PlusExclusief

Zij waren hoofdrolspelers in de Amsterdamse taxioorlog: ‘Ze deden álles om ons dwars te zitten’

Jan den Hartog en Cees Meester werden in hun strijd tegen de verrotte top van TCA voortdurend bedreigd en geïntimideerd. Beeld Marc Driessen
Jan den Hartog en Cees Meester werden in hun strijd tegen de verrotte top van TCA voortdurend bedreigd en geïntimideerd.Beeld Marc Driessen

In Amsterdam woedde vanaf eind jaren negentig ‘de taxioorlog’ – met rellen, demonstraties en de strijd tegen de malafide top van TCA. Hoofdrolspelers Jan den Hartog en Cees Meester hebben nóg trauma’s. ‘De overheid heeft ons op een perverse manier gebruikt.’

Paul Vugts

Zomaar enkele wapenfeiten uit wat ‘de taxioorlog’ heette, die eind jaren negentig uitbrak.

De oprichtingsbijeenkomst van de alternatieve taxicentrale Taxidirekt werd verstoord, het kantoor werd tijdens de officiële opening bezet (mei en oktober 1998). Chauffeurs van de kersverse concurrent van Taxicentrale Amsterdam (TCA) werden vervolgens aanhoudend klemgereden en soms gemolesteerd.

Honderden woedende taxichauffeurs botsten in de Warmoesstraat en omgeving op de mobiele eenheid en het waterkanon (januari 2000). In de Marnixstraat voorkwam de ME ternauwernood dat chauffeurs het huis bestormden van een bewoner die van driehoog een plantenbak op een taxi had gegooid tijdens de zoveelste nachtelijke lawaaidemonstratie richting het hoofdbureau van politie.

De taxioorlog was uitgebroken vanwege de liberalisering van de taximarkt. Daardoor verloor TCA haar monopolie in Amsterdam. De taxivergunningen waren niet langer de tonnen waard die chauffeurs als hun pensioen hadden gezien. Die strijd richtte zich tegen de nieuwe concurrenten én de politiek.

Straatoorlog

Onder die straatoorlog lag een tweede laag, die voor Jan den Hartog en Cees Meester nóg belangrijker werd. Den Hartog was namens de zelfstandige chauffeurs toegetreden tot het TCA-bestuur, Meester was behalve chauffeur sinds 1995 ook een manusje-van-alles binnen de centrale. Uiteindelijk namen ze het gezamenlijk op tegen het trio dat binnen TCA de absolute macht had: directeur Dick Grijpink en bestuurders Hans Janmaat en Gerard ‘Bub’ van Gelderen.

Den Hartog en Meester doen zo’n 25 jaar na het begin van het oproer hun persoonlijke verhaal.

“Eind jaren negentig kwam ik namens de eigen rijders in het bestuur,” zegt Den Hartog. “Ik wilde me inlezen en vroeg mijn medebestuurders om de marktonderzoeken en dergelijke. Zij vonden me een mafketel.”

Meester: “Hoe die drie met elkaar en met de rest omgingen, was heel ongezond. Als je voor je belangen opkwam, konden ze helemaal gek worden.”

Verdeel en heers

Stap voor stap werd duidelijk hoe het trio de centrale in de greep hield. De basis waren de aanvankelijk 635 vergunningen annex aandelen in TCA: noodzakelijk om in Amsterdam taxi te mogen rijden. Dat stelsel was de fundering onder een gewiekste verdeel- en heerspolitiek, waaraan het driemanschap zelf fors verdiende.

Door de schaarste was de waarde van de vergunningen tot bijna 3 ton (guldens) opgelopen. Zelfstandige chauffeurs deelden doorgaans met twee of drie zo’n ‘nummer’, waarmee je immers 24 uur per etmaal de weg op mocht.

Bestuurders Janmaat en Van Gelderen bezaten vele vergunningen, en verpachtten die zeer lucratief via omstreden vennootschappen onder firma (‘vofs’).

