Derk Sauer. Beeld Artur Krynicki
Derk Sauer.Beeld Artur Krynicki

Chaos, macht en respect, daar draait het om bij Poetin

PlusDerk Sauer

Derk Sauer

Wapengekletter, rode lijnen en een dreigende invasie. Oekraïne is weer terug in de headlines.

Zeven jaar geleden startten milities, aangemoedigd door Rusland, een afscheidingsbeweging in de oostelijke provincie Donbas. Sindsdien is er een stille oorlog aan de gang die al dertienduizend mensen het leven heeft gekost. De meeste burgers in Donbas kregen een Russisch paspoort, waarmee het Kremlin – in navolging van de handelwijze rond de Krim – een feitelijke annexatie probeerde af te dwingen. Maar echte controle kreeg Rusland nooit. Sindsdien zit Europa met het zoveelste ‘bevroren’ conflict. Hoewel bevroren, gezien het aantal slachtoffers dat dagelijks valt, een eufemisme is.

De afgelopen weken trok Rusland een flinke troepenmacht samen bij de grens met Oekraïne. Alarmbellen gingen af in Washington, Kiev en bij de Navo. Is het een legeroefening, of de voorbode van een Russische invasie om voor eens en altijd af te rekenen met Oekraïne?

Niemand die het weet – en als je het mij vraagt Poetin zelf ook niet.

Zijn inzet was om van Oekraïne een neutrale, federale bufferstaat te maken. Met de belofte: geen Navo-lidmaatschap. Op zich niet eens zo’n gek idee. Het leek erop dat daar met de komiek Zelenski – de nieuwe premier van Oekraïne en zeker niet anti-Russisch – wel over te praten viel, maar op de golven van het Oekraïense patriotisme pakte dat heel anders uit.

Het Kremlin heeft Zelenski en de diplomatie rondom de zogenoemde Minskakkoorden inmiddels afgeschreven. In een poging het initiatief weer naar zich toe te trekken, doet Poetin nu waarin hij het beste is.

The son of chaos’, zo omschreef de bekende commentator Bruno Maçães de Russische president onlangs. Of om een andere Ruslandkenner, Mark Galeotti, te citeren: ‘Hij is de opportunistische judoka versus methodische schaakspelers.’

Poetin – zelf het product van de chaotische jaren negentig, toen de Sovjet-Unie in elkaar stortte – heeft de retoriek de afgelopen weken flink opgevoerd. In toespraken schetst hij het beeld van een wereld vol onrust, met het Westen als verliezers en Rusland als stabiliserende factor. En eiste hij een ‘garantie op papier’ dat de Navo geen stap op Oekraïens grondgebied zet.

Om die woorden kracht bij te zetten, zijn nu tienduizenden Russische militairen richting de Oekraïense grens gedirigeerd.

Wie daar een langetermijnstrategie in ziet, heeft het mis. Poetin verstaat de kunst om de druk op te voeren en te provoceren. Dan kijkt hij hoe de tegenstander reageert en probeert hij daar zijn voordeel mee te doen.

Met zijn wapengekletter kreeg Poetin deze week zijn minister van Buitenlandse Zaken aan tafel met die van Amerika. En Merkel vroeg hem om steun bij het oplossen van het door zijn bondgenoot Loekasjenko gecreëerde vluchtelingendrama.

Chaos, macht en respect. Daar draait het allemaal om. Als de andere kant het hoofd maar koel en het been stijf houdt, loop het meestal met een sisser af.

Derk Sauer is uitgever van The Moscow Times en columnist bij Het Parool. Hij is ook ­oprichter van de Russische krant Vedomosti en oud-uitgever van RBK Gazeta.

Meer over