PlusMarcel Levi

Als je boekje maar verkoopt, maken bizarre feiten over Westerborktransporten niet uit

Marcel Levi

Wat enorm fijn zeg, dat historicus Dirk Mulder heeft uitgevonden dat Joden die vanuit Westerbork naar de vernietigingskampen in Auschwitz en Sobibor werden afgevoerd niet altijd als vee in goederenwagons werden getransporteerd. Nou ja, er waren weliswaar soms ook goederenwagons, maar de schrandere geschiedkundige heeft ontdekt dat ze ook wel eens in personenrijtuigen werden vervoerd. Overigens is het helemaal niks nieuws: bij het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (Niod) melden ze dat dit alles allang bekend was.

De briljante ‘ontdekking’ van Dirk Mulder geeft echt een heel andere kijk op de geschiedenis. Want dan was het dus allemaal niet zo erg met die treinen, het waren immers dikwijls wagons die ‘gewoon’ voor personenvervoer bestemd waren. Klinkt toch best luxe? Misschien afgezien van het feit dat honderden kilometers in een personenrijtuig volgestouwd met tientallen bange en hongerige families toch wat minder comfortabel geweest zal zijn.

Er moet echt een draadje loszitten bij een geschiedschrijver om dit soort bizarre feiten buiten hun context te verkondigen. Want al reisden Joden, homoseksuelen, Roma en andere Nederlanders in de businessclass naar Auschwitz, Bergen-Belsen en Theresienstadt en werden fijn gemixte gin en tonics, warme nootjes en toastjes met kaviaar bij de Duitse grens geserveerd, het eindpunt was toch echt brute moord in de gaskamer.

Het door Dirk Mulder zo superknap herontdekte nieuwtje is natuurlijk ook koren op de molen van antisemieten, Holocaustontkenners en neonazi’s die op basis van dit triviale feitje ongetwijfeld de conclusie trekken dat het allemaal wel meeviel met die vernietigingstransporten in de Tweede Wereldoorlog.

Dat kan onze historicus niks schelen als hij zijn geschiedkundige losse flodder met veel bombarie de wereld in slingert. En daarbij zijn klaarblijkelijk toch al aan inflatie onderhevige ego met nog wat extra goedkope lucht insuffleert. Het lijkt de eens zo succesvolle directeur van het herinneringscentrum Kamp Westerbork volledig koud te laten wat de nabestaanden van met deze treinen afgevoerde personen ervan vinden. Die zijn wellicht meer geïnteresseerd in de eindbestemming van deze moorddadige transporten dan het type wagon waarin het plaatsvond.

Gaat het deze merkwaardige geschiedschrijver eigenlijk wel om nieuwe en relevante historische feiten? Of is deze oneliner vooral bedoeld om aandacht te trekken voor zijn nieuwe boekje over de treintransporten vanuit Westerbork dat voor een kleine 20 euro bij Bol.com en andere boekwinkels te verkrijgen is? Als je pocket maar verkoopt, maakt het niks uit wat erin staat of dat het bij andere mensen tot groot verdriet leidt.

Hoe is het in hemelsnaam mogelijk dat juist in de week dat in Westerbork wordt herdacht dat 80 jaar geleden de eerste treintransporten naar de dood plaatsvonden, de voormalig directeur van het herinneringscentrum dit als een commerciële opportuniteit ziet?

Marcel Levi. Beeld Artur Krynicki
Marcel Levi.Beeld Artur Krynicki

Marcel Levi is voorzitter van de raad van bestuur van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Daarvoor was hij ceo van University College London Hospitals en bestuursvoorzitter van het AMC. Lees al zijn columns hier terug.

Reageren? m.levi@parool.nl.

Meer over