PlusInterview

PvdA-wethouder Moorman over het collegeakkoord: ‘Dit is pas het startpunt van moeilijke keuzes’

Wethouder Marjolein Moorman: ‘We moeten de balans goed bewaken.’ Beeld Jakob van Vliet
Wethouder Marjolein Moorman: ‘We moeten de balans goed bewaken.’Beeld Jakob van Vliet

Als winnaar van de verkiezingen had PvdA-leider Marjolein Moorman het initiatief bij de onderhandeling voor een nieuw college. Woensdag presenteerden PvdA, GroenLinks en D66 hun coalitie-akkoord.

Tim Wagemakers

Na 70 dagen onderhandelen over een nieuw Amsterdams college van b. en w. kwam er deze week witte rook. En een collegeakkoord. De ambities zijn groot: eerlijke kansen voor iedereen, een duurzame toekomst en verantwoorde groei van de stad. De financiële zorgen zijn ook groot.

Lange tijd leken GroenLinks en D66 in de verkiezingsrace de grootste te worden, maar uiteindelijk was het Marjolein Moorman die haar PvdA naar negen zetels en daarmee naar de overwinning leidde. Voordat volgende week het werk losbarst, maakt ze met haar gezin een paar dagen ‘het hoofd leeg’ in Drenthe.

Is dat even nodig?

“Ja! Eerst de campagne, daarna meteen hele intensieve onderhandelingen waarin we een hele moeilijke financiële puzzel moesten leggen. In de meivakantie hebben we ook een week niet onderhandeld om goed na te denken: vergeten we niet iets? Uiteindelijk is het een heel sociaal en groen akkoord geworden.”

U constateert een kansencrisis, een wooncrisis, een klimaatcrisis. Toch lijken de plannen minder revolutionair dan vier jaar geleden.

“Soms is revolutie nodig, maar nu moeten we vooral de balans goed bewaken. En wat ik best revolutionair vind is dat het ondanks alles bijvoorbeeld gelukt is onze investeringen in armoedebestrijding door te zetten. Tegelijkertijd: er komen zware tijden aan. Dit akkoord is niet het eindpunt, maar het startpunt van moeilijke keuzes.”

Het begrip gelijke kansen komt overal terug. Wat gaat een gemiddelde Amsterdammer hiervan merken?

“Het isolatie-offensief, daar ben ik heel trots op. Daarmee kunnen we meteen aan de slag bij de mensen die het hardst geraakt worden door de energiecrisis. Maar neem ook de Masterplannen in Zuidoost, Nieuw-West en de Aanpak Noord. Daarmee kunnen we echt investeren in jongerenwerk, de straten schoner maken. En nu niet in losse projectjes, maar in samenhang.”

Langetermijnplannen, maar ondertussen schrikt Amsterdam ook deze week weer op van meerdere schietpartijen. Lopen we niet enorm achter de feiten aan?

“We investeren óók extra in handhaving en veiligheid. We zien wat de cocaïnehandel met jonge mensen doet. Maar we moeten ons realiseren dat we dit niet alleen kunnen oplossen, maar alleen in samenwerking met het rijk en ook de oppositie. Dat is ook bijvoorbeeld waarom we Bij1 en de VVD hebben gevraagd om in Zuidoost en Zuid een stadsdeelbestuurder te leveren.”

Boodschappen, energie: alles wordt duurder. Toch verhogen jullie de lasten, rond parkeren, maar vooral die van de huizenbezitter, via de onroerendezaakbelasting ozb.

“Lastenverhoging is een middel en nooit een doel. Maar ik vind de bijdrage die we vragen redelijk. De ozb is heel laag als je het vergelijkt met het landelijk gemiddelde. En als je aan de gemiddelde Amsterdammer vraagt of ze een paar tientjes extra aan ozb willen betalen of dat we moeten bezuinigen op armoedebestrijding, denk ik dat we doen wat van ons verwacht wordt.”

Maar de afgelopen jaren stegen de lasten wel vaker met gemiddeld ‘een paar tientjes’. En de stijgende inflatie werkt ook door in bijvoorbeeld het erfpachtbedrag dat veel Amsterdammers betalen. Is de rek er niet uit?

“We doen dit niet rücksichtslos. De stijging van de ozb is echt veel gematigder dan de stijging van de WOZ-waarde de afgelopen jaren bijvoorbeeld. En de uitbreiding van betaald parkeren is ook bedoeld om de parkeerdruk te verlagen. Bewoners kunnen steeds moeilijker hun auto kwijt.”

Zelf moet uw college ook snijden in grote infrastructurele projecten, zoals Zuidasdok, de Noord/Zuidlijn, het sluiten van de kleine metroring, de bouw van bruggen over het IJ. Wat zou u kiezen?

“Daar ga ik niet op vooruitlopen; dat is iets wat we in gesprek met partners en het rijk moeten doen. Maar het is waar dat het niet allemaal tegelijk kan, al is het maar omdat we het personeel niet hebben. Uiteindelijk willen we die investeringen doen die leiden tot een versnelling van de woningbouw.”

