Universiteiten mogen voorlopig niets doen tegen onwerkbare toename van internationale studenten

Hoewel universiteiten de toename van internationale studenten niet meer aankunnen, komt er voorlopig geen wet waarmee ze de instroom kunnen reguleren. Minister van Onderwijs Robbert Dijkgraaf wil eerst een ‘heldere visie uitwerken’.

Raounak Khaddari
UvA-bestuursvoorzitter Geert ten Dam liet vorig jaar al weten dat de Universiteit van Amsterdam net als de Vrije Universiteit de groei niet meer aankan. Beeld Dingena Mol
UvA-bestuursvoorzitter Geert ten Dam liet vorig jaar al weten dat de Universiteit van Amsterdam net als de Vrije Universiteit de groei niet meer aankan.Beeld Dingena Mol

Middels een brief aan de Tweede Kamer en Eerste Kamer liet onderwijsminister Robbert Dijkgraaf maandag weten dat hij het wetsvoorstel taal en toegankelijkheid, dat alleen nog goedkeuring van de Eerste Kamer nodig had, nog even wil laten sudderen.

De Wet taal en toegankelijkheid zou de toegankelijkheid van het (hoger) onderwijs waarborgen en de instroom van internationale studenten beheersen. Het is precies waar Amsterdamse universiteiten naar snakken.

Internationale toestroom reguleren

De Amsterdamse universiteiten zitten namelijk vol. Té vol zelfs. Er is niet genoeg ruimte meer op de campussen, de werkdruk van medewerkers is onacceptabel hoog en de kwaliteit van het onderwijs staat onder druk door het groeiende aantal internationale studenten. Nederlandse studenten worden verdrongen, omdat universiteiten niet aan de poort mogen selecteren; uit Nederland of uit het buitenland, een student is een student.

UvA-bestuursvoorzitter Geert ten Dam liet vorig jaar al weten dat de Universiteit van Amsterdam net als de Vrije Universiteit de groei niet meer aankan. Ze wil dat het wettelijk mogelijk wordt om de instroom van internationale studenten te sturen. Ook de voorzitter van de Vereniging van Universiteiten, Pieter Duisenberg, pleitte voor wettelijke instrumenten om de internationale toestroom te reguleren.

Gezamenlijke afspraken

Dijkgraaf erkent de problemen en laat weten dat het ‘zeker zijn bedoeling is om overheid en instellingen te voorzien van een ‘gereedschapskist’ waarmee gerichter kan worden gestuurd op de instroom’, maar alleen binnen een bindend kader van gezamenlijke afspraken en doelen. De onderwijsminister wil eerst de gezamenlijke visie voor het landelijke hoger onderwijsstelsel ‘helder uitwerken’ voor hij verdergaat met het wetsvoorstel. Anders gezegd: de onderwijsminister wil het voorstel herzien en er later op terugkomen.

Daar is in de praktijk echter geen tijd voor, blijkt uit eerdere gesprekken die Het Parool voerde met de Amsterdamse universiteiten. In de podcast Amsterdam wereldstad luidde Ten Dam recentelijk nog de noodklok over de toestroom aan internationale studenten. “Als het ministerie niet ingrijpt, moeten we nadenken over onconventionele maatregelen.”

Behalve de verdringing op universiteiten zelf is er een ander serieus probleem: het kamertekort. Uit de Landelijke Monitor Studentenhuisvesting 2020 blijkt dat er momenteel een tekort is van circa 22.000 studentenwoningen. In Amsterdam was er vorig jaar een tekort van circa 5200 woningen voor studenten, blijkt uit onderzoek van Lokale Monitor Studentenhuisvesting van Kences.

Het grote en groeiende tekort aan studentenkamers zorgt er niet alleen voor dat studenten geen kamer kunnen vinden, maar ook dat internationale studenten slachtoffer worden van misbruik en oplichting.

Bijna een kwart internationaal

Van de totale studentenpopulatie die dit collegejaar bij de Nederlandse universiteiten is ingeschreven (340.700) is het aandeel internationale studenten 23 procent. Het gaat om bijna 80.000 internationale studenten, van wie 60.000 afkomstig uit de Europese Economische Regio (EER). De grootste groep internationale studenten komt dus uit Europa, de grootste groep niet-Europese studenten komt uit China.