PlusExclusief

VVD-lijsttrekker Claire Martens: ‘Als je een grote bek hebt, moet je het ook zelf gaan doen’

Claire Martens: ‘Het zou droevig zijn als ik onze inhoudelijke politiek zou aanpassen op basis van peilingen van andere partijen.’ Beeld Marc Driessen
Claire Martens: ‘Het zou droevig zijn als ik onze inhoudelijke politiek zou aanpassen op basis van peilingen van andere partijen.’Beeld Marc Driessen

VVD-lijsttrekker Claire Martens hoopt dat haar partij na vier jaar aan de zijlijn weer in beeld komt als bestuurspartij. ‘We moesten oppositie voeren, maar onze wens om dingen voor elkaar te krijgen knaagde wel.’

Ruben Koops

Claire Martens moet lachen als haar gevraagd wordt wat er zo opvallend is aan een campagnefoto die zij recentelijk deelde op haar sociale media. Het gaat om een vrolijk portret samen met de nummer 3 op de VVD-lijst, Myron von Gerhardt (28), waarop zij poseren voor een met graffiti bespoten muur in Noord. “Serieus, bedoel je die graffiti?”

Heel normaal voor de meeste Amsterdamse politici, maar niet bij de VVD. Amsterdamse liberalen beschouwden graffiti altijd als een verminking van de stad en beloofden ooit zelfs tipgeld aan wie die een graffitispuiter wilde verlinken. Nu staat de nieuwe lijsttrekker er grijnzend mee op de foto. “Deze foto hebben we ook gebruikt voor campagneposters!”

De tijdgeest binnen de VVD is kennelijk aan het veranderen, maar lijsttrekker Claire Martens (34) hoopt dat na de raadsverkiezingen op 16 maart meer mensen anders naar de partij gaan kijken. Natuurlijk allereerst bij de kiezers, de VVD peilt stabiel rond de zes raadszetels zoals het al tijden heeft, maar vooral ook bij de overige Amsterdamse partijen. Na vier jaar lijnrecht tegenover de grote progressieve coalitiepartijen zoals GroenLinks, D66 en PvdA te hebben gestaan, zou Martens na de verkiezingen het liefste met hen gaan samenwerken.

Dat deed de VVD ook tussen 2010 en 2018, lokale VVD-boegbeelden uit die tijd zoals Eric van der Burg, Dilan Yesilgöz en Eric Wiebes zijn bijna allemaal doorgestroomd naar de landelijke politiek. In Den Haag is er blijkbaar vraag naar de liberalen uit de hoofdstad die gewend zijn om met progressieve partijen samen te werken.

Als het aan Martens ligt gaat de Amsterdamse VVD weer terug naar die rol, als tolerante liberale coalitiepartij die de scherpe linkse randjes van het beleid af vijlt. “Mijn doel is om het Amsterdamse stadsbestuur terug naar het midden te brengen door inhoudelijke politiek. Aanschuiven en meebesturen is dus mijn inzet, maar geen doel op zich. Het is een middel om meer voor elkaar te krijgen.”

Is het de VVD Amsterdam zo slecht bevallen in de oppositie?

“Het was wennen voor ons, je moet op zoek naar je rol en een nieuwe toonhoogte. Dat duurde even maar ging na verloop van tijd wel echt goed. We hebben laten zien dat de VVD dingen voor elkaar kan krijgen, of we nu wethouders leveren of vanuit de oppositie meekijken. De bodycams, het preventief fouilleren, de huren van ondernemers die wegens corona worden kwijtgescholden, al die onderwerpen zijn mede door onze pleidooien en vasthoudendheid realiteit geworden.”

Uw partij diende in 2020 een motie van wantrouwen in tegen burgemeester Halsema na de te drukke demonstratie op de Dam, nog voor zij zich kon verdedigen. Vond u dat geslaagde oppositie?

“Met de informatie van toen namen we die beslissing, maar ik kijk er met gemengde gevoelens op terug. Wij waren nog zoekende naar onze rol en bovendien leefde er in de stad heel sterk het gevoel van veiligheid en gezondheid boven alles. Vanuit ons perspectief had de burgemeester een verkeerde beslissing genomen door op de Dam de afstandsregels niet te handhaven. Nu ziet de wereld er heel anders uit. Ik heb er veel van geleerd, het is nog steeds goed om hard op de inhoud te zijn, maar zacht op de persoon. We moeten kijken naar de feiten en de beslissingen van de burgemeester, niet hoe Femke Halsema iets gedaan heeft.”

Nieuwe partijen zoals JA21 en FvD zijn de afgelopen jaren opgekomen en scoren nu veel zetels in de peilingen. Was uw partij wel zichtbaar genoeg voor rechtse kiezers?

“Het zou droevig zijn als ik onze inhoudelijke politiek zou aanpassen op basis van peilingen van andere partijen. Ik wil aandacht voor inhoudelijke onderwerpen, niet alleen maar voor wat ik als VVD’er ergens van vind. De partijen die u noemt zijn conservatief, die trekken andere kiezers. Wij zijn de enige liberale partij van Amsterdam en daarbij hoort dat je met zoveel mogelijk partijen het gesprek aan gaat. We hebben het in de raad over scholen, over wijken of vuilnis, we kunnen het ons niet veroorloven om alleen maar rechtse dingen te roepen voor volgers op sociale media.”

