PlusExclusief

Sadet Karabulut wordt de belangrijkste adviseur van burgemeester Femke Halsema

Met Sadet Karabulut wordt voor het eerst een publiek persoon chef kabinet in Amsterdam. Beeld Jitske Schols
Met Sadet Karabulut wordt voor het eerst een publiek persoon chef kabinet in Amsterdam.Beeld Jitske Schols

Voormalig SP-Kamerlid Sadet Karabulut wordt de belangrijkste adviseur van burgemeester Femke Halsema. Wie is Karabulut en wat gaat zij precies doen?

Tim Wagemakers en David Hielkema

Een maand na de veelbesproken Black Lives Matterdemonstratie op de Dam in 2020 deelde Sadet Karabulut een spotprent op haar Twitteraccount. Op de tekening overspoelt het coronavirus het Binnenhof, maar wordt er door iedereen gewezen naar een bordje waarop ‘Amsterdam’ staat. Daarboven in een tekstballon: ‘Femke Halsema had zich beter moeten voorbereiden.’

Ze wilde maar zeggen: mensen willen Halsema ook alles aanwrijven. Vanaf 1 september hoeft de 47-jarige Karabulut de burgemeester niet meer op afstand te verdedigen, maar staat ze zij aan zij met Halsema, als de nieuwe chef kabinet. Daarmee wordt ze haar belangrijkste adviseur, ook wel de ‘schaduwburgemeester’ die op talloze brieven en telefoontjes van Amsterdammers reageert en bepaalt waar Halsema wel of niet iets mee moet doen.

In de luwte

Karabulut krijgt daarmee grote invloed op de koers die Amsterdam vaart, de stad waar ze sinds 2001 woont. Op basis van haar intensieve contacten met alle afdelingen van het stadhuis, ook met de wethouders en gemeenteraadsleden, moet ze advies uitbrengen over alle agendapunten. In het bijzonder die waarbij problemen kunnen worden verwacht.

De functie bestaat sinds 1967 en Karabulut volgt Karin van der Wansem op. Weinigen zullen Van der Wansem kennen. Ze trad niet op de voorgrond en cijferde zich de afgelopen negen jaar weg in dienst van Eberhard van der Laan en daarna Femke Halsema. Dat was haar kracht, zeggen velen die met haar gewerkt hebben.

Met Karabulut komt voor het eerst in de 55-jarige geschiedenis een publiek persoon op deze plek te zitten. Een plek in de luwte, wat wennen zal zijn na jaren vol in de wind te hebben gestaan. Kan zij zich wegcijferen voor de burgemeester?

‘Berefanatiek en goedgebekt’

Karabulut (28 april 1975) werd geboren in Dordrecht, als dochter van Turks-Koerdische gastarbeiders. Karabulut was activistisch en werd in haar jonge jaren actief in vredesplatforms tegen de oorlog in Afghanistan. SP’ers die ze daar tegenkwam introduceerden haar bij de partij.

In 2006 werd ze gemeenteraadslid in Amsterdam, waar ze na zes maanden vertrok naar de Tweede Kamer. Merkwaardig, werd geroepen op de Stopera, want moest zij niet eerst wat meer politieke ervaring opdoen alvorens gelanceerd te worden naar het parlement? Tegelijkertijd waren er ook lovende woorden. Een politiek verslaggever van Het Parool tekende op dat Karabulut in die paar maanden vaker aan het woord was geweest dan menig raadslid in vier jaar.

De toen 31-jarige Karabulut groeide uit tot een van de bekendste Kamerleden. Toenmalig SP-partijleider Jan Marijnissen was lyrisch over haar kwaliteiten. “Berefanatiek, goedgebekt, zoekt voortdurend de confrontatie.” Een kritiekpunt had hij ook. Ze moest de neiging onderdrukken om niet te verzanden in ‘ambtelijke verhalen’ en ‘bestuurlijke details’.

