PlusAchtergrond

Waarom te veel sap en frisdrank slecht is voor je lichaam

null Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

Amsterdamse jongeren drinken te veel frisdrank, blijkt uit onderzoek. Wat doet suiker precies met het lichaam en waarom is het zo slecht?

Hans van der Beek

Op zich is suiker niet slecht. Suiker is gewoon een vorm van energie. Het geeft smaak en calorieën en dat heeft het lichaam nodig, maar zoals met alles: het gaat om de mate.

En precies dat is het probleem. Amsterdamse scholieren drinken twee tot drie glazen frisdrank per dag en sommigen drinken het de hele dag door. Dat zijn telkens zo’n zeven klontjes suiker per glas.

“Het gaat vooral om de hoeveelheid suikerhoudende frisdrank die wordt gedronken,” zegt Edith Feskens, hoogleraar Voeding en Gezondheid in Wageningen. “Zeker jongens in de puberleeftijd zijn grootgebruikers.”

Overgewicht

Als je eet en drinkt, komen calorieën binnen. Als je beweegt, verbrand je ze weer. Het lichaam slaat alle calorieën die je te veel inneemt, op als vet. Het maakt niet uit of die calorieën afkomstig zijn uit suiker, andere koolhydraten, alcohol of vet.

Overgewicht kan de kans vergroten op diverse ziektes, zoals diabetes type 2, bepaalde soorten kanker en hart- en vaatziekten. “Het maakt voor die ziektes niet uit of dat overgewicht komt door te veel suiker, te veel vet of te weinig beweging,” zegt voedingsdeskundige Andries Olie namens het Kenniscentrum suiker & voeding.

Feskens nuanceert: “Of overgewicht meteen al op jeugdige leeftijd leidt tot diabetes type 2, ook wel ouderdomsdiabetes genoemd, is nog maar de vraag. Het is wel goed om te weten dat er door de obesitasepidemie al jongeren zijn met ouderdomsdiabetes. Enkele tientallen, maar ze zijn er wel.”

Alle suikers hetzelfde

Het is een hardnekkige mythe dat natuurlijke suikers in vruchtensap beter zijn dan toegevoegde suikers in frisdrank. Olie: “Dat is exact hetzelfde. Dat is ook logisch, want toegevoegde suikers worden in Nederland uit suikerbieten gehaald. Alleen zitten in een glas sinaasappelsap tenminste nog foliumzuur en vitamine C.”

Het probleem is vooral dat al die calorieën in vloeibare vorm, en dus snel, het lichaam binnenkomen. Een glas jus is zo weg. Als je de vijf, zes sinaasappels die in zo’n glas zitten, zou opeten, dan stop je sneller, want dan ben je verzadigd.

Feskens: “Dan ga je kauwen en dan wordt vanuit de darmen een signaal naar de hersenen afgegeven: je zit vol, stop maar met eten.”

“Bij drank gebeurt dat niet,” zegt Jaap Seidell, hoogleraar Voeding en Gezondheid aan de Vrije Universiteit. “Daarom kun je ook vlak voor het eten nog een glas cola of limonade drinken en dan heb je daarna nog evenveel trek als daarvoor.”

Accuvloeistof

Die drank is echter ook nog slecht voor de tanden. Seidell: “In cola zit net zoveel zuur als in accuvloeistof. Dat tast het tandglazuur aan. In vruchtensap zit ook zuur, ongeveer in diezelfde mate. Daarom zeggen tandartsen ook: eet niet te veel fruit.”

De uitdaging is dus om jongeren van frisdrank en energydrink over te laten stappen op water. Dat is lastig, maar niet onmogelijk. Seidell: “Als je automaten met frisdrank in de schoolkantine vervangt door een waterkraantje of koeler, gaan jongeren vanzelf meer water drinken. Water kost ook geen geld en dan hoeven ze niet helemaal naar de winkel. Dat geldt ook voor de sportkantine, de stations en de koelkast thuis.”

Feskens hoopt dat het nieuwe kabinet de plannen voor een suikertaks doorzet. “In het buitenland zie je al langer een extra belasting op suikerhoudende frisdrank, bijvoorbeeld in Mexico. Daar zie je de consumptie van frisdrank dalen.”

Voorlichting door de overheid heeft volgens Seidell de minste invloed op jongeren. Seidell: “Ik zou willen dat prominenten of influencers het drinken van water vaker gaan promoten. Kijk naar Cristiano Ronaldo, die tijdens het laatste EK een flesje cola vervangt door een flesje water. Dat heeft veel invloed, vooral op jongens.”