PlusAchtergrond

Verlaten station Noord: zijn reizigers hier wel veilig?

Grote delen van de dag en avond is station Noord stil en verlaten. Beeld Marc Driessen
Grote delen van de dag en avond is station Noord stil en verlaten.Beeld Marc Driessen

Een steekpartij tussen 12-jarigen, een omgeving van bouwputten en hoogbouw en een uitgestorven stationshal, zonder winkels of horeca: metrostation Noord roept bij veel mensen een unheimisch gevoel op. Opstartproblemen, vindt burgemeester Halsema. Andere betrokkenen twijfelen.

Bart van Zoelen

Het is alweer drieënhalf jaar geleden dat de Noord/Zuidlijn begon te rijden en nog altijd wil het maar niet gezellig worden op metrostation Noord. Behalve ’s avonds laat is het ook midden op de dag vaak stil. Het unheimische gevoel wordt versterkt door de leegstand in twee van de vier hoeken van de stationshal. Beneden zijn nog geen winkels en voorbij de hoofdingang wachten alleen een gapende leegte, een fietsenstalling en een P+R-terrein aan het einde van een honderd meter lange tunnel.

In deze lange leegte werd vorige maand een twaalfjarige jongen in zijn arm gestoken. Weer een maand eerder probeerde een groep jongeren boven in de stationshal een veertienjarige scholier te beroven. Hij werd geslagen, geschopt en in een hoek gedrukt voor hij zich kon losrukken van zijn zes belagers.

De incidenten en de desolate sfeer roepen de vraag op of het wel pluis is op het metrostation. De ‘steekpartij’ wekte beroering omdat beide betrokkenen jongens 12 jaar oud waren, maar bleek niet veel meer dan een ruzie waarbij een van de twee met een stuk gereedschap sloeg. Ingrijpender was de impact voor Tip (14), die in december door een groep werd klemgezet in een hoek van de stationshal. Het was al de derde keer dat hij met zijn vrienden onderweg vanuit school in Amsterdam naar huis in Monnickendam werd belaagd door oudere jongens.

En dat op klaarlichte dag, vertelde de scholier vorige week vrijdag nog eens aan burgemeester Femke Halsema. Die had Tip met zijn vrienden en hun ouders uitgenodigd op het station. Voor hun gevoel konden ze geen kant op, wees Tip. Station Noord wordt omgeven door drukke wegen en hoge gebouwen. In de anonimiteit van het openbaar vervoer kwam niemand voor ze op. Pas toen ze alarm sloegen bij het GVB-servicepunt kwamen politie en boa’s aangesjeesd. Hun belagers waren toen al gevlogen.

Opstartproblemen

De burgemeester was onder de indruk van wat de jongens was overgekomen. Ze gaat bij de GVB-directie aankaarten of maatregelen, al dan niet tijdelijk, mogelijk zijn. Ze denkt bijvoorbeeld aan de geïsoleerde plek die de opwaardeerautomaten voor de ov-chipkaart hebben gekregen. Het voelt niet fijn om daar je portemonnee tevoorschijn te halen, merkten de ouders op.

Halsema ziet Noord verder als ‘een nieuw station waar te weinig sociaal leven is’. “Daardoor wordt het een aantrekkelijke omgeving voor straatroven.” Het zal snel beter gaan als het hier drukker wordt, verwacht de burgemeester. “Ik zie het als opstartproblemen. Op Centraal Station zijn ook gangen waar je niet alleen doorheen wilt lopen. Maar je loopt er ook nooit alleen.”

Meer toezicht ziet ze niet als oplossing. Op het station en daarbuiten is al cameratoezicht. Toezichthouders en politie komen al vaker langs en vanwege hangjongeren zijn straatcoaches ingezet. “Het zit al zo’n beetje aan zijn maximum. We doen wat we kunnen. We kunnen niet permanent toezichthouders of politie op het station zetten.”

De wijkagent herkent uit gesprekken met omwonenden dat het station als kil wordt gezien. Dat er weinig winkels zijn en jongeren rondhangen geeft een onveilig gevoel. Maar de politie ziet dat niet terug in een hoog aantal incidenten, al zijn dat er in 2021 wat meer geweest dan in de jaren daarvoor. Na de poging om Tip te beroven zijn er geen straatroven meer gemeld.