Stevig debat

In de Tweede Kamer kwam ze Femke Halsema tegen, toenmalig fractievoorzitter van GroenLinks. Ze trokken samen onder meer op in de strijd voor meer rechten voor Koerden. Toen Geert Wilders zijn film Fitna vertoonde weigerden ze allebei een petitie over de ‘intolerante en discriminerende standpunten van de PVV’ te ondertekenen, omdat deze uitsluitend tegen Wilders was gericht en niet tegen racisme in het algemeen.

Femke Halsema (56) en Karabulut delen veel overeenkomsten, in karakter, levenservaring en carrière. Beiden zijn gedreven, houden van politiek, zijn scherp en soms boos – driftig zeggen sommigen –, houden van het stevige debat, maar geloven vooral in het democratische proces.

In de Tweede Kamer voerde Karabulut in eerste instantie het woord op onder meer sociale zaken en immigratie. Ze viel op, mede door haar werk buiten de Kamer. Ze werd vaak gezien bij pro-Palestinademonstraties en ze weigerde bij de inauguratie van koning Willem-Alexander als een van de weinigen de eed van trouw af te leggen.

Kritiek op Bijleveld

Karabulut verloor in 2017 de strijd om het fractievoorzitterschap van Lilian Marijnissen, maar bleef daarna een politicus die op de voorgrond trad. Dat leverde haar ook bedreigingen op uit met name conservatieve hoek, vooral nadat voormalig Denk-Kamerlid Selçuk Öztürk haar had beschuldigd van steun aan een terroristische organisatie, doelend op de Koerdische PKK.

Tegen Het Parool zei ze daarover: “Ik ben een harde, ik kan het allemaal wel handelen.” Haar werk ging er ook niet onder gebukt. Rond de Nederlandse luchtaanval op Hawija leverde ze keiharde kritiek op Defensieminister Ank Bijleveld. Toch vertrok ze uit de politiek, het was mooi geweest, de ideologische discussies binnen de partij ‘waren niet altijd makkelijk’. Dat ze in 2017 niet gekozen was als fractievoorzitter speelde ook nog ‘zeker’ mee.

Na haar vertrek in 2021 was ze – nog een overeenkomst met Halsema – niet weg uit het publieke debat. Ze schreef columns voor De Groene Amsterdammer, had meerdere bestuursfuncties en sprak op bijeenkomsten door het hele land. Daar kwam ze soms oude bekenden tegen, maar Karabulut ging daar pragmatisch mee om.

Zo moest ze als programmamanager Vluchtelingen voor de gemeente Almere samenwerken met dé vrouw tegen wie ze als Kamerlid nog moties van wantrouwen had ingediend: huidig burgemeester Ank Bijleveld. Ze hadden elkaar even goed in de ogen gekeken, vertelden beiden aan Elsevier, maar gingen daarna maar gewoon aan de slag.

Leefbare stad

Alleen Almere is duidelijk geen Amsterdam, want na vier maanden solliciteerde ze op de baan van chef kabinet. Halsema zat zelf ook in de sollicitatiecommissie. Karabulut wordt nu Amsterdams ambtenaar, wat ze begin 2000 ook was. Ze hield zich toen in Zuidoost onder meer bezig met de coördinatie van het drugsbeleid.

Ze heeft kennis van de drugsproblematiek, is bekend met de ambtelijke én de politieke wereld en heeft een groot hart voor de thema’s waar Halsema ook voor warmloopt: veiligheid, vrouwenemancipatie, een leefbare stad. Karabulut zal een bekend gezicht in de stad blijven, alleen nu vanuit de coulissen.

Wat doet een chef kabinet?
De chef kabinet is het hoofd van de staf van de burgemeester en geeft leiding aan acht mensen die op hun dossiers de burgemeester adviseren en ondersteunen. De chef kabinet adviseert zelf ook – bij Halsema gebeurt dat bij grote thema’s zoals het drugs- en internationale beleid. De staf en vooral de chef praten de burgemeester bij over de staat van de stad. Elke dag zijn er brandjes te blussen, maar waar moet Halsema op reageren? Dat gaat om grote dossiers, maar ook over de vraag of de burgemeester meedoet aan het Sinterklaasjournaal of persoonlijk moet reageren op een brief.

Luister onze podcast Amsterdam wereldstad: