PlusAnalyse

Wanneer komt Amsterdam in actie tegen exodus?

De trek van Amsterdammers uit de stad heeft grote gevolgen, maar krijgt weinig aandacht van het gemeentebestuur. Waar blijft het noodplan om middeninkomens in Amsterdam te houden?

null Beeld ANP
Beeld ANP

De grafieken en cijfers die de Nederlandse Makelaarsvereniging NVM donderdag presenteerde, waren helder: de trek uit de Randstad is al vanaf 2015 zichtbaar en vooral de laatste tijd flink toegenomen. Inmiddels zoekt 10 procent van de huizenkopers uit de Randstad naar een woning elders in het land. Amsterdam is een van de belangrijkste vertrekgemeenten.

Belangstelling

Makelaars in Gelderland, West-Brabant en de Achterhoek krijgen al langer Amsterdammers op bezoek die in hun regio op huizenjacht zijn. Maar ook in Friesland en Drenthe merken ze sinds kort belangstelling uit de hoofdstad.

De trek is terug te vinden in de bevolkingscijfers van het CBS. In 2014 vertrokken 35.494 Amsterdammers naar een gemeente elders in het land en sindsdien groeit dit aantal met een paar duizend per jaar. In 2019 kwam het binnenlands vertrekcijfer uit op 47.939, een toename van bijna 40 procent in vijf jaar tijd. De schatting is dat de trek uit Amsterdam in 2020 verder is toegenomen tot meer dan 50.000. Doordat de immigratie afneemt, vooral van expats, is de bevolking vorig jaar nauwelijks gegroeid.

Meer meters en groen

Amsterdammers zijn op zoek naar meer vierkante meters en groen, concluderen de makelaars en buiten de stad krijgen ze meer waar voor hun geld. De coronacrisis en de noodzaak om thuis te werken kunnen een extra stimulans zijn om buiten de stad te gaan wonen, maar de NVM ziet dit nog niet terug in de cijfers. De trek naar de regio lijkt meer een trend dan een incident.

Vooral de middenklasse trekt uit de stad. De druk op de huizenmarkt neemt iets af, maar de prijzen stijgen nog altijd: wonen Amsterdam is domweg peperduur. Inmiddels behoort nog maar 17,9 procent van de Amsterdammers tot de zogenoemde middeninkomens, met een bruto jaarsalaris van maximaal 60.000 euro. In 2011 was dat nog 21 procent.

Geen noodplan

Het vertrek van middengroepen is voor het Amsterdamse gemeentebestuur geen reden geweest tot een noodplan of iets dergelijks om het tij te keren. In het coalitieakkoord van GroenLinks, PvdA, D66 en SP staat iets over de bouw van woningen voor middeninkomens, maar van die ambitie komt weinig terecht.

Vergelijk de aandacht voor middengroepen eens met die voor sociale huurders en minima. Meer dan de helft van de Amsterdamse woningen is sociale huur, terwijl de lagere inkomens, voor wie deze woningen bestemd zijn, 47,5 procent van de bevolking uitmaken. Amsterdam heeft veel armoederegelingen voor deze groepen en recent zijn die uitgebreid. Daar is natuurlijk van alles voor te zeggen, want veel sociale huurders houden ternauwernood het hoofd boven het water in de stad, blijkt uit onderzoek van het Nibud.

Motie

Desalniettemin valt de aandacht die middeninkomens van het progressieve college krijgen, hierbij in het niet. Het is nota bene de gemeenteraad die het college inmiddels aan het werk heeft gezet. Een meerderheid steunde een motie van raadslid Kevin Kreuger, voorheen Forum voor Democratie, inmiddels JA21, om te onderzoeken hoe de middenklasse voor Amsterdam behouden kan blijven. Het is een eerste stap.

De middengroepen verdienen meer aandacht. Ze vervullen vaak cruciale beroepen in de stad, zoals leraar of verpleger en zorgen voor diversiteit, anders blijven alleen lagere en hogere inkomens over. Op zo’n stad zit niemand te wachten.

Meer over