PlusInterview

Twijfeltelefoon voor wie dubt over vaccineren: ‘In het woud aan informatie proberen wij helderheid te brengen’

Bij de Twijfeltelefoon (088-7555777) kunnen mensen hun vragen kwijt over coronavaccins. Dat de lijn wordt platgebeld zegt volgens de mee bellende arts Prabath Nanayakkara ook dat er een informatiehiaat is. ‘Dat nieuwe virusjasje van Jaap van Dissel heeft veel vragen opgeleverd.’

Malika Sevil
De Twijfeltelefoon is op werkdagen bereikbaar van 8.30 tot 16.30 uur op 088 - 7 555 777. Beeld Getty Images
De Twijfeltelefoon is op werkdagen bereikbaar van 8.30 tot 16.30 uur op 088 - 7 555 777.Beeld Getty Images

De Twijfeltelefoon begon eind november in het klein bij Erasmus MC, bleek al meteen een hit en rolde in een mum van tijd uit over een aantal andere UMC’s. Op de maandagen heeft Amsterdam UMC ‘dienst’. De onafhankelijke advieslijn wordt dan bemand door zeven medische studenten die goed ingevoerd zijn in de achtergronden van de coronavaccins. Tussen half negen ’s ochtends en half vijf kunnen mensen hun vragen kwijt. En dat gebeurt volop. Vorige week maandag werd er op één dag bijna duizend keer gebeld. De ploeg kon slechts de helft van de telefoontjes beantwoorden, zo druk was het.

Als een vraag te complex is, roepen de studenten de hulp in van medisch specialisten, zoals hoogleraar acute interne geneeskunde Prabath Nanayakkara van Amsterdam UMC. “Op de eerste dag dat we in Amsterdam gingen meedraaien, hadden we meteen om half negen zes bellers en tien wachtenden. Er is een enorme behoefte aan informatie.”

Wat valt u op aan de telefoontjes die u krijgt?

“We hebben natuurlijk veel bellers met algemene vragen: Kan je veilig een vaccin nemen als je zwanger bent? ‘Ja’. Kan je een Pfizerbooster nemen als je eerste prik met Janssen was? ‘Ja’. Maar er zijn ook veel mensen die bellen met meer medisch complexe vragen. Ik krijg de indruk dat zij met hun vragen van het kastje naar de muur worden gestuurd, omdat veel artsen ook het antwoord niet hebben.”

“Dus dan krijg ik bijvoorbeeld iemand van zeventig aan de telefoon die drie ziektes heeft, zes verschillende pillen slikt en bij de eerste vaccinatie onwel werd. Het is dan niet gek dat iemand gaat twijfelen. Zo iemand heeft vragen. Niet omdat zij niet in het vaccin gelooft, maar omdat zij bang is.”

Wat voor route hebben deze mensen afgelegd voordat ze bij de Twijfeltelefoon terecht komen?

“Meestal komen ze eerst met hun vraag bij de huisarts, en soms ook nog bij een specialist. Maar die zijn ook niet altijd op de hoogte van de laatste inzichten, omdat het zo ontzettend snel gaat en er zoveel is om bij te houden. Soms vragen mensen het aan de medewerkers in de vaccinatiestraat, maar die kunnen echt moeilijke vragen ook niet beantwoorden. Mensen gaan dan natuurlijk ook zelf op internet zoeken en dat staat vol met allerlei verhalen waarin met heel veel stelligheid dingen worden beweerd. Kortom: mensen krijgen veel wisselende en conflicterende informatie.”

Dus dan komen ze bij u terecht en dan gaat u, net als in de poli, op onderzoek uit.

“Ja, eigenlijk wel. En dat is best een beetje raar, want ik ken de beller natuurlijk niet. Dan proberen we met zijn tweeën een medische beslissing te nemen. Het is vrijwilligerswerk naast mijn gewone baan, maar ik leer er ontzettend veel van. In sommige gevallen is de uitkomst: niet vaccineren. Of nóg niet vaccineren. Maar goed, dit gaat dan om hele specifieke gevallen.”

Begrijpt u veel vragen wel?

“Zeker. Mensen hebben terechte vragen. Bijvoorbeeld over het jasje van Jaap van Dissel. Tijdens de persconferentie zei hij dat het virus een andere jas heeft aangetrokken. Daar kregen we heel veel vragen over. Veel bellers twijfelen over de effectiviteit van een boostervaccinatie tegen de omikronvariant. Waarom werkt een booster wel als het virus zoveel anders is?”

Wat zeggen jullie dan?

“Waarschijnlijk is het zo dat een derde prik de spiegel van antistoffen veel hoger maakt, waardoor je beter beschermd bent tegen ernstige ziekte en om het virus over te dragen. Het is een oppepper van de antistoffen.”

“Nog een vraag die we veel horen: Hoe weten jullie zeker dat ik na tien jaar helemaal geen bijwerkingen heb? Dat kunnen wij niet garanderen, maar van andere vaccinaties weten we wel dat zij op de lange termijn veilig blijven. Mede dankzij vaccinaties leven wij nu langer. Het heeft onze levensverwachting enorm verlengd. Dat is het enige antwoord dat we kunnen geven. Als iemand dan nog steeds zegt: ‘Ik geloof er niks van,’ dan houdt het op’.”

Werkt de Twijfeltelefoon?

“Ja, het werkt, dat geloof ik echt. Wij geven eerlijke en onafhankelijke informatie waardoor mensen een weloverwogen beslissing kunnen nemen. In het woud aan informatie proberen wij helderheid te brengen. En dat gaat niet op de paternalistische benadering van vroeger: ‘Ik ben de dokter: Je moet dit doen.’ We helpen mensen juist om een beslissing te nemen. Er zijn natuurlijk ook mensen die meteen beginnen met: ‘Jullie zijn met een genocide bezig’. Ja, daar kan ik natuurlijk niks mee. Maar dat komt niet zoveel voor. Vaker horen we: ‘Ik voel me eindelijk serieus genomen’.”