Toch dwongen partijen zoals JA21 de VVD om zich te keren tegen biomassa, tegen windenergie, waar uw partij voorheen wel mee instemde. Waarom?

“Over ingewikkelde vraagstukken moet je goed nadenken en van standpunt durven veranderen. Ik heb geen angst om de rechtse of linkse boot te missen. Windturbines is een goed voorbeeld, we hebben er in een vroeg stadium mee ingestemd, maar dan komen er nieuwe onderzoeken en feiten op tafel en dan kom je tot een nieuwe conclusie. Beslissing A wordt besluitvorming B, zo gaat dat soms.”

De doelstelling van 55 procent CO2-reductie in 2030 is onhaalbaar zonder windturbines op land, zeggen onafhankelijke deskundigen. Is vertraging wat de VVD betreft acceptabel?

“De maatregelen die we nu nemen zijn al niet genoeg, toch houden we vast aan die windturbines bij woonwijken of dwingende eis dat alle taxi's binnenkort elektrisch moeten zijn. Ik vind dat de gemeente eerlijk moet zijn, we gaan het niet halen, dus dan mag de ambitie zo nodig vijf of tien jaar meeschuiven. Bovendien moeten we naar een bredere duurzaamheidsmix gaan kijken. Ik denk aan veel meer zonnepanelen in plaats van enkele turbines, of een lokaal klimaatfonds zodat huizen geïsoleerd kunnen worden, om het doel wel te halen.”

In uw verkiezingsprogramma staat dat Amsterdam moet stoppen met ‘bovenwettelijke duurzaamheidsregels’ bij nieuwbouw. Het lijkt tegenstrijdig om woningen na de bouw te verduurzamen via een isolatiefonds?

“Het pakket eisen dat we nu meesturen bij gronduitgifte heeft een afschrikwekkend effect, werkt vertragend en drijft de prijs op. Je kunt ook bouwen en daarna verduurzamen, als je zorgt dat de eigenaar er financieel op vooruitgaat met zonnepanelen of isolatie.”

De ongelijkheid in Amsterdam groeit en is een steeds grotere bron van zorg. Toch heeft de VVD het nauwelijks over dit onderwerp. Waarom?

“Omdat wij het geen ongelijkheid noemen, maar gelijke kansen. Dat is iets anders dan gelijke uitkomsten, zoals D66 en GroenLinks vinden. Onze focus ligt bij het onderwijs, jonge kinderen zouden bijvoorbeeld taalonderwijs moeten krijgen op de voorschool zodat de uitgangspositie in groep 1 gelijk is. Ook bijles is een voorbeeld, dat zou je via de stadspas beschikbaar kunnen stellen aan minima, gesubsidieerd door de gemeente. Goede cijfers halen mag niet afhankelijk zijn van het inkomen van je ouders.”

Gelijke kansen impliceert dat ongelijkheid een keuze is, alsof minima hun kansen niet pakken, terwijl armoede meestal begint door externe omstandigheden?

“Dat bedoel ik niet. Ik denk dat we in Amsterdam niet genoeg doen om gelijke kansen voor iedereen te creëren. Er zullen zeker mensen zijn die kansen niet pakken maar ik realiseer mij dat er heel veel mensen zijn die niet die gelijke kansen krijgen. Het lijkt ons daarom beter om alle minima inkomenssteun te geven tot 130 procent van het bijstandsniveau, ten koste van de wirwar aan armoederegelingen die nu bestaat. Denk aan de kwijtschelding afvalheffing. Je moet bijna wiskunde hebben gestudeerd om te weten waar je in Amsterdam recht op hebt.”

U pleit, in navolging van Rotterdam, ook voor een wethouder Veiligheid. Welke successen in Rotterdam maken dat u die rol hier ook wil invoeren?

“Beleid en handhaving zijn nu nog versnipperd in de organisatie. Veel verschillende wethouders gaan over afval of geweld tegen lhbti+’ers, waardoor dit probleemdossiers blijven. Als je dezelfde wethouder verantwoordelijk maakt voor het probleem en de handhaving, kun je efficiënter optreden. Kijk naar de puinzooi op straat, zoals het nu gaat werkt het niet.”

Volgens de Gemeentewet ligt handhaving bij de burgemeester. U wil dat Halsema wel verantwoordelijk blijft, maar de dienst handhaving onder een wethouder komt te vallen?

“Absoluut, Amsterdam is een wereldstad en de vraagstukken zijn heel groot. Neem afval, de burgemeester gaat niet over afval, het is een puinhoop op straat. Er is geen vuilnisprobleem, maar een handhavingsprobleem.”

De handhavers van de wethouder Afval deelden vorig jaar zeker 20.000 boetes uit, een record. Moet u niet de wethouderspost Afval claimen als u dit onderwerp zo belangrijk vindt?

“Ja, als je een grote bek hebt moet je het ook zelf gaan doen. Het lijkt mij prachtig om op dit dossier onze verantwoordelijkheid te nemen. Vanaf de zijlijn roepen dat het beter kan is niet genoeg, het lijkt mij een prachtige portefeuille.”

Meer over