PlusExclusief

Reconstructie: de dag dat het kogels regende in een weiland in Broek in Waterland

Het rustieke Broek in Waterland beleeft op 19 mei de apotheose van het extreemste misdrijf in de regio Amsterdam van 2021. Zwaarbewapende overvallers die in Amsterdam-Noord een miljoenenbuit maken, belanden er na een wilde achtervolging in een kogelregen van de politie. Een reconstructie.

Wouter Laumans en Paul Vugts
Agenten doen onderzoek in een weiland in Broek in Waterland. Beeld ANP
Agenten doen onderzoek in een weiland in Broek in Waterland.Beeld ANP

Niemand zat erop te wachten, maar het doorgaans vooral onder wandelaars, fietsers en monumentenminnaars populaire Broek in Waterland haalt op 19 mei tot ver over de grenzen het nieuws. Niet als pittoreske trekpleister, maar als plaats delict. Beelden van agenten die op vluchtende criminelen schieten, tegen een decor van brandende auto’s onder rookkolommen, golven over internet.

Dat de Brusselse en Franse plegers van de gewelddadigste overval in jaren het dorp als overstapplek hebben gekozen, met een fatale confrontatie met de politie als gevolg, zal de dorpsgeschiedenis voor altijd tekenen.

Het begint die middag allemaal in Amsterdam-Noord, op de Meeuwenlaan. Om 14.06 rijdt daar een robuuste, witte geldwagen van waardetransporteur Brink’s achteruit het onooglijke bedrijfspand van Schöne Edelmetaal binnen, op nummer 88. Minuten later parkeren een zwarte Porsche Cayenne en twee snelle Audi’s (een S6 en een S4) voor het pand. Met de Porsche rammen de overvallers achterwaarts de poort.

67,3 miljoen aan goud en andere edelmetalen

De twee medewerkers van Brink’s die daarachter 5 pallets en 8 kisten met naar schatting 600 tot 880 kilo aan goud uitladen, worden door twee gemaskerde mannen onder veel geschreeuw en dreiging met een mes, een hagelgeweer en een aanvalsgeweer tegen de grond gewerkt en geboeid met tiewraps. (“Get down!”)

Een medewerker van Schöne Edelmetaal weet de sluis naar de kluis te sluiten, verschanst zich met zes collega’s in een safe room en belt 112. Op camerabeelden zien ze zeven mannen slepen met kisten en dozen. Die gooien ze in de achterbakken van de Porsche (15 stuks) en de lichtere Audi S4 (6 stuks).

Als iets te veel politiesirenes klinken, roept iemand ‘Go! Go! Go!’ en scheuren de zeker tien in zwart geklede overvallers met voor 67,3 miljoen aan goud en andere edelmetalen richting de Motorkade. Een bouwvakker en een medewerker van Schöne Edelmetaal bevrijden de Brink’stransporteurs van hun tiewraps.

De politie is snel ter plaatse, maar kan niet ingrijpen. De eerste agenten die arriveren, worden op afstand gehouden door overvallers met bivakmutsen, handschoenen en (naar later zal blijken) kogelwerende vesten. Zeker een van hen schiet, terwijl auto’s en fietsers passeren, met een automatische wapen in de lucht, en op een bewakingscamera. Een vrouw van 52 in haar Canta roept naar de schutter dat ze er langs wil, naar de supermarkt. Ze denkt dat er filmopnames aan de gang zijn. Als de overvaller weer in de lucht schiet, maakt ze rechtsomkeert.

Porsche en Audi in brand

Op hun vlucht noordwaarts, onder meer via de Leeuwarderweg, treffen de Porsche Cayenne en de Audi S6 steeds meer politieauto’s. Een inzittende van de Audi hangt met een kalasjnikov uit het achterraam. Volgens meerdere agenten opent hij het vuur op de auto’s die de achtervolging inzetten. De politie zegt dat de overvallers op zeker dertien plekken hebben geschoten of gedreigd, maar de verdachten en hun advocaten zien daarvoor later geen bewijs. Een verdachte zegt dat ook in de lucht is geschoten om te zorgen dat ander verkeer aan de kant gaat.

In Broek in Waterland laden de overvallers hun buit over in een Renault Espace en een Peugeot, die daar ’s ochtends al zijn klaargezet. Volgens de politie schieten sommigen op de aanrijdende politiewagens, terwijl anderen de Porsche en de Audi in brand steken. Het is dan iets voor 14.30 uur.

Als de verdachten er in de vluchtauto’s vandoor willen gaan, blokkeert de politie ze. De bestuurder van de Renault ramt een poort, rijdt een tuin in en botst daar op een boom, waarna de drie inzittenden een weiland in rennen, samen met een overvaller die uit de Peugeot is gesprongen. De Peugeot wordt door een politiewagen geramd en belandt in een sloot. De twee inzittenden klimmen eruit, waden door het water en rennen hetzelfde weiland in.

