PlusInterview

Woningcorporaties: voor Amsterdam wordt huizen isoleren een gigantische opgave

Anne-Jo Visser, directeur directeur van de Amsterdamse woningcorporaties in Nieuw-West.2-06-01  Beeld Ivo van der Bent
Anne-Jo Visser, directeur directeur van de Amsterdamse woningcorporaties in Nieuw-West.2-06-01Beeld Ivo van der Bent

Anne-Jo Visser is directeur van de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties. Ze ziet grote kansen voor de corporaties om de wooncrisis te lijf te gaan. ‘Maar daar hebben we de gemeente hard bij nodig.’

Tim Wagemakers

Om de wooncrisis in de stad het hoofd te bieden is de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties (AFWC) misschien wel de belangrijkste partij in de stad. De AFWC is de belangenbehartiger van de negen woningcorporaties die in totaal zo’n 40 procent van de Amsterdamse woningen in bezit hebben. Aan het eind van haar eerste jaar als directeur zet Anne-Jo Visser (46) een stap naar voren. “Wij kunnen het verschil maken de komende jaren.”

Hoe ziet u uw opdracht de komende jaren?

“Die is simpel. Er moeten woningen bij en de doorstroom moet verbeterd. De kwaliteit van de woningen moet omhoog mét daaraan gekoppeld een lagere energierekening. Dan zijn er nog allemaal doelgroepen, van statushouders tot ouderen, die strijden om een plekje. En dat moet allemaal ook nog passen binnen de wijk, en leefbaar zijn voor de mensen die er nu al wonen.”

Staat die leefbaarheid onder druk?

“Dat vind ik wel. Neem Nieuw-West, met nog steeds te veel huurders in slechte woningen waar het tocht. Tegelijkertijd zien bewoners de bouwkranen voor nieuwbouw staan, horen ze over Masterplannen vanuit de gemeente, zien ze corporaties in de ene straat aan de slag met plannen die haaks staan op de corporatie in de andere straat. Als corporaties moeten we dan ook veel meer als één corporatie gaan werken.”

Wat betekent dat concreet?

“Het is een enorme stap. We hebben afgesproken dat we voortaan gezamenlijk kijken waar een buurt behoefte aan heeft, van isolatie tot de hoogte van de huur of nieuwbouw. Ik hoop wel dat de gemeente dan ook meer als één gemeente gaat werken. Ik hoor van huurdersverenigingen dat ze soms langs allerlei gemeentediensten en ambtenaren moeten om er achter te komen wat het idee achter buurtontwikkeling is. En daar dan nog niet achter komen.”

Onder meer bij de woonprotesten klinkt ook harde kritiek op de corporaties, die te weinig oog zouden hebben voor hun huidige huurders.

“Ik denk dat corporaties soms iets te veel hun blik op de toekomst hebben gericht en soms te weinig hebben gekeken naar de mensen die nu al in de stad wonen. Maar ik zie wel dat dit verandert. Ook als er bijvoorbeeld ergens gesloopt wordt, gaan we terugbouwen. Niet alleen voor nieuwe woningzoekenden, maar ook voor de mensen die er al wonen, met een terugkeergarantie. Je moet je wel thuis voelen in een stad die verandert.”

Zijn de corporaties niet te groot geworden om aan de behoeften van bewoners te kunnen voldoen? Even iemand ergens anders onderbrengen om problemen op te lossen is moeilijk. Want: de regels.

“Corporaties mogen 5 procent maatwerk toepassen, dus dat doen ze heus wel als het kan. Maar je hebt gelijk: we moeten per situatie kijken of we misschien wat vaker een uitzondering moeten maken op de regel.

Een ander punt is de verkoop van sociale huurwoningen. Dat blijft mogelijk de komende jaren en stuit op weerstand in de buurten.

“De verkoop van sociale huurwoningen ligt heel gevoelig, maar als je kijkt naar het aantal woningen dat verkocht wordt dan was dat vorig jaar 632, op een totaal van 185.000 woningen. We bouwen altijd meer sociale huur dan we verkopen en we bouwen altijd woningen terug. En zoals je weet kijkt de hele stad kritisch mee op elke plek. Alleen moeten we ook eerlijk zijn, soms is het echt verstandig en ook nodig, ook voor de portefeuillestrategie van een corporatie.”

In de nieuwe coalitieplannen wordt een grootschalig isolatieoffensief aangekondigd. Ook minister Hugo de Jonge heeft bepaald dat vanaf 2030 slecht geïsoleerde huizen niet meer mogen worden verhuurd. Goed idee?

“Ja, woningen moeten nu versneld goed geïsoleerd gaan worden. Dat moet ook, want dat is een eis vanuit het Rijk nu de verhuurderheffing verlaagd wordt. Binnen acht jaar mogen er geen woningen met het laagste energielabel meer verhuurd worden. Voor Amsterdam een gigantische uitdaging.”

Is het haalbaar?

“Nou, dat vind ik moeilijk. Het zijn zoveel woningen. Probeer maar eens mensen bij corporaties te vinden die het kunnen aansturen. Zie ook maar eens de mensen te vinden die vervolgens kunnen isoleren. En dan ook nog voor een prijs die acceptabel is, nu de materiaalprijzen snel stijgen.”

Waar bent u verder enthousiast over in de nieuwe plannen?

“De gemeente wil vergunningen sneller verlenen, procedures versimpelen. Dat juich ik toe. Iets minder lang praten over wat er precies waar moet komen. Niet meer halverwege een traject opeens nog een duurzaamheidseis of nog een welstandseis er bovenop leggen.”

Maar juist die duurzaamheidseisen zijn keihard nodig voor de klimaatambities.

“Klopt, maar neem nou die Amsterdamse BENG+-eisen (nieuwbouw moet zo goed als energieneutraal zijn, red.). De coalitie wil dat schrappen en daar ben ik blij mee. Ik vind dat je je kunt afvragen of je geld moet steken in een paar duurzaamheidspareltjes of moet zorgen dat bestaande woningen gewoon een stukje duurzamer worden. Ik kies liever voor de grote aantallen, ook als ze dan misschien niet meteen label A++ krijgen.”

Uiteindelijk moeten er vooral ook veel woningen bij. Jullie willen 2500 woningen per jaar bouwen. Het jaarlijkse gemiddelde lag afgelopen jaren op 1780.

“Daar zit nog een gat. Het grootste probleem is alleen het vinden van locaties. Wij kunnen zelf geen grond verwerven, veel te duur, dus we hebben de gemeente hard nodig om te onderhandelen met marktpartijen zodat wij ook een plekje krijgen.”

Je ziet ook dat marktpartijen zélf sociale huur gaan bouwen.

“Is dat echt sociale huur? De afgelopen drie jaar zijn er 2500 particuliere sociale huurwoningen gebouwd. Die zitten vaak net 2 euro onder de liberalisatiegrens, die worden niet eerlijk en transparant toegewezen, daar worden geen statushouders gehuisvest. Kijk, wij maken daarover afspraken met de stad. En als de huur jaarlijks een beetje stijgt verdwijnen die sociale huurwoningen qua prijs binnen no time de vrije sector in. Dus laat sociaal vooral aan ons over, zou ik zeggen.”

Vrije sector huurwoningen op de Oostelijke Eilanden en Kadijken.  Beeld ANP
Vrije sector huurwoningen op de Oostelijke Eilanden en Kadijken.Beeld ANP