PlusReportage

Volslagen nutteloos, maar betekenisvol: deze mensen luiden elke maandag de klok voor Oekraïne

Sinds 14 maart luiden vrijwilligers iedere maandag om 19.00 uur een kwartier onafgebroken de klokken van de Westerkerk voor vrede in Oekraïne: ‘We willen erbij stilstaan: een nieuwe week, nog steeds oorlog.’

Loïs Blank
Elke maandagavond klimmen vrijwilligers Karine Parlevliet, Herman Koetsveld en Margriet ten Napel de wenteltrap van de Westertoren op om het eeuwenoude klokkenspel te luiden.  Beeld Jakob van Vliet
Elke maandagavond klimmen vrijwilligers Karine Parlevliet, Herman Koetsveld en Margriet ten Napel de wenteltrap van de Westertoren op om het eeuwenoude klokkenspel te luiden.Beeld Jakob van Vliet

Student Jasmine Arvidsson (28) staat op maandag om 19.13 uur naast de Westertoren als ze merkt dat de klokken luiden. “Een vreemde tijd om te luiden,” constateert ze. Toch klinken ze al sinds 14 maart elke maandagavond een kwartier lang, voor iedereen die lijdt onder de oorlog in Oekraïne.

Iedere maandag worden drie vrijwilligers opgetrommeld om het stenen wenteltrapje van de toren te bestijgen. Stipt om 19.00 uur hangen ze in de touwen die de klokken doen luiden, zonder duidelijke melodie en niet regelmatig, maar wel met overgave. De kerk heeft een vaste groep klokkenluiders van twintig mensen, onder wie zes buurtbewoners. Karine Parlevliet (67) is een van hen. “Ik woon dichtbij en help mee als ze iemand nodig hebben. Die klokken hoor ik toch de hele dag al.”

Oorlogsluiden

Het initiatief ‘Klokken voor vrede’ begon landelijk, maar de Westerkerk ging als enige door. Het lijkt een beetje op wat de kerk tijdens de lockdowns deed: toen klonken de klokken elke woensdag ‘voor hoop en troost’.

De ‘Klokken voor vrede’ zijn een oorlogsluiden. Dat was van oudsher een taak van de kerkklokken. “Ze hadden oorspronkelijk de functie om gevaar in de stad kenbaar te maken,” zegt coördinator Joren Reichel (25). “Zo heeft de klok nu opnieuw een sociale functie gekregen.”

De Westerkerk staat in een lange traditie: “Anne Frank heeft dezelfde klokken gehoord en daarover geschreven in haar dagboek: toen de klokken waren stilgelegd tijdens de oorlog, raakte ze een houvast kwijt,” zegt vicaris – plaatsvervanger van de dominee – Cristina Pumplun (56).

Nu wil de kerkgemeenschap aandacht vestigen op de oorlog in Oekraïne. “We willen de machteloosheid te lijf gaan door iets te doen, er stil bij te blijven staan: een nieuwe week, nog steeds oorlog,” aldus predikant Herman Koetsveld (63). “Volslagen nutteloos, maar wel betekenisvol.”

Verbondenheid

Dat niet iedereen weet waarom de kerk nu op maandag extra lang luidt, doet volgens Koetsveld en Pumplun niets af aan het teken van verbondenheid. Pumplun: “Het is niet iets waarvan we de hele tijd zeggen dat we het doen. We doen het gewoon.” Wel gaan ze vanuit de klokkentoren live op Facebook. “Zo kunnen mensen tot ver buiten de Jordaan het luiden horen. We krijgen daar hele betrokken reacties op.”

Sommige voorbijgangers hadden het wel leuk gevonden wat meer te weten over wat ze horen en waarom het zo lang doorgaat. Want, zeggen Arvidsson en vriendin Perpetua Schneider (21), het is een mooi en goed initiatief, maar dan moet je wel weten waarom die klokken zo lang klinken. Ook om misverstanden te voorkomen, zegt Schneider: “Straks ervaren buurtbewoners het nog als overlast.”

Hoe lang de Westerkerk het luiden op maandagavond zal doorzetten is nog niet bekend, maar aan een tekort van luiders zal het volgens Koetsveld niet liggen: “Zelf aan een van de touwen van zo’n oud klokkenspel hangen, dat vinden mensen erg leuk om te doen.”

Meer over