PlusReportage

Van illegaal wonen tot wapens en drugs: op pad met de Ondermijningsbrigade

De Ondermijningsbrigade van politie, de gemeente Amsterdam en een trits instanties kamt bijna wekelijks panden en gebieden uit waar misstanden worden vermoed. Pas nog vond de ploeg in een bedrijfsgebouw een clandestien honk van een motorclub, nu keert ze de Den Brielstraat in West binnenstebuiten.

Paul Vugts
In de Den Brielstraat in West wordt een actie gehouden door de Ondermijningsbrigade.                                                        Beeld Amaury Miller
In de Den Brielstraat in West wordt een actie gehouden door de Ondermijningsbrigade.Beeld Amaury Miller

Rond tien uur deze woensdagochtend zoemt een drone in de lucht die overzichtsbeelden naar het mobiele kantoortje van de politie stuurt dat midden in de Den Brielstraat is geplaatst, in een container. Twee politiemensen verzamelen er de bevindingen van de onderzoekers van divers pluimage die de voor de actie geselecteerde panden bezoeken. Ze leggen die naast registraties in bijvoorbeeld het kadaster en de politiesystemen. De actie van zestig tot zeventig (opsporings)ambtenaren, maar bijvoorbeeld ook medewerkers van energiebedrijf Liander, richt zich in eerste instantie op acht panden, maar uiteindelijk is er tijd voor nog een paar extra controles.

De Ondermijningsbrigade is neergestreken in het doodlopende straatje waar onooglijke en minder onooglijke autobedrijven de boventoon voeren, maar waar achter in een ogenschijnlijk kantoorpand ook het barok ingerichte huis is van de weduwe van een overleden crimineel, met daarboven kamerverhuur.

In een van de kamers doet een vrouw van in de dertig beduusd open. Zenuwachtig door zoveel politie. In Engels met een oosters accent legt ze uit dat ze haar kamer huurt via Booking.com – leunend tegen een rek vol kleding en schoenen. Naast haar woont – via een hulpinstantie die op de begane grond kantoor houdt – een vrouw die een van de agenten herkent als overlastgever in de Spaarndammerbuurt. In kamers nummer 3, 4 en 5 lijkt niemand thuis te zijn, en aangezien er geen strafrechtelijke verdenkingen zijn houdt de politie het bij beleefd aankloppen. Aanwijzingen voor illegale prostitutie worden niet aangetroffen, anders dan in het verleden.

Ook in de Den Brielstraat: het barok ingerichte huis van de weduwe van een overleden crimineel, met daarboven kamerverhuur. Beeld Amaury Miller
Ook in de Den Brielstraat: het barok ingerichte huis van de weduwe van een overleden crimineel, met daarboven kamerverhuur.Beeld Amaury Miller

Fraaie bolides

Naast het pand staan 23 soms fraaie bolides behorend bij een autohandel twee deuren verderop. De specialisten van het Landelijk Informatiecentrum Voertuigcriminaliteit (LIV) werpen er hun kritische blikken op, omdat hier eerder auto’s met ingebouwde verborgen ruimtes zijn gesignaleerd, en bij het bedrijf criminelen uit het hele land zijn gezien.

Sommige auto’s staan zonder kenteken op een braakliggend stukje grond waarvoor niemand formeel verantwoordelijk is. Ook het naastgelegen poetsbedrijf wordt onderwerp van nader onderzoek, maar dat levert geen misstanden op.

Bij een autoverhuurder in de straat komen nogal wat Albanese klanten, in een garage een paar deuren verderop lag bij een eerdere controle 70.000 euro aan contanten in een locker. Toen een loods schuin aan de overkant was uitgebrand, lagen er resten van een hennepplantage in de as. In juli sloot burgemeester Femke Halsema een pand in de straat nadat daar een wietplantage was ontmanteld.