Ook volgens het GVB is het niet mogelijk om voortdurend toezichthouders op het station te hebben. “Er is toezicht op momenten dat wij weten dat het nodig is, als de scholen uitgaan bijvoorbeeld,” zegt een woordvoerder. “Voor ons springt station Noord er niet erg uit.”

null Beeld ANP
Beeld ANP

Geen wc

Corona heeft er natuurlijk wel ingehakt. In de eerste week van deze maand lag in station Noord het aantal instappers op een gemiddelde werkdag meer dan een derde lager dan twee jaar terug, voor corona. Dat kwam op dit metrostation wel heel ongelukkig uit, omdat het nog aan alle kanten in ontwikkeling is.

Bij de direct naast het station gelegen mini-supermarkt Boon’s Pitstop weten ze niet beter. “Het is hier al jaren één grote bouwput,” zegt interim-bedrijfsleider Jasper Brosius. De winkel heeft het moeilijk gehad, maar inmiddels trekt het aan. De overdekte buitenruimte voor het station werd op veel avonden een hangplek voor jongeren, merkten ze bij sportschool Sport Natural, die hier al sinds 2012 zit. “Iedereen zocht sensatie,” zegt Randy Deville, een van de managers. Er zijn regelmatig scooters gestolen. De belichting kan beter, zegt hij. Op het station is bovendien geen toilet, dus daarvoor kloppen mensen ’s avonds bij de sportschool aan. “Meer reuring zal helpen.”

In twee van de drie lege winkelruimtes in het station wordt dit voorjaar een foodcourt in gebruik genomen waar reizigers, maar ook uitgaanspubliek op weg naar de nabijgelegen bioscoop, tot tien uur ’s avonds kunnen aanschuiven voor een snelle hap. Mét een wc die ook door reizigers kan worden gebruikt.

Het heeft veel voeten in de aarde gehad om huurders te vinden voor de winkelruimtes in het station, zegt Alexander ten Have, die bij GVB gaat over de ‘stationsontwikkeling’. De laatste lege winkel is ook nog niet zomaar gevuld. Nieuwe winkels brengen leven in de brouwerij, maar ondernemers willen zeker weten dat er genoeg klanten komen. “Het is een beetje een kip-of-eiverhaal.”

Handhavers

Corona fietste daar nog eens doorheen. “Daarom waren we blij dat Albert Heijn hier wel vanaf dag één wilde zitten,” zegt Ten Have. Bij AH to go in de stationshal hebben ze weinig te klagen over hangjongeren of andere gevallen die reizigers kunnen lastigvallen. Maar dat er veel toezicht is op het station waagt medewerker Zipphora Dors te betwijfelen. “Sinds corona zie ik ze nog maar weinig en ik werk hier drie dagen in de week.”

Het bezoek van de burgemeester stelt de ouders van Tip en zijn vrienden dan ook niet gerust. “Wij zien hier zelden handhavers. Omdat het daluren zijn misschien, maar toen Tip werd aangevallen was er niemand,” zegt zijn moeder Sandra Donker. De servicebalie van GVB gaat schuil achter een deur. “Dat straalt uit: koop vooral bij de automaat een kaartje. Er is hier geen cafeetje, bijna geen winkels. Het is een soort niemandsland.”

Voorlopig laten ze hun kinderen daarom ’s middags via Centraal Station naar Monnickendam reizen. En dat terwijl Centraal Station ze een groter schrikbeeld leek dan dat nieuwe metrostation in Amsterdam-Noord. “Je denkt: het is veiliger om je zoon via Noord de wijde wereld in te sturen en dan blijkt het andersom,” zegt Laura Langelaar, een van de andere ouders. “Ik kom zelf uit Noord, maar Noord is niet meer Noord.”

Woningbouw

Rond Station Noord worden de komende jaren nog honderden woningen gebouwd die het metrostation drukker zullen maken. In de directe omgeving zijn de afgelopen jaren al twee woontorens met huurwoningen opgeleverd met even verderop nog een groot studentencomplex. Het komende jaar volgen nog eens drie woontorens met zo’n achthonderd woningen. De nieuwbouw zal het gebied levendiger maken, verwacht de gemeente. Het plein voor het station wordt daarop ook aangepast door de aanleg van een fontein. Op loopafstand volgt op de lange termijn de nieuwe wijk Elzenhagen-Zuid met 1800 woningen en nog eens zo’n zelfde aantal op winkelcentrum Buikslotermeerplein.