Aanvalsgeweren, een hagelgeweer en pistolen

Zoals op de filmpjes is te zien, schieten agenten héél vaak op de overvallers die door dat weiland rennen. Een hondengeleider laat zijn politiehond los. Overvaller Osiris Diawara (46), ‘de grote Arabier’ uit een Parijse banlieue, overlijdt ter plekke. ‘He’s dead’, zegt een van de andere overvallers als Diawara niet reageert op het bevel de handen in de lucht te steken. Hij is geraakt bij zijn linker sleutelbeen, waar zijn kogelwerende vest hem niet beschermde.

Vijf medeverdachten worden in het weiland gearresteerd: Abdi Karim el G. (dan 43) uit Brussel, Abdy T. (40) uit Kameroen, Sidy S. (37) uit de Parijse voorstad Saint-Denis en Nourdine H. (43) uit Brussel. De laatste is door twee politiekogels in zijn benen geraakt en ligt bewusteloos in het gras. Hij wordt gearresteerd na een spoedoperatie in het VUmc.

Op de oprit naar een woonboerderij aan de Galggouw heeft Marokkaan El Hachmi A. (43) zich verstopt in een kliko, maar de bemanning van de politiehelikopter heeft hem betrapt. Zwaarbewapende agenten en een hondengeleider praten hem er uit.

In Broek blijven meerdere aanvalsgeweren, een hagelgeweer en pistolen achter.

Wielrenner onder schot

Agenten hebben rond 14.30 uur ondertussen zwarte rook gezien in Diemen. Onder een viaduct van de A1, vlak bij de Overdiemerweg, staat daar de Audi S4 in brand. Een wielrenner vertelt bijna te zijn overreden door de scheurende Audi, waarna onder het viaduct ‘drie of vier mannen met bivakmutsen’ kratjes in een andere auto overlaadden. Eén liep met een pistool op hem af, maakte een schietbeweging en riep ‘in het Nederlands’ dat hij weg moest gaan. De wielrenner verstopte zich even, vluchtte verder en zag de lichtgekleurde ‘overstapauto’ hard voorbijrijden.

Een ander geeft agenten het Belgische kenteken van die auto door. Als dat in het systeem van intelligente verkeerscamera’s wordt ingevoerd blijkt het te gaan om een Renault Mégane die eerst over de A12 en later over de A16 rijdt. Een arrestatieteam rijdt de auto in Rotterdam klem. De enige inzittende is Valon M. (23) uit Brussel. Blijkens de navigatie in zijn iPhone is hij onderweg naar het onderduikadres in Rotterdam-Charlois dat twee inmiddels gearresteerde medeverdachten via Airbnb hebben gehuurd. (Gearriveerd in een Lamborghini Urus, dus kennelijk niet heel bevreesd op te vallen).

Bewakingscamera’s van een fietsenwinkel filmen bij de maisonnettewoning uiteindelijk enkele mannen die de recherche ziet als de ontkomen overvallers. Een van hen is inmiddels aangehouden in Kosovo, waarheen hij volgens tips met miljoenen van de buit was gevlucht. De enige andere vooralsnog geïdentificeerde voortvluchtige is Ibrahim A. (26) uit een voorstadje van Brussel.

Volgens Schöne Edelmetaal en Brink’s ontbreekt nog voor een slordige 4,2 miljoen euro van het buitgemaakte goud, platina en ander edelmetaal.

Vooraf verkend met een drone

Enkele verdachten schetsen het beeld van een gelegenheidscoalitie van Fransen en Belgen van wie de leiders al maanden tevoren bespraken dat het waardetransport op 19 mei vanuit Duitsland naar Amsterdam zou rijden en ruim een half uur binnen zou blijven bij Schöne Edelmetaal. (Dat klopt, de geldwagen was ’s ochtends om 6 uur geladen in Frankfurt, deels uit en weer ingeladen in het gelddepot van Brink’s in Osdorp en naar de Meeuwenlaan gereden.)

Van het pand waren met een drone beelden gemaakt, die de verdachten tevoren bestudeerden. Daags voor de overval verkende een groepje verdachten fysiek de buurt. Eén voelde aan de deur van Schöne Edelmetaal om in te schatten hoe stevig die was. In de ochtend van 19 mei vertrokken de overvallers vanuit een appartement in Antwerpen naar Amsterdam. Een clubje zette de Renault en de Peugeot klaar in Broek in Waterland, de hele groep kwam in de middag bijeen vlak bij Schöne Edelmetaal, om met de Porsche en de Audi’s gezamenlijk uit te rukken toen de geldwagen was aangekomen. Ze communiceren met portofoons.

Abdi Karim el G. gaf na zijn aanhouding al snel toe dat hij tijdens de achtervolging met een kalasjnikov vanuit de Audi schoot ‘om de politie op afstand te houden’. Hij schoot meerdere magazijnen leeg, maar vuurde alleen in de lucht, zegt hij.

De vraag hoe vaak en hoe gericht de overvallers op de politie hebben geschoten, speelt een voorname rol in de strafzaak. Veel blijft vaag zolang de Rijksrecherche, afgeschermd, nog onderzoekt of het politiegeweld door de beugel kon.

Meer over