordt het heel erg koud, vooral in de winters. Met sneeuw en lange periodes van ijs op de grachten en sloten en, jawel, ook zomaar weer een hele serie Elfstedentochten.

Voordat u nu onmiddellijk uw schaatsen uit het vet gaat halen, is het goed te bedenken dat de kans dat dit daadwerkelijk gaat gebeuren volgens de meeste deskundigen klein is. Bovendien zal als al het Noordpoolijs gesmolten is, het effect waarschijnlijk weer verdwijnen en kan de golfstroom weer terugdraaien. Maar dan hebben wij natuurlijk wel weer een serietje winters met sneeuwpoppen en serieus kijkende rayonhoofden gehad.

Bedenk wel dat het niet alleen maar feest is: als de golfstroom omdraait, zal de zeespiegel naar verwachting razendsnel met een halve meter extra stijgen, voor Nederland niet echt fijn.

Hoe dan ook, de veranderingen in ons klimaat kunnen zo heftig zijn, dat het toch verstandig is nu met kracht maatregelen door te voeren om wat zuiniger met onze aarde om te gaan.

Marcel Levi is voorzitter van de raad van bestuur van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Daarvoor was hij ceo van University College London Hospitals en bestuursvoorzitter van het AMC. Lees al zijn columns hier terug.

Reageren? m.levi@parool.nl.

Meer over