PlusReportage

Seksuele voorlichting die verder gaat dan een neppiemel en condoom: ‘Je leert ook over de grenzen van anderen’

Seksuele voorlichting met meer dan een banaan blijkt hard nodig op scholen. Op het Huygens College in Amsterdam gingen maandag leerlingen uit vmbo-4 met elkaar in gesprek over grenzen en wensen op seksueel gebied.

Raounak Khaddari
Twee acteurs spelen op het Huygens College een situatie van grensoverschrijdend gedrag na. Beeld Dingena Mol
Twee acteurs spelen op het Huygens College een situatie van grensoverschrijdend gedrag na.Beeld Dingena Mol

Een neppiemel en een condoom zijn niet meer genoeg voor een volwaardige les seksuele voorlichting. Seksualiteit, liefde en relaties gaan immers om zoveel meer dan veilige penetratie alleen. Op maandagochtend, bij de start van De Week van de Liefde, krijgen leerlingen van het Huygens College in Amsterdam échte voorlichting met behulp van onlinevideo’s en gesprekken met jongerenexperts van Stichting KiKiD.

Tijdrovend

Verliefdheid is ‘soms kut’, ‘spannend’, ‘verwarrend omdat je niet weet of de ander ook verliefd is op jou’ en tijdrovend. ‘Want je kan aan niets anders meer denken.’ Dat zeggen leerlingen als ze moeten vertellen waar ze aan denken bij verliefdheid.

De les gaat met wat gegiechel van start, maar binnen tien minuten zijn de leerlingen uit 4-vmbo in twee groepen in gesprek met elkaar en met jongerenexperts Noah Baroud (21) en Lidewij Watteeuw (22).

Vooraf is gevraagd wat leerlingen nodig hebben om zich in de les veilig te voelen. Ze zijn het snel eens: luisteren, de ander niet onderbreken en niet meteen reageren als iemand iets zegt. “En wie ergens geen antwoord op wil geven, mag dat zeggen. We respecteren elkaars grenzen,” zegt Baroud.

Plezier beleven aan seks

De digitale lessen waarin zangeres Bente (21) centraal staat zijn opgedeeld in korte fragmenten die elke keer de aanzet geven tot het praten over een nieuw thema. De zangeres had graag soortgelijke lessen gehad, toen ze zelf op de middelbare school zat. “Ik heb op de middelbare school wel geleerd hoe je een kind maakt, maar nooit hoe je plezier kan beleven aan seks of hoe twee mannen, vrouwen of transpersonen seks hebben. Dat heb ik zelf moeten ontdekken met vrienden op het internet. Ik denk dat het juist goed is om erover te praten in een veilige omgeving.”

Als de beste vriend van Bente, Joël, vertelt dat hij op mannen valt, vertrekt het gezicht van een van de jongens. Iemand zegt zacht ‘zemmer’- straattaalequivalent van het scheldwoord flikker.

‘Ik wil geen homo als vriend’

Dezelfde, 17-jarige jongen: “Je mag homo zijn, maar dan ben je niet mijn vriend. Straks wordt hij verliefd op mij.” Een ander: “Mijn zus is ook gay. Is gewoon normaal.” De jongen weer: “Ik wil geen homo als vriend. Wat als hij zomaar aan me gaat zitten?” De jongerenexpert: “Niemand mag zomaar aan een ander zitten.”

Niet alleen deze les maakt duidelijk dat lessen over seksualiteit onmisbaar zijn op scholen. Uit peilingen van Rutgers en Soa Aids Nederland blijkt dat er te weinig aandacht is voor relationele en seksuele vorming in het voortgezet onderwijs, met name in de bovenbouw. Volgens Rutgers en Soa Aids Nederland zijn docenten ook ontevreden over de inhoud: onderwerpen als wensen en grenzen, consent en seksueel plezier komen onvoldoende aan bod.

Huwelijksnacht

Het gaat de stichting er niet om de leerlingen een uur lang de les te lezen. “Ze moeten zelf ontdekken wat zij vinden en dat mogen ze hier zeggen,” zegt projectmanager Aart Rijken (37) “Zolang het respectvol is.”

Of iedereen zijn grenzen durft aan te geven, is later de vraag. Baroud geeft zelf toe dat hij het soms lastig vindt om zijn grenzen aan te geven, waarna het gesprek weer op gang komt.

Hoe noem je het als iemand verder gaat dan de ander wil? “Rape,” roept iemand. “Marco Borsato,” roept een ander. “Aanranding.” “Maar het is ook afhankelijk van de situatie,” zegt de 17-jarige Funda. “Op je huwelijksnacht hoort dat. Misschien als je moe bent niet dezelfde nacht, maar wel de dag erna.

Furkan (17) is het daar niet mee eens. “Het hoort wel in onze cultuur. Als je gaat trouwen, dan ga je met elkaar naar bed en kinderen maken. Maar als ze echt niet wil? Ja, dan kan het niet toch.” Funda: “Maar je gaat niet een week wachten toch?”

De twee zijn allebei blij dat ze een uur les krijgen over deze onderwerpen. Funda praat er wel over met vriendinnen, maar nu weet ze beter hoe anderen erover denken. “Je leert ook over de grenzen van anderen, dat had ik wel eerder willen horen.”

Meer over