PlusAchtergrond

Smaakvol, maar introvert: studentencomplex SEM laat de Minervahaven nog niet bruisen

Het Zeeburgereiland, het Bajeskwartier, de Zuidas, Buiksloterham, de Schinkel – waar wordt in Amsterdam niet gebouwd? De stad lijkt te exploderen. En dan moet Haven-Stad nog beginnen. Daarvan zijn de eerste tekenen nu zichtbaar. Zoals de kades van de Minervahaven.

Jaap Huisman
De Student Experience in de Minervahaven. Beeld Marc Driessen
De Student Experience in de Minervahaven.Beeld Marc Driessen

Onlangs klaagde de Universiteit van Amsterdam over de toestroom van de buitenlandse studenten die niet alleen de onderwijscapaciteiten belasten maar ook aanspraak maken op huisvesting in de stad. Betaalbare en adequate studentenkamers, daar is inderdaad een tekort aan. Niet voor niets is het delen van woningen ineens zo populair geworden.

De Student Experience is in het gat gesprongen met inmiddels vier vestigingen, verspreid over de stad, waar studenten een minimale kamer (22 vierkante meter) kunnen huren voor 900 euro, maar wel met gebruik van gemeenschappelijke voorzieningen op de begane grond en het dak. Zo ziet althans de nieuwste Experience eruit in de Minervahaven, kortweg SEM. Maar liefst 600 units hebben onderdak gekregen in een gebouw met een getrapte opbouw, de laatste mode in de architectuur. Het dak is een ‘landschap’ met trappen, een basketbalkooi en tuinen.

Kloostertuin

Rondom een binnentuin, die het architectenbureau VURB Architects omschrijft als een kloostertuin, bevinden zich een fitnesszaal, een biljart/dartszaal, een wasbar, lounges, een uitzendbureau (Young Capital) en uiteenlopende studeer- en vergaderplekken. Het concept vertoont gelijkenis met Our Domain en The Student Hotel, en voorziet dus kennelijk in een behoefte.

VURB (geleid door Volker Ulrich) prijst het complex aan als bijzonder duurzaam, onder meer door de toepassing van supermatte glaspanelen in de gevel die het daglicht temperen bij te veel zonne-inval. Bovendien zijn de panelen verstelbaar in verschillende hellingen. Dat geeft de gevel een levendig aanzien. Het gebouw heeft inmiddels al enkele prijzen op het gebied van energiebesparing gewonnen, want er zijn natuurlijk zoals tegenwoordig gebruikelijk is, ook een warmte-koudeopslag en ledverlichting aanwezig. The Experience is warm in de winter en koel in de zomer.

Met de Student Experience Minervahaven (SEM) is de eerste stap gezet naar de ontwikkeling van Haven-Stad, het ambitieuze plan om over 8 à 9 jaar zeker 70.000 woningen te bouwen in het gebied dat wordt begrensd door Sloterdijk, Westerpark en de Coentunnel. Het bijna voltooide Houthavens krijgen hiermee een vervolg. Haven-Stad moet hoogstedelijk worden: 100 woningen per hectare. Restanten van de oorspronkelijke gebruikers, zoals verhuisfirma De Wit, worstenmakerij Brandt & Levie en het volkstuinpark de Zonnehoek, lijken de laatste roependen in een oprukkende stadswoestijn. De buren van SEM aan de Minervahaven zijn expressieve blokken waar mediabedrijven, architectenbureaus en mode-agenturen zijn gehuisvest. Nergens in Amsterdam zie je zo’n tegenstelling tussen de morsige havenindustrie en de gelikte nieuwbouw.

Gewenste nieuwkomer

Nu nog is het aandeel woningen in de Minervahaven nul – en het segment kantoren/bedrijven 100 procent. 7200 arbeidsplaatsen worden er geteld. De gemeentelijke cijfers laten zien dat dat verandert in Haven-Stad. Uiteindelijk zullen of moeten hier ook woningen, scholen, sportcomplexen en zorginstellingen bijkomen. De SEM is dus een gewenste nieuwkomer in het gebied. Wie anders dan studenten brengen leven in de brouwerij?

Echter, de wens is de vader van de gedachte. De opzet van SEM en de architectuur, hoe ingenieus ook, lijken introvert en hermetisch. Het idee van een kloostertuin kan reflectie en concentratie bevorderen, het nadeel is dat SEM naar binnen is gekeerd. Daarbij helpt de strak gespannen blauwgrijze gevel niet mee. Je kunt aanmerkingen hebben op het longstaycomplex Boat & Co in Houthavens vanwege zijn eclectische uiterlijk, maar dat gebouw opent zich naar de haven, terwijl SEM de Minervahaven negeert. Waarmee weer eens is aangetoond dat het knap lastig is een voormalig havengebied om te toveren tot een woon-werkwijk. Of de bebouwing is te laag – zie Borneo/Sporenburg – of introvert, zoals meer complexen rond de Minervahaven. Het wordt een hele klus om Haven-Stad een leefbaar aanzien te geven, een plek waar het prettig wonen is, en niet te vergeten: goed bereikbaar met het openbaar vervoer. In SEM hebben de studenten de beschikking over deelfietsen en deelauto’s, waarvan de laatste niet gratis zijn.

Misschien ligt voor hen de leefbaarheid niet buiten de SEM maar binnenin, in de smaakvolle gemeenschappelijke ruimtes. Daar staan de banken en fauteuils in gedempte kleuren op tapijten die dan weer liggen op glad gestreken betonnen vloeren. Zelfs als je zou willen, zou je niet uit deze baarmoederlijke omgeving willen vluchten. Want daarbuiten is voorlopig niets.