Theodor Holman. Beeld Artur Krynicki
Theodor Holman.Beeld Artur Krynicki

Bestaat er onschuldig landschap? Bestaan er onschuldige mensen?

PlusTheodor Holman

Theodor Holman

Hondje Koos en ik wandelen wat in de vallei van het ­Trasimeense Meer (aan de noordelijke kant). We dwalen door de Tweede Punische Oorlog. Hier won Hannibal een belangrijke slag van de Romeinen (218-201 v.Chr.). Gaius Flaminius Nepos heeft nog even geprobeerd het verlies geheim te houden voor Rome, maar dat mislukte. Rome raakte in paniek en stelde een dictator aan om orde op zaken te stellen.

Het is verleidelijk overeenkomsten te zien tussen oorlogen. Er is altijd wel iets dat overeenkomt. (Vechtende soldaten!) Maar om Rusland versus Oekraïne te vergelijken met Rome versus Carthago gaat me wat ver. Het ging uiteraard om macht, invloed en gebiedsuitbreiding: wie Rome had, had de wereld.

Ik geloof dat ik geen mooier landschap ken dan dit. Het zijn niet alleen de pijnbomen, de cipressen en de olijfbomen waar ik tussendoor loop, het is, gek genoeg, de weldadige vrede die je hier ervaart. Een voorschot op het paradijs. Dat maakt het zo vreemd om hier te lopen, waar in één dag in 217 v.Chr. vijftienduizend man zijn omgekomen.

Er wordt nog weleens een helm gevonden. En vorig jaar zelfs een fragment van een zwaard.

En hoewel ik me een bult geniet, kan ik toch niet nalaten om even op mijn telefoon te kijken. Het Britse ministerie van Defensie zet namelijk elke dag een nieuw rapport op Twitter. De legers lijken twee schroeven die zich vastdraaien. En daarom dringt steeds vaker de vraag op: hoe gaat dit verder en hoe moet dit aflopen?

Hannibal, opgejaagd door de Romeinen, verloor uiteindelijk en pleegde zelfmoord. Carthago werd geheel verwoest, terwijl Hannibal eerder nog één overwinning nodig had gehad om de wereldmacht in handen te krijgen. Tien kilometer van Tunis liggen nog wat resten.

Koos plast tegen een stuk steen en ik fantaseer dat die de legers van Hannibal en Nepos nog heeft gezien. Maar wat zag die steen dan? Hetzelfde wat een steen nu ziet in Marioepol: het vuilnis van machtswellust, dat altijd een feest is voor de cholerabacteriën.

Koos en ik wandelen tot aan het water.

Ik draai me om en kijk naar de heuvels. Vroeger was dat alles bebost. Nu is het grond voor de lekkerste olijfolie en wijn. Op schuldig landschap tot bloei gekomen. Bestaat er eigenlijk onschuldig landschap? Bestaan er onschuldige mensen?

Het is moeilijk troost te vinden in de gedachte dat het echt heus eens vrede wordt.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Meer over