PlusAchtergrond

Waarom Amsterdam ook de hoofdstad van de halsbandparkiet is

Amsterdam is de favoriete plek van de halsbandparkiet. Een kwart van alle Nederlandse exemplaren leeft in de hoofdstad, met dank aan de vele voedertafels en pindasnoeren.

Patrick Meershoek
De felgekleurde lawaaipapegaai voelt zich duidelijk thuis in de stad: er werden bij de laatste telling 5396 exemplaren geturfd. Beeld Shutterstock
De felgekleurde lawaaipapegaai voelt zich duidelijk thuis in de stad: er werden bij de laatste telling 5396 exemplaren geturfd.Beeld Shutterstock

Op de valreep van het jaar heeft Amsterdam nog een bijzondere titel in de wacht gesleept: halsbandparkietenhoofdstad van het land. Bij de jongste tellingen werden bij een tiental bekende slaapplaatsen in de stad 5396 exemplaren geturfd, iets meer dan in Den Haag (5013) en fors meer dan in Rotterdam (3990) en Utrecht (1225). In het hele land werden ruim 21.000 halsbandparkieten geteld, een verdubbeling ten opzichte van de telling van 2011.

De felgekleurde lawaaipapegaai voelt zich duidelijk thuis in de stad. Een van de belangrijkste oorzaken is de beschikbaarheid van voldoende voedsel, zegt Paul van Els van onderzoeksinstituut Sovon, dat de landelijke telling coördineert. “De halsbandparkiet kan ook in de winter moeiteloos zijn kostje bij elkaar scharrelen in de stad, met dank aan de vele vogelliefhebbers met voedertafels op het balkon of in de tuin. In een bos op de Veluwe zou hij het waarschijnlijk niet redden.”

De resultaten van de telling laten zien dat de soort zich vanuit de grote steden verspreidt over het land, maar wel blijft hangen in het westen. Van Els: “We zien kleine aantallen terug in steden als Breda, Tilburg, Eindhoven en Nijmegen. Dan praten we over maximaal twintig vogels per gemeente. In Groningen is één verloren ziel gezien. De populaties in deze steden staan los van de populatie die de Randstad heeft veroverd.”

Ongekend succesverhaal

De halsbandparkiet schrijft, in de ik-vorm, aan een ongekend succesverhaal. De exotische vogel dook eind jaren zestig op in een stadspark in Rijswijk om in de jaren negentig op te rukken in de richting van de provincies Noord-Holland en Utrecht. De populatie breidde zich snel uit, met groeicijfers van wel 25 procent per jaar. Die toename ligt tegenwoordig rond de vijf procent, heeft Sovon becijferd, maar dan praten we nog steeds over 700 nieuwe vogels per jaar.

Vergeleken met tien jaar geleden heeft de populatie zich niet alleen getalsmatig ontwikkeld, vertelt Van Els. “De bezetting van veel slaapplaatsen wordt minder. Bij de Hofvijver in Den Haag sliepen ooit 6000 vogels. We zien in het algemeen de concentraties kleiner worden en de geografische spreiding toenemen. Ook dat kan te maken hebben met het aanwezige voedsel. De slaapplaats is de plaats waar de vogels samenkomen om te rusten, maar er wordt ook informatie uitgewisseld over de beste plekken om te foerageren.”

Onzichtbare grens

Vanuit de slaapplaatsen in Amsterdam en omgeving gaan de vogels overdag op zoek naar voedsel, waarbij tientallen kilometers kunnen worden overbrugd. Op die manier worden ook nieuwe kolonies gesticht. Er lijkt echter een onzichtbare grens te lopen voorbij Utrecht die de parkieten liever niet passeren. Een theorie is dat de hogere temperatuur in het stedelijk gebied daarbij een rol speelt. Tijdens de broedperiode in maart heeft de parkiet minimaal 6 graden Celsius nodig.

De nieuwe telling maakt duidelijk dat de populaties in de steden nog steeds groeien. Van Els verwacht niet dat de opmars van de halsbandparkiet spoedig ten einde komt. “Het landelijk gebied wordt nu nog gemeden, maar de verstedelijking gaat door. Dat biedt ook de halsbandparkiet nieuwe kansen. De verwachting is dat overal waar flink wordt gebouwd, de vogel kan opduiken. Uiteindelijk leidt dat tot de aanwezigheid van de soort in steden in het hele land.”

Dat wil zeggen: als er niet wordt ingegrepen van hogerhand. De halsbandparkiet heeft ook natuurlijke vijanden in de vorm van de havik, de fruitteler en de natuurbeschermers die vrezen voor verdringing van inheemse soorten door de exoot. Van Els: “Dat laatste blijkt nogal mee te vallen. In Spanje wordt nu de monniksparkiet aangepakt vanwege de schade die hij veroorzaakt door bijvoorbeeld nesten te bouwen in elektriciteitsdraden. Maar dat doet de halsband weer niet.”

Slaapplekken in en om Amsterdam

Oosterpark 650
Nassaukade 450
Rijksmuseum 95
Sixhaven 1028
Bijlmerdreef 525
Plesmanlaan 608
Tweede Nassaustraat 180
Jozef Israëlskade 700
Aalsmeer 310
Kudelstaart 850