PlusNieuws

Ziekenhuizen tegen besluit Hugo de Jonge om afdelingen voor kinderhartchirurgie op te doeken

Amsterdam UMC, LUMC in Leiden en UMC Groningen zijn fel gekant tegen het besluit van demissionair minister Hugo de Jonge om hun afdelingen voor kinderhartchirurgie op te doeken. VWS wil dat deze gespecialiseerde zorg alleen nog wordt gedaan bij de UMC’s in Utrecht en Rotterdam.

Malika Sevil
null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

“Daarmee gaat ongelooflijk veel expertise verloren,” zegt Nico Blom, hoofd kindercardiologie van Amsterdam UMC en LUMC. De twee ziekenhuizen werken volgens hem ‘als een geoliede machine’ samen binnen dit ene specialisme. “Als deze afdeling wordt gesloten, dan lekt er ook expertise weg bij kindergeneeskunde waar kinderen met andere kwalen profijt van kunnen hebben. Van de kinder-ic in Leiden blijft zonder hartpatiënten helemaal niets over,” zegt Blom. Maar het is volgens hem ook een aderlating voor cardiologie en hartchirurgie voor volwassenen in Amsterdam UMC. “Ook daar is een groot verlies van expertise als de hartoperaties en hartkatheterisaties bij volwassenen met aangeboren hartafwijkingen verdwijnen.”

Het Cahal (Centrum Aangeboren Hartafwijkingen Amsterdam-Leiden) is, hoewel het vanuit Amsterdam UMC en LUMC werkt, één centrum met één team. In Leiden worden de hartoperaties bij kinderen gedaan – jaarlijks zo’n driehonderd. Volwassenen die voor een aangeboren hartafwijkingen een operatie nodig hebben gaan daarvoor vooral naar Amsterdam UMC, locatie AMC – dat gebeurt ongeveer 150 keer per jaar.

Aangezien een patiënt met een aangeboren hartafwijking een leven lang zorg nodig heeft, zijn er ook nog eens circa 10.000 patiënten onder behandeling bij het Cahal. Het team is, zo zegt Blom, na 26 jaar samenwerken heel goed op elkaar ingespeeld. “We hebben aan een half woord genoeg. Als je dat uit elkaar rukt, dan heeft dat ongelooflijk veel gevolgen. Dat bouw je niet zomaar ergens anders weer op.” Het Cahal is in 1995 opgetuigd met het idee dat meer expertise op één plek leidt tot kwalitatief betere zorg.

Concentreren zorg

Cru genoeg is dat concentreren van deze gespecialiseerde zorg ook de hoofdmotivatie van VWS om afdelingen voor hartchirurgie te schrappen. Het vertrekpunt is: hoe meer operaties een team binnen een superspecialisatie doet, hoe beter het daarin wordt. Met dat uitgangspunt is volgens Blom niks mis. Hij hekelt alleen de ogenschijnlijk ‘ongefundeerde manier’ waarop er nu afdelingen worden gesloten. Dat Hugo de Jonge dit ingrijpende besluit in zijn laatste week als minister van Volksgezondheid neemt, wekt de indruk dat het besluit in haast is genomen. De kamerbrief waarin hij het besluit summier toelicht, onderstreept dat gevoel alleen maar, zegt Blom.

In zijn toelichting aan de Kamer schrijft de minister dat hij het besluit neemt ‘op basis van alle vergaarde informatie’. Blom: “Wij vinden dit onbegrijpelijk. Wij begrijpen dus ook letterlijk niet op basis van welke criteria dit besluit is genomen. Alsof je een onvoldoende krijgt, zonder een kopie met rode verbeteringen.” Blom benadrukt dat Cahal voldoet aan alle gestelde criteria. Het is niet alleen het centrum dat in Nederland de meeste operaties doet, het heeft de langste geschiedenis en bovendien een vergunning als expertisecentrum voor zeldzame aandoeningen, iets dat het aangewezen centrum van UMC Utrecht niet heeft. “Wij begrijpen dus niet waarom wij worden aangewezen om te sluiten. Op deze manier is het een oneerlijk proces.”

Onderzoek VWS

In de aanloop naar dit besluit hebben drie beroepsverenigingen op verzoek van VWS laten onderzoeken welke vorm van concentratie voor Nederland ideaal zou zijn. Daar kwam een rapport uit waarin twee scenario’s werden geschetst: één voor twee centra in Nederland en één met drie centra. Er werden geen namen van UMC’s in genoemd.

“Dat was een goed rapport,” zegt Blom, die wel betreurt dat er daarna geen commissie is opgetuigd die op basis van inhoudelijke criteria de beste kandidaten heeft aangewezen. Nu heeft De Jonge de knoop doorgehakt. Ook de minister had liever gezien dat de UMC’s er samen uit waren gekomen. Hij schrijft in zijn brief aan de kamer: ‘Ik heb de centra de kans gegeven om gezamenlijk met een voorstel te komen voor inrichting van de zorg en de rol van verschillende UMC’s daarin. De centra zijn hier onderling niet uitgekomen en hebben de besluitvorming uitdrukkelijk aan mij overgelaten’.

Volgens Blom lag er wel degelijk een plan, namelijk om tot drie kinderhartcentra te komen: in Leiden/Amsterdam, Rotterdam en Groningen. “Het UMC Utrecht was er het er niet mee eens. Dit voorstel is niet door VWS overgenomen.”

Juridische stappen

Cahal legt zich er niet bij neer en LUMC overweegt juridische stappen. Een petitie tegen de sluiting van Cahal staat inmiddels op 44.000 handtekeningen. Een eerste stap is volgens Blom dat VWS de criteria van de besluitvorming moet delen. “Het brengt zo ontzettend veel teweeg. Ook UMC Groningen voelt zich in de steek gelaten. Maar patiënten zijn eveneens geschrokken. Je voelt aan alle kanten dat dit proces niet goed is verlopen.”

Bij Stichting Hartekind komen veel verontruste berichten binnen, stelt de patiëntenvereniging in een verklaring. ‘Het is ongelooflijk heftig wat er nu gebeurt. Zowel voor ouders en patiënten die bang zijn wat dit voor hen betekent als voor professionals die twijfelen aan hun baan.’ Ook Hartekind vraagt aan VWS om een verklaring waarom de UMC’s in Utrecht en Rotterdam wel door mogen gaan en die in Amsterdam/Leiden en Groningen niet.

Meer over