En dan is er ook nog het onderhoud van de kades en bruggen, waarbij wordt gezocht naar ‘kostenbesparende maatregelen’. Is goedkoop geen duurkoop?

“We maken daar 25 miljoen euro structureel vrij voor per jaar! Dat is niet eerder gebeurd. Alleen: je kunt geld maar één keer uitgeven, dus we moeten elke keuze afwegen. We zullen er ook niet aan ontkomen meer bruggen af te sluiten, maar het biedt ook kansen om minder zwaar verkeer op de grachten te hebben.”

Overlastgevend toerisme wil uw college aanpakken, maar de toeristenbelasting raakt het vooralsnog niet aan. Zijn de extra inkomsten niet gewoon veel te hard nodig?

“Het gaat om balans, want de horeca en hotels hebben het heel zwaar gehad de afgelopen jaren. En we sturen nog steeds flink bij. Zodra het toerisme de 20 miljoen bezoekers bereikt, nemen we aanvullende maatregelen. Ook voeren we bijvoorbeeld 24 uur per dag betaald parkeren in het Centrum in, zodat mensen hier niet komen zuipen en dan in de auto slapen. Maar als je écht massatoerisme wilt tegengaan, dan kijk ik naar Schiphol. We moeten echt stoppen met die goedkope vluchten.”

De Amsterdamse ombudsman constateerde vorige week een ‘zakelijke en gesloten opstelling’ van bestuurders en de verkiezingen kenden een historisch laag opkomstpercentage. Wat wilt u daaraan doen?

“Ik vind dat verschrikkelijk. Wethouders zullen veel meer de stad in moeten gaan en zich allemaal verantwoordelijk moeten voelen voor democratisering in de stad. Dat betekent niet dat iedereen altijd zijn zin krijgt, want vervolgens moeten wij afwegingen maken voor het algemene belang. Maar als je mensen écht serieus neemt, denk ik dat ze dat goed begrijpen.”

U wordt wethouder van onder meer Onderwijs, Armoede en Jeugd(zorg). Waar kijkt u het meest naar uit?

“De stad ingaan! Ik wilde de afgelopen jaren bijvoorbeeld alle scholen bezoeken, zo’n 300. Ik ben mede door de coronacrisis maar tot 175 gekomen. Werk aan de winkel dus.”

Bij de landelijke PvdA valt uw naam ook vaak. U blijft hier?

“Ik ben gek op Amsterdam, waarom zou ik weggaan?”

De plannen van de coalitie

Onder de titel ‘Amsterdams Akkoord' presenteerden coalitiepartijen PvdA, GroenLinks en D66 afgelopen woensdag hun plannen voor de komende vier jaar. Zo investeren de partijen 32 miljoen euro in een groot isolatie-offensief en wordt 60 miljoen vrijgemaakt om de leefbaarheid en veiligheid in Zuidoost, Nieuw-West en Noord te verbeteren.

Wat betreft wonen, hét verkiezingsthema, mikt Amsterdam op 7500 nieuwe woningen per jaar. Net als in de vorige bestuursperiode gaat het daarbij om 40 procent sociaal, 40 procent midden en 20 procent vrije sector.

Amsterdammers voelen de plannen ook in de portemonnee. Zo wordt betaald parkeren uitgebreid in Zuidoost en Nieuw-West, op zaterdag ingevoerd in Buitenveldert en gaat het tarief van 7,50 per uur in het centrum 24 uur per dag gelden. De ozb voor huizenbezitters en commercieel vastgoed gaat ook omhoog, in totaal moet dat jaarlijks 52,5 miljoen euro opleveren. Een kleine meevaller is dat de afvalstoffenheffing wordt verlaagd.

Het nieuwe college wil meer congressen naar de stad halen. De toeristenbelasting gaat alleen omhoog als blijkt dat er niet genoeg binnenkomt. De partijen gaan echter uit van een snel herstel van het aantal toeristen.

Ook willen PvdA, GroenLinks en D66 dat er een zogenoemde forensenbelasting komt: mensen die een pied-à-terre in Amsterdam hebben, betalen dan mee aan het onderhoud van de stad. Economische groei moet daarnaast ten goede komen van buurten: zo komt er een pilot met een digitale lokale munt.

De plannen rond het aardgasvrij maken van wijken en de bouw van windmolens gaan op de huidige voet door. Met de grootste vervuilers van de stad, zoals AEB en het AMC, komen afspraken over het verminderen van hun CO2-uitstoot.

De Amsterdamse wethoudersploeg gaat van acht naar negen wethouders, van wie vijf nieuwe wethouders. De meest opvallende namen zijn voormalig Rochdalebestuurder Hester van Buren (PvdA) op Financiën en voormalig NPO-bestuursvoorzitter Shula Rijxman (D66) op Publieke Gezondheid.

Meer over