null Beeld Sjoukje Bierma
Beeld Sjoukje Bierma

Als je maar diep genoeg in De Nachtwacht kijkt, ontvouwt zich het ontstaan van de ruimte

PlusMaarten Moll

Maarten Moll

Oké, de musea zijn nog even dicht, en ik hoop dat ze in het Stedelijk Museum die tijd gebruiken om hun vergissing in te zien, zodat straks, als we weer naar binnen mogen, Anselm Kiefers Innenraum uit het depot is gehaald en weer op zaal hangt.

Tot die tijd kunnen we ons vergapen en verliezen in een foto die van De Nachtwacht is gemaakt, te zien op de site van het Rijksmuseum. Deze ultrahoge resolutiefoto ‘is de grootste en meest gedetailleerde foto ooit van een kunstwerk. Hij is 717 gigapixels, oftewel 717.000.000.000 pixels, groot’.

De foto – voor de liefhebber: gemaakt met een 100-megapixel Hasselblad H6D 400 MS-camera – bestaat uit 8439 foto’s die met kunstmatige intelligentie aan elkaar zijn geplakt. Ook las ik ergens dat met ‘neurale netwerken’ bijvoorbeeld ‘korstachtige structuren’ op te sporen zijn die met het blote oog niet zichtbaar zijn, en die het restaureren makkelijker maken.

Ik ging even een blokje om in een poging dit alles te bevatten.

Daarna zoomde ik, mijn blote oog inruilend voor de wetenschap, in op de lans die Willem van Ruytenburch, de man in het gele pak, vasthoudt.

Duizelingwekkend en spectaculair, dat is die foto.

Hoe meer je inzoomt, hoe dieper je in het schilderij wordt gezogen, en op een gegeven moment zie je helemaal niet meer dat je naar een schilderij kijkt, maar bevind je je in een hele andere wereld. In een wereld van puntjes en vegen en slierten, van topografische kaarten van vreemde landen, in doeken van Jackson Pollock, en nog verder doordringend heb je het idee dat je diep in het heelal ergens midden in de Andromedanevel zit.

Of zoom eens in op het wapen van Amsterdam op een van de panden van Van Ruytenburchs zeemleren, naar Parijse mode vervaardigde jasje van zijn pak. Dan kom je ook in heel andere, spectaculaire werelden terecht.

Als je maar diep genoeg in De Nachtwacht kijkt, ontvouwt zich niet zozeer de techniek van Rembrandt, maar, ik liet me enorm meeslepen, het ontstaan van de ruimte. Het is een reis terug in de tijd waar die Einstein toch mooi overheen heeft gekeken.

Dat idee, dat met de oerknal De Nachtwacht werd geschapen en dat dat is waarin we ons bevinden, in een reusachtige Nachtwacht. Ons melkwegstelsel zit misschien wel diep in het puntje van het rechteroog van Frans Banninck Cocq, of ergens in die blauwe wang van hem. En daar weer diep in verscholen: wij.

En dat Rembrandt dat alles in een visioen heeft gezien, en daarmee aan de gang is gegaan. En dat het mysterie van het ontstaan van het de wereld en het leven al sinds 1642 recht voor onze neus wordt geopenbaard.

Maar misschien moet ik nog even een blokje om, om uit te waaien en de wereld met mijn eigen ogen te aanschouwen.

Maarten Moll schrijft over dagelijkse beslommeringen in de stad. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? m.moll@parool.nl

Meer over