Nieuws

Rechtszaak om geluidshinder Schiphol: ‘WHO-normen kun je niet aan de kant schuiven’

Omwonenden van Schiphol slepen alsnog de staat voor de rechter vanwege geluidshinder bij Schiphol. Volgens actiecomité ‘Recht op bescherming tegen vlieghinder’ voldoen de geluidsregels niet aan de normen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).

Herman Stil
null Beeld ANP
Beeld ANP

Ook de recente maatregel van het kabinet om na november 2023 het aantal vluchten op Schiphol 12 procent terug te brengen om zo binnen de geluidsgrenzen te blijven, is volgens het comité onvoldoende.

Maandagmiddag is de dagvaarding afgeleverd bij het ministerie van Infrastructuur. Volgens de aanklacht schendt de staat het recht op bescherming van de persoonlijke leefomgeving van omwonenden. Ook wordt gewezen naar het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, dat stelt dat overheden burgers moeten beschermen en dat het recht op ongestoord wonen garandeert.

Volgens het comité, dat naar eigen zeggen bestaat uit een groep van drieduizend omwonenden, ondervinden dagelijks anderhalf miljoen mensen rondom Schiphol meer geluidshinder door vliegtuigen dan de WHO toestaat, normen die door de Nederlandse Gezondheidsraad als advies aan de overheid zijn overgenomen. Naleving van die WHO-norm zou een halvering inhouden van het geluidsniveau vergeleken met de geluidsgrens die Nederland nu hanteert.

Dagelijks worden volgens cijfers van de actiegroep 200.000 regiobewoners ‘ernstig gehinderd’ en wordt ’s nachts de slaap van 23.000 Schipholomwonenden ‘ernstig verstoord’. Getallen die overigens afwijken van de officiële cijfers. Het vliegverkeer kan al meer dan zeven jaar normen straffeloos overschrijden doordat deze niet wettelijk zijn vastgelegd.

Krimp niet voldoende

Er wordt al twee jaar aan de rechtszaak gewerkt, nadat eerdere zaken over de handhaving van geluidsregels door rechters werden afgewezen. Verschillende kabinetten claimden met wettelijke maatregelen bezig te zijn, maar dat gebeurde steeds niet. Eind vorig jaar waarschuwde luchtvaartinspectie ILT het kabinet dat door dat jarenlange uitstel rechtszaken over hindermaatregelen verloren zouden worden.

De rechtszaak stond in de wacht vanwege de recente krimpmaatregel van het kabinet, die vanaf november 2023 Schiphol zestigduizend vluchten laat inleveren. Het vliegverkeer zou daarmee binnen de geluidsnormen uit 2015 blijven. Daags na de bekendmaking sprak het actiecomité met luchtvaartminister Mark Harbers (I&W).

“Die maakte heel duidelijk dat het kabinetsbesluit niet is gebaseerd op bescherming van omwonenden, maar op angst voor rechtszaken,” zegt initiatiefnemer Jan Boomhouwer. “Die ingreep verandert niet veel aan ons plan.”

“De 440.000 vluchten waar nu sprake van is, zijn wederom gebaseerd op wat economisch het minimale aantal starts en landingen voor Schiphol moet zijn. Weer wordt voorbijgegaan aan wat de maximale hinder voor omwonenden mag zijn. Telkens worden Schiphol en de economie op één gezet en bewoners op twee. Het is steeds het oude denken. Er wordt nog altijd niet gewerkt aan het vastleggen van een grens voor de maximale hoeveelheid geluid en overlast voor omwonenden.”

Omwonenden zijn sluitpost

“De bescherming van omwonenden blijft een sluitpost. De omgeving moet op één, in plaats van de luchthaven. De grens is niet wat Schiphol nodig heeft, maar wat de omgeving nog aan hinder kan hebben.”

De krimp is volgens het collectief onvoldoende om omwonenden te beschermen tegen te veel overlast volgens de normen van de WHO. “We eisen van de staat dat deze een eind maakt aan de onrechtmatige ernstige hinder en slaapverstoring en stopt met het spreiden van geluidshinder over de hele regio.” Daardoor zouden veel meer mensen in de regio hinder gaan ondervinden.

Opvallend genoeg stuurde minister Harbers maandag een pak onderzoeken over geluidshinder bij Schiphol naar de Tweede Kamer. Daaruit wordt duidelijk dat de regering niet van plan lijkt de WHO-aanbeveling te volgen, omdat dit ook in het buitenland niet gebeurt. Nederland zou met Frankrijk al de strengste hindernormen kennen.

Hinder toegenomen

“In ons gesprek met Harbers werd ook al duidelijk dat hij zich niet aan de normen wil houden, omdat Nederland niet het braafste land van Europa wil zijn,” vertelt Boomhouwer. “Maar de WHO-normen kun je niet aan de kant schuiven.”

Eind 2020 bleek al uit onderzoek van de GGD dat de overlast rondom Schiphol is toegenomen, zowel vóór als in coronatijd – in het laatste geval mogelijk doordat vanwege het wegvallen van andere geluidsbronnen vlieglawaai meer opviel. De gezondheidsdienst adviseerde toen al het aantal vluchten ‘substantieel’ terug te brengen en de normen van WHO te volgen.

In zestien gemeenten rondom Schiphol zegt gemiddeld een op de tien mensen tussen de 18 en 64 jaar ‘ernstige geluidhinder’ door vliegtuigen te ondervinden. Vooral in Aalsmeer, waar 40 procent van de inwoners ernstige overlast ondervindt, Uithoorn (34 procent), Heiloo (24 procent), Castricum (21 procent) en Amstelveen (21 procent). In Amsterdam zegt 7,5 procent van de inwoners onaanvaardbare overlast te ondervinden.

Acceptabele bescherming

Boomhouwer is niet bang dat rechters de eis zullen afwijzen nu het kabinet met krimpmaatregelen is gekomen. “Het kabinet kan wel blijven roepen dat er nieuw beleid en nieuwe normen komen, maar dan moet je beginnen met bepalen wat een acceptabele bescherming voor de omgeving is. Dat is nog altijd niet gebeurd.”

“De kans dat rechters opnieuw het argument accepteren dat de overheid aan maatregelen werkt, lijkt me klein,” besluit hij. “Dat beeld kennen we al eeuwenlang. De rechter zal niet voor de tiende keer uitstel verlenen.”