Den Hartog: “Door die nieuwe wet werd alles waardeloos. Dat gold voor ons allemaal, maar ook het verdienmodel van die drie dreigde in te storten. Ik zei: volgens de chauffeurs is er geen enkele pensioenregeling. Iedereen heeft gegokt op die nummers die nu waardeloos worden. Ik zou wat in het leven willen roepen. Nou, dat wilde directeur Grijpink niet. ‘Dan krijg ik problemen met Janmaat en Van Gelderen’.”

Directeur aan het lijntje

Janmaat en Van Gelderen bleken de directeur aan het lijntje te hebben.

Zo zagen ook de politie en justitie het, die een groot strafrechtelijk onderzoek naar de TCA-top waren begonnen. De veelzeggende codenaam: ‘Marionet’.

In februari 2001 werden de drie gearresteerd voor het vormen van een criminele organisatie, verduistering, valsheid in geschrifte, oplichting van chauffeurs en ‘dwang door het onthouden van werk aan chauffeurs’. De drie zouden bovendien geweld tegen concurrenten en kritische TCA’ers hebben uitgelokt.

Den Hartog: “Na hun arrestatie werd ik tijdelijk directeur. Er kwam een fax binnen over een ton aan dollars uit Saoedi-Arabië. Ik dacht, daar hebben we toch geen taxi’s? Steeds gebeurden de gekste dingen. Grijpink was de hele wereld over gereisd. Ook naar Dubai. Het was totaal onduidelijk waarom die zogenaamde zakenreizen nuttig waren.”

Geheime rekening op Cyprus

De recherche zag volop bevestiging voor het vermoeden dat de drie miljoenen guldens witwasten voor de beruchte crimineel John Mieremet, onder meer via geheime bankrekeningen op Cyprus. Mieremet bevestigde tegenover een journalist van De Telegraaf later onomwonden dat TCA ‘van hem’ was. Hans Janmaat reisde eens met 250.000 gulden aan contanten naar Cyprus. Uiteindelijk moest een deel van de miljoenen worden geïnvesteerd in ‘hoerenpanden’ op de Wallen.

Toch, het intensieve onderzoek van de recherche zou zich jaren voortslepen terwijl de drie weer op vrije voeten waren.

Jan den Hartog en Cees Meester legden bij de politie vanaf het najaar van 2001 volop belastende verklaringen af over geweldpleging, verduistering van het spaarfonds van 6 miljoen gulden van de chauffeurs, wanbeleid, zelfverrijking, intimidatie en het vormen van een maffiaorganisatie.

 Taxi's kwamen in 2000 massaal naar de rechtbank aan de Parnassusweg om een kort geding, aangespannen tegen de gemeente, bij te wonen. Beeld ANP
Taxi's kwamen in 2000 massaal naar de rechtbank aan de Parnassusweg om een kort geding, aangespannen tegen de gemeente, bij te wonen.Beeld ANP

Opstand tegen bestuur

Ze begonnen eigenhandig een opstand tegen het bestuur van TCA. De rechtbank blokkeerde dat ze uit de centrale werden gegooid, maar ze werden zwaar tegengewerkt. Meester: “We stonden uren als achtste of negende in de wachtrij. Ik heb in 21 dagen 20 diensten gereden van 13 uur ’s middags tot 3, 4 uur ’s nachts. Gewoon om te kunnen overleven.” Den Hartog: “Ik werkte zes dagen in de week 14 uur per dag om rond te komen.”

Op de standplaatsen en in de koffiehuizen verzamelden ze de handtekeningen van 229 certificaathouders om een procedure te kunnen beginnen bij de Ondernemingskamer van het gerechtshof. Doel: de top laten afzetten wegens wanbeleid. Den Hartog: “Ik heb een boek van 400 pagina’s gekocht en me helemaal ingelezen. Het kwam nu eens goed uit dat ik een autist ben, haha.”

“De TCA-top had allerlei rare constructies bedacht om de bedrijfsvoering zo ondoorzichtig mogelijk te houden, en de chauffeurs onwetend, zodat ze alles konden afschermen en verbergen en zelf grof verdienden,” zegt den Hartog. Meester: “Je mocht je taxi bijvoorbeeld alleen bij de Mercedesdealer op Sloterdijk kopen. De mannen pakten de provisie. Jan en ik gingen daar dwars tegenin.”

