PlusExclusief

Wat is er gebeurd met de letters op het Badhuis Javaplein?


‘Badhuis Javaplei’ hangt er aan de muren van de kringloopwinkel in de Javastraat. De N is kapot. Beeld Daphne Lucker
‘Badhuis Javaplei’ hangt er aan de muren van de kringloopwinkel in de Javastraat. De N is kapot.Beeld Daphne Lucker

Wat is er gebeurd met de historische letters op het voormalige badhuis van het Javaplein? Bewoners van de Indische Buurt vragen het zich al bijna twee jaar af. Het mysterie kreeg een nieuwe dimensie toen de letters opdoken in de kringloopwinkel verderop in de straat.

Anna Herter

‘Badhuis Javaplei’ hangt er aan de muren van de kringloopwinkel in de Javastraat. Zonder ‘n’, die is kapot. De zwart-glanzende letters ogen wat verdwaald, zo boven een rek oude spijkerbroeken, en dat zijn ze eigenlijk ook. Tot voor kort pronkten ze nog op het voormalig badhuis op het Javaplein, waar sinds een klein jaar een nieuwe vestiging van bierbrouwerij Oedipus huist.

Het gebouw op het plein heeft door de jaren heen verschillende bestemmingen gehad, maar de letters op de gevel waren sinds 1942 een stabiele factor. Ze hingen er toen het tot 1982 een badhuis was. Ze hingen er toen het gebouw werd omgedoopt tot Hindoetempel, en later, toen er een kringloopwinkel neerstreek. Ze hingen boven de verschillende horecazaken die er sinds de jaren negentig hun intrek namen.

Nieuw lettertype

Het waren niet altijd dezelfde letters; in het begin hing er alleen ‘badhuis’ en een paar keer werden de karakters vervangen door een ander materiaal of een nieuw lettertype. Maar er hing altijd iets om de herinnering aan de oorspronkelijke functie levend te houden. Tot augustus 2020. Daags voordat de vestiging van Oedipus openging, waren de letters ineens weg.

Dat bleef niet onopgemerkt in de Indische Buurt, blijkt uit een rondje door de wijk. De ene buurtbewoner beweert dat ze naar beneden zijn gevallen, de ander heeft gehoord dat ze alleen maar worden gerestaureerd. Weer anderen zijn ervan overtuigd dat dat een smoesje van de nieuwe uitbater was, die ze gewoon weg wilde hebben.

Ook betrokken buurtbewoner Vera Bartels (41) had begrepen dat de letters gerestaureerd zouden worden. Nu ze sinds een paar maanden ineens in de kringloop verderop hangen, is ze de hoop verloren dat ze ooit nog terugkomen. “Het badhuis is het baken van de buurt, en die letters horen daar gewoon bij. Door ze weg te halen, verdwijnt de historie van het gebouw.”

Veiligheid

Wat is er nu gebeurd? Oedipus heeft de letters destijds inderdaad naar beneden gehaald. Niet om esthetische redenen, maar uit veiligheidsoverwegingen, verklaart eigenaar Tristan Spits. “Vlak voordat we opengingen vielen twee letters naar beneden, de N viel toen kapot. We kwamen erachter dat het niet de originele letters zijn, maar een plastic variant. Zo iconisch waren deze specifieke letters dus niet. Misschien kunnen we op een gegeven moment iets nieuws ophangen, in de oude stijl.”

Overigens zegt Spits net zoveel respect te hebben voor het voormalig badhuis als de buurtbewoners. “Het is officieel geen monument, maar het voelt wel een beetje zo. Wij voelen ons te gast in dit gebouw en laten het zoveel mogelijk in zijn waarde. Zo hebben we binnen speciaal een paar voorzetwanden weggehaald om de oorspronkelijke badtegeltjes weer zichtbaar te krijgen.”

Prijsvraag voor de N

Sophie van IJken, eigenaar van De Buurtkringloop in de Javastraat, hoorde via via dat de letters lagen te verstoffen in de kelder. Zonde, vond ze. Ze mocht ze ruim een halfjaar geleden gratis komen ophalen. “Ik vind het mooi dat ze zo in de buurt blijven, en voor iedereen te zien zijn.” Voor de ontbrekende ‘N’ heeft ze voor deze maand een prijsvraag uitgeschreven voor een nieuw ontwerp. “Zo kan de nieuwe buurt bijdragen aan de oude buurt.”

De lege gevel blijft sommige buurtbewoners pijn doen. Zij stellen dat het niet alleen om de verloren letters gaat, maar ook om de ontwikkeling in de buurt die daaraan ten grondslag ligt. “Het gaat om de veryupping van de buurt,” zegt Lodewijk Jurgens (32), die hier dertien jaar geleden kwam wonen. “In die tijd was het hier echt achenebbisj, maar dat had ook z’n charme. Nu zit verderop een hippe sportschool met dichtgeplakte ramen, komt er binnenkort een trendy ijszaak en is een prachtig blok gesloopt voor karakterloze nieuwe woningen. En nu is ook het badhuis verhipt.”

Vernieuwend

Dat ziet ook Rob van Veelen, oud-buurtmakelaar van de Indische Buurt. “De gemoederen rond de letters gaan eigenlijk om de vrees dat de gentrificatie in de buurt te ver doorschiet. De buurt is geweldig opgeknapt sinds het begin van de eeuw. Dat heeft voordelen, maar de Indische buurt is ook juist zo fijn omdat ie zo gemengd is. Iedereen kwam bij de vorige uitbater van het badhuis samen voor een kopje koffie.”

Koffie drinken kan bij Oedipus niet, erkent Spits. “Wij maken originele dingen en proberen op een vernieuwende manier bier te maken. Dat wordt door velen gewaardeerd, maar we zijn geen allemansvriend.”

Meer over