Illegale bewoning

Van andere gebouwen in de straat worden ruimtes verhuurd aan bewoners die zeggen dat ze ‘antikraak’ huren, maar zonder contract. Past dat wonen in het bestemmingplan, vragen de ambtenaren zich af. Nee, luidt het antwoord. In meerdere panden in de straat is sprake van illegale bewoning waartegen zal worden opgetreden. Milieuvergunningen of vergunningen voor brandveiligheid ontbreken her en der en een schoorsteen deugt niet. In een ander pand verordonneert Liander dat een meterkast op kosten van de eigenaar aan de eisen wordt aangepast.

Een monteur in een garage verderop in het 400 meter lange straatje staat gesignaleerd omdat hij nog 50 dagen celstraf heeft openstaan. Hij wordt aangehouden. Zijn werkgever heeft de plicht niet nageleefd ingekochte tweedehands spullen te registreren in het Digitale Opkopers Register – om heling tegen te gaan. Hij krijgt binnenkort opnieuw bezoek en riskeert een boete als het dan nog niet in orde is.

Diverse bedrijven worden berispt omdat ze de milieuregels niet naleven. Ze hebben gevaarlijke stoffen niet veilig opgeslagen of afval verkeerd verwerkt. In drie bedrijven zijn werknemers met een uitkering illegaal aan de slag.

Zo levert de zo gemoedelijk verlopen actie de nodige vangsten op, zij het vandaag geen schokkende.

Meerdere autobedrijven in de Den Brielstraat worden door de brigade bekeken. Misstanden, zoals het niet houden aan milieuvoorschriften, of werknemers met een uitkering, worden aangepakt. Beeld Amaury Miller
Meerdere autobedrijven in de Den Brielstraat worden door de brigade bekeken. Misstanden, zoals het niet houden aan milieuvoorschriften, of werknemers met een uitkering, worden aangepakt.Beeld Amaury Miller

Clubhuis van een motorbende

De kracht van de Ondermijningsbrigade zit in de gezamenlijke inzet van heel verschillende instanties, van politie via belastingdienst en douane tot UWV, milieu- en bouwinspecteurs, en controleurs van Liander dus. Zij hebben allemaal hun eigen bevoegdheden, dus samen mogen ze heel veel controleren.

Onlangs onderzocht de Ondermijningsbrigade twee loodsen met bedrijfsruimtes in Nieuw-West en vonden ze een ‘mining-locatie’ voor bitcoins die illegaal stroom aftapte, een vuurwapen, illegale slaapplekken en een clubhuis met volledig ingerichte bar van een motorbende.

De actie in de Den Brielstraat volgt op meldingen van de politie en stadsdeel West dat sprake leek van ‘ondermijning’ (het invreten van criminelen in de bovenwereld), soms heeft een andere instantie het gevoel van misstanden.

Erbarmelijke omstandigheden

Laatst was de arbeidsinspectie de aanjager van een grootschalige actie van meerdere instanties in een bedrijf in het Westelijk Havengebied. Daar verbleven en werkten werknemers onder erbarmelijke omstandigheden, zonder deugdelijk sanitair en zonder maatregelen om de brandveiligheid te waarborgen.

Na een anonieme tip over gestolen auto-onderdelen controleerde de Ondermijningsbrigade eerder dit jaar een garagebedrijf en drie andere bedrijven in Westpoort. Daar werd een uitgebrande bestelbus gevonden zonder kentekenplaten, mogelijk gestolen onderdelen van een exclusief automerk, motorblokken, fietsen, brommers en snorfietsen. Op een bovenverdieping woonde iemand illegaal en een werknemer bleek een bijstandsuitkering te hebben.

Ieder vanuit hun eigen rol legden de betrokken instanties de bedrijven boetes op, plaatsten ze de garage onder verscherpt toezicht en maakte de politie een rapportage voor het gemeentebestuur.

Zo wil de Ondermijningsbrigade, zoals op de website staat, ‘als één overheid snel, effectief en zichtbaar optreden tegen de aantasting en ontwrichting van wijken, buurten en maatschappelijke voorzieningen’.

Meer over