Klokkenluiders

Den Hartog en Meester werden voortdurend bedreigd en geïntimideerd. Meester kreeg ‘bodyguards’ in zijn taxi die hem gelastten te stoppen met zijn verzet. Anders zouden ze ‘zijn poten breken’. Den Hartog werd in een koffiehuis benaderd door een man die zich voorstelde als ‘een luitenant van Mieremet’. “Hij zei: ‘John heeft mij opgedragen te zorgen dat jij je anders gaat gedragen in het bestuur van TCA’. Dat is heftig, als dat wordt gezegd namens een crimineel met zo’n gewelddadige reputatie.” Mieremet werd in 2005 geliquideerd in Thailand.

De TCA-top legde beslag op de huizen en bankrekeningen van de dissidenten. Den Hartog: “Wij waren de klokkenluiders, dus ze deden alles om ons dwars te zitten. TCA had een groot netwerk. We kregen werkelijk overal problemen.”

De spanning kostte Den Hartog zijn huwelijk, en hij liep een posttraumatische stressstoornis op waaraan hij nog altijd lijdt. Meester kreeg het aan zijn hart. “Ik heb vijf omleidingen.”

Ze zijn er allebei van overtuigd aan een moordaanslag te zijn ontsnapt.

‘Dat was me een zege’

In juli 2006 oordeelde de Ondernemingskamer dat binnen TCA inderdaad sprake was van wanbeleid. Grijpink werd ontslagen als directeur. Den Hartog: “Dat was me een zege! Dat wij via de Ondernemingskamer de TCA-top met hun vier, vijf dure advocaten versloegen!” De domper volgde in december 2007. Bijna 7 jaar na de arrestaties van Grijpink, Janmaat en Van Gelderen seponeerde justitie hun zaak bij gebrek aan bewijs.

Den Hartog en Meester voelen de mokerslag nóg.

“Ongelooflijk! Er was volgens de Ondernemingskamer aantoonbaar meer dan 2 miljoen euro verdwenen uit het spaarfonds. Er was een vrachtwagen aan administratie in beslag genomen waaruit alle misstanden bleken. Vervolgens werd de ene officier van justitie op een zijspoor gewerkt en oordeelde de officier die de zaak had overgenomen dat niets te bewijzen was,” zegt Den Hartog. “De overheid heeft ons op een perverse manier gebruikt. Wij hebben al het werk moeten doen, wat onze levens had kunnen kosten en al die ellende gaf. Aan het eind van het lied heeft de overheid níéts gedaan. Dat frustreert ons nog steeds vreselijk. Met een overheid die zo laf optreedt, is het geen wonder dat het inmiddels zo ongehoord uit de hand is gelopen met de georganiseerde misdaad.”

Grootschalige wiethandel

Grijpink, Janmaat en Van Gelderen hebben altijd met klem ontkend schuldig te zijn geweest aan misdrijven en malversaties. Grijpink noemde zich in zijn boek De Afrekening uit 2009 ‘slachtoffer van het systeem’. Citaat: ‘Helaas moet ik constateren dat de rechtsstaat Nederland niet bestaat, en zo die wel bestaat in ieder geval door en door verrot is’. Twee weken na publicatie werd Grijpink gearresteerd voor grootschalige wiethandel, wat hem op een jarenlange celstraf kwam te staan.

1998 Taxidirekt wordt de eerste concurrent van TCA.
2000 De Wet Personenvervoer 2000 wordt aangenomen. De taximarkt wordt vergaand geliberaliseerd. Concurrentie moet de kwaliteit verhogen en de prijzen drukken.
2001 De top van TCA wordt gearresteerd.
2002 Taxidirekt gaat failliet, ook een doorstart strandt in 2003.
2006 De Amsterdamse Ondernemingskamer ontslaat Grijpink en plaatst de centrale onder curatele.
2007 Justitie seponeert de strafzaak tegen de TCA-top.
2011 De Wet Personenvervoer wordt aangepast: zeven grote(re) gemeenten mogen aanvullende regels invoeren voor straattaxi’s.
2015 Het kabinet kondigt aan de regels voor taxi’s weer te versoepelen, bijvoorbeeld om Uber toegang tot de markt te geven.