null Beeld Sjoukje Bierma
Beeld Sjoukje Bierma

Boven de deur van pakhuis Bergen is nog een wapen met twee stokvissen te zien

PlusMaarten Moll

Maarten Moll

Als je het weet, zie je het.

Maar veel mensen weten het niet, en je moet ook goed kijken om het te zien.

Ik stond op de Papiermolensluis, en ik keek naar de hoek Brouwersgracht-Korte Prinsengracht.

Oude pakhuizen.

Ik had ergens over de Noorse stad Hammerfest gelezen, en toen herinnerde ik me een foto van Jacob Olie, de bekende Amsterdamse fotograaf die leefde van 1834 tot 1905. Hij had een foto gemaakt met de naam Hammerfest erop.

Maar hoe ik ook zocht, ik vond de foto niet.

Tot ik hem toch vond, in het fotoboek Winter in Amsterdam van Marie-Jeanne van Hövell tot Westerflier.

Alleen was de foto niet van Jacob Olie, maar van tijdgenoot George H. Breitner.

En staat de naam Hammerfest niet op de foto.

Weer eens misleid door het geheugen.

De prachtige foto van Breitner, Brouwersgracht met blik op de Korte Prinsengracht (1902-1908), toont twee pakhuizen. Bergen en Tromsoe. Dat er ook een pakhuis Hammerfest was, heb ik blijkbaar op een andere foto ontdekt.

Namen van drie Noorse steden die in Amsterdam op pakhuizen verschenen.

En nu, een ruime eeuw later, kijk ik naar dezelfde hoek.

Van de naam Bergen is op het hoekpand niets meer te bespeuren.

De namen Tromsoe en Hammerfest zijn nog vaag te zien. Al hebben de ramen in de gevels een aantal van de letters opgevreten, zodat nu allen nog TR (raam) OE is te lezen, en HAM (raam) FEST. Zonder die oude foto zou je in het duister tasten.

Sommige namen verdwijnen.

De Schutter, Bruin, De Koophandel, Engels. Om maar een paar kroegen te noemen waar ik geregeld kwam. Ze zijn niet meer terug te vinden in de stad. Maar er komen ook namen terug, als er oude reclames weer op gevels worden geschilderd, zoals in de Blasiusstraat (Reo Automobielen).

En sommige namen blijven op pakhuizen staan, al kan ik niet goed duidelijk maken waarom het me zo gelukkig doet stemmen dat de geschiedenis nog niet helemaal is weggevaagd.

In de Nieuwe Uilenburgerstraat zijn zes pakhuizen verbouwd tot woningen en prijken er op de gevel nu rode bordjes met witte letters die de namen van de pakhuizen van vroeger weergeven: Keulen, Coblentz (Koblenz), Mentz (Mainz), Frankfurt, Bonn en Mannheim. Jammer dat de originele gevelnamen zijn verdwenen.

Het hoekpand op de Brouwersgracht met de naam Bergen was van 1722 tot ongeveer 1990 een stokvispakhuis. Boven de deur is op het snijraam een wapen met twee stokvissen te zien, met daarboven, in sierletters, de andere naam van het pand: De twee stokvissen.

In de pakhuizen Tromsoe en Hammerfest werden stokvis, levertraan en ansjovis opgeslagen.

Hammerfest werd in de Tweede Wereldoorlog bijna compleet verwoest door de Duitsers.

De stad, niet het pakhuis.

Maarten Moll schrijft over dagelijkse beslommeringen in de stad. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? m.moll@parool.nl.

Meer over