PlusAnalyse

Wethouder Groot Wassink ligt onder vuur om lhbtq-geweld – en dat heeft hij aan zichzelf te danken

Wethouder Rutger Groot Wassink (Diversiteit) moet zich volgende week in de raad verantwoorden over zijn aanpak van geweld tegen lhbtq’s. Het geweld is zijn schuld niet, maar waar komt het ongemak vandaan om er over te praten?

Ruben Koops
Woensdagmiddag moet wethouder Rutger Groot Wassink tekst en uitleg geven over zijn aanpak van geweld tegen lhbtq's. Beeld Harmen de Jong
Woensdagmiddag moet wethouder Rutger Groot Wassink tekst en uitleg geven over zijn aanpak van geweld tegen lhbtq's.Beeld Harmen de Jong

Geweld tegen de roze gemeenschap is in Amsterdam altijd groot nieuws. Dat is niet verwonderlijk, in de zelfbenoemde hoofdstad van de vrijheid én gay capital of the world komt het belagen van lhbtq’s ook hard aan bij de rest van de bevolking.

Dat grote gevoel van verantwoordelijkheid staat haaks op de manier waarop Amsterdamse instituties omgaan met geweld tegen lhbtq’s, dat voor hen niet zelden uitloopt op een publicitair debacle. Ook nu weer, ruim twee jaar nadat Fabio en Daniel tot twee keer toe op straat mishandeld werden door jongeren in Amsterdam-Oost, ligt wethouder Groot Wassink onder vuur. Woensdagmiddag moet hij tekst en uitleg geven.

Hoewel Groot Wassink natuurlijk niet verantwoordelijk is voor het geweld tegen lhbtq’s en het waarschijnlijk net zo verschrikkelijk vindt als de rest van de stad, krijgt hij van de rechtse oppositie nu wel de zwartepiet toegespeeld. Dat heeft hij aan zichzelf te danken, vanwege de halfhartige manier waarop hij het onderwerp op de politieke agenda heeft gezet.

Migratieachtergrond

Even terug in de tijd: in de periode van de mishandeling van Fabio en Daniel in Oost is een groot onderzoek gestart naar de achtergrond van geweld tegen lhbtq’s. Burgemeester Halsema sprak haar afschuw uit over de kwestie en beloofde de raad dat het stadsbestuur zich zou verdiepen in het fenomeen lhbtq-geweld. Er werden diverse actieonderzoeken gestart, verantwoordelijk wethouder Groot Wassink stuurde die conclusies op 20 juli 2021 naar de gemeenteraad.

In de conclusies valt te lezen wat iedereen al kon zien op de beruchte beelden van de mishandeling in Oost. Volgens de slachtoffers die in het rapport aan het woord komen hebben hun belagers veel gemeen: het zijn meestal jonge jongens, vaak met een migratieachtergrond en doorgaans een islamitische identiteit.

Dat is geen verrassing. Veel meer onderzoeken wijzen dit uit en sinds de publicatie in 2000 van het essay Het multiculturele drama van Paul Scheffer wordt dit gegeven ook uitgebreid benoemd door pers en politiek. Van een taboe is allang geen sprake meer.

Koppel Fabio en Daniel werd twee jaar geleden tot twee keer toe op straat mishandeld door jongeren in Amsterdam-Oost. Beeld ANP
Koppel Fabio en Daniel werd twee jaar geleden tot twee keer toe op straat mishandeld door jongeren in Amsterdam-Oost.Beeld ANP

Toch wordt Groot Wassink, naast wethouder ook lijsttrekker van GroenLinks, nu verweten dat hij het rapport onder de pet zou willen houden. Rechtse oppositiepartijen zoals de VVD en JA21 vinden het frappant dat het rapport in februari 2021 gereed kwam maar pas een half jaar later naar de raad werd gestuurd. Dat dit wel vaker gebeurt met rapporten én dat de wethouder dit al had gezegd tegen de raad, vergeet de oppositie gemakshalve.

Onbereikbaar

Daar komt nog bij dat De Telegraaf via een beroep op de Wet openbaarheid bestuur Whatsappberichten van Groot Wassink heeft opgevraagd uit de tijd rond 20 juli. Daarin valt te lezen dat hij zich onbereikbaar hield om vragen te beantwoorden over de conclusies uit het onderzoek. “Zeg maar dat ik op vakantie ben en slecht bereikbaar,” laat hij een radioprogramma weten dat hem wil uitnodigen over het onderwerp. Groot Wassink was op vakantie. Maar opnieuw staat het beeld van een wethouder die geen zin heeft om hier woorden aan vuil te maken als een huis.

In deze zaak gaat het er niet om wat de wethouder heeft gedaan, maar vooral om wat de wethouder niet heeft gedaan. De vakantie, de timing van het rapport, het zijn slechts stokken om de hond mee te slaan.

Groot Wassink had met zijn ervaring kunnen weten hoe je als bestuurder om moet gaan met een pijnlijk rapport, al helemaal met de verkiezingen in aantocht. Het enige dat een wethouder, vooral van linkse huize, moet doen als er een verband is tussen lhbtq-geweld enerzijds en religie en cultuur anderzijds is daar uit eigen beweging zoveel mogelijk aandacht aan geven. Doe je dat niet, dan laadt hij de verdenking op zich het maar een ongemakkelijk onderwerp te vinden.

Het is al erg genoeg dat de stad Amsterdam er niet in slaagt een veilige plek voor lhbtq’s te zijn, maar Groot Wassink zou moeten uitstralen dat hij er álles aan doet. Nu reageerde hij terughoudend, waarmee hij de oppositie ruimte gaf om hier een grote affaire van te maken.

Regenboogvlaggen

Helaas gaat het in Amsterdam wel vaker mis rond dit thema. Denk aan studentencorporatie Duwo na de brandstichting op een met regenboogvlaggen versierde gang van een studentenflat deze zomer. Duwo vroeg de bewoners om de vlaggen weg te halen, ‘omwille van de veiligheid en rust binnen het pand.’ De enige denkbare reactie moest natuurlijk zijn: wij gaan onze bewoners en hun regenboogvlaggen beschermen.

Of neem het vertrek van Ellie Lust in 2018 bij de politie. Zij was uitgegroeid tot een boegbeeld van diversiteit binnen het Amsterdamse korps, élke Amsterdammer kent haar. Maar terwijl de stad geplaagd werd door een aantal homofobe geweldsincidenten die zomer, eiste de politietop dat Lust een keuze zou maken tussen haar televisieoptredens en haar werk als politievrouw. Dat Lust als drijvende kracht achter het Roze in Blauwnetwerk van de politie op dat moment een heel belangrijke functie in de stad vervulde, ontging de politietop blijkbaar volledig.

Autoriteiten zoals de politie, woningcorporaties of Groot Wassink lijken niet te begrijpen dat het gaat om vertrouwen. Geweld tegen lhbtq’s gebeurt overal en zal nooit 100 procent te voorkomen zijn. Maar de samenleving is extra bezorgd om deze groep, Amsterdamse instituties moeten uit zichzelf gaan laten zien dat zij dat ook zijn.

Meer over