PlusInterview

PvdA-lijsttrekker Marjolein Moorman: ‘Het woord vrijheid is gekaapt door rechts’

Marjolein Moorman. Beeld Sophie Saddington
Marjolein Moorman.Beeld Sophie Saddington

Marjolein Moorman gaat op voor haar vierde verkiezingen in Amsterdam in twaalf jaar tijd. Gaat het haar lukken deze keer wel winst met de PvdA te behalen? ‘Wij elitair-links? De PvdA is een beweging van iedereen.’

David Hielkema

In het partijkantoor van de PvdA liggen flyers, sjaals en posters verspreid door de kamer. In het kleine keukentje staan de emmers met lijm, en een paar lege bierkratten. Halverwege het interview komt stadsdeelvoorzitter Maarten Poorter het kantoor onverwachts binnenlopen. “Het is onze lijsttrekker hare zelve!” roept hij enthousiast.

Hij zwaait naar Marjolein Moorman (47), die aan de tafel zit. Moorman lacht vriendelijk terug. De vrijwilligers zijn dan al weg – en Poorter komt ook niet naar binnen, zodat het interview met ‘hare zelve’ in alle rust kan doorgaan.

De afgelopen vier jaar heeft Moorman goed aan haar profiel gewerkt. Mede door de succesvolle documentaireserie Klassen is ze uitgegroeid tot een landelijke bekendheid en regelmatig schuift ze aan bij talkshows om over onderwijs te praten. Haar boek Rood in Wassenaar dat vorige maand uitkwam en de gelijknamige podcast zijn een volgende stap in het uitbreiden van het ‘merk’ Moorman. “Ik vind het goed als mensen weten wie ik ben en wat ik vind. Het persoonlijke verhaal hoort bij de politiek.”

Moorman trad in 2010 toe tot de partij en is voor de tweede keer lijsttrekker. Uit onderzoek van I&O Research blijkt dat ze de enige lijsttrekker is die stemmen kan verwachten wegens haar bekendheid. In 2006 haalde de PvdA nog 20 zetels, in 2010 werden dat er 15, in 2014 zakte dat naar 10 en in 2018 waren het 5 zetels. In de peilingen komt de partij nu uit op een vergelijkbaar aantal.

Gaat u voor de eerste keer in uw politieke carrière bij de PvdA winst behalen?

“Ja, en ik hoop dat we weer de grootste partij worden van de stad. De ziel van Amsterdam is een rode stad. Ik geloof daar nog steeds in.”

“Ik heb me enorm geërgerd aan het interview met Mark Rutte in jullie krant. Nu roept hij weer gaaf, gaver, gaafst. Nog harder gaaf roepen, alsof dat de oplossing is! De premier doet elke keer alsof hij voor de weg van realisme kiest en zijn beleid neutraal beleid is. Ondertussen zie je dat de ongelijkheid alleen maar groeit. We hebben een wooncrisis, onderwijscrisis, het afschuwelijke toeslagenschandaal; daar liggen allemaal politieke keuzes onder.”

Toch lukt het Mark Rutte en de VVD wel om de kiezers te verenigen.

“Rutte heeft ervoor gezorgd dat we in een wedstrijd met elkaar terecht zijn gekomen. De woningmarkt is een wedstrijd geworden, als je er niet tussenkomt ben je de sigaar. Hetzelfde zie je in het onderwijs, waarbij particulier onderwijs is verdriedubbeld. Ik geloof dat dit het effect is van vele jaren neoliberaal beleid waarin succes als eigen verdienste wordt gepresenteerd.”

“Ik ben ervan overtuigd dat de meeste mensen, zeker in Amsterdam, verlangen naar een samenleving waar wél ruimte is om naar een ander om te kijken en niet alleen willen dat het met henzelf goed gaat. We moeten nog maar zien of het de VVD weer lukt om kiezers te trekken met dat gebral over gaaf land.”

Stadsgeograaf Cody Hochstenbach schrijft dat de PvdA ook onderdeel van het woonprobleem is door keuzes in de jaren negentig.

“Het klopt dat er in die jaren geen goede keuzes zijn gemaakt, zoals het privatiseren van de woningbouwcorporaties. Dat willen we nu weer terugdraaien. Maar ik ben ook een beetje klaar om elke keer de fouten van mijn voorgangers te moeten verdedigen. Ik ben een sociaaldemocraat en die waarden zijn onfeilbaar voor mij.”

“Wat er nu op de woningmarkt gebeurt, is omdat Stef Blok (voormalig VVD-minister van Wonen, red.) in 2013 heel veel ruimte heeft gegeven aan beleggers. Hier heeft een enorme aanval op betaalbare woningen plaatsgevonden, waardoor veel betaalbare woningen verkocht zijn. En de verhuurderheffing was er, waardoor corporaties niet meer konden investeren.”

U wil een minder vrije woningmarkt, meer regulering.

“Het woord vrijheid is gekaapt door rechts, terwijl het een echt links woord is. Vrijheid wil je namelijk voor allen en niet voor een klein groepje geprivatiseerden. Private winst, publieke armoede. Dat moeten we keren. Wij willen betaalbare huurwoningen houden en middenhuur moet eeuwig middenhuur blijven. Reguleren en behouden zorgt voor veel mensen voor vrijheid. Ook letterlijke vrijheid; als je minder huur hoeft te betalen, heb je meer vrijheid om jezelf te ontplooien.”

De PvdA wil jaarlijks 7500 betaalbare woningen bouwen. De afgelopen jaren is dat niet gelukt. Waarom gaat dat nu wel lukken?

“7500 woningen per jaar is echt het maximale wat je kan doen. Als je nog meer wil, hou je niet genoeg geld over voor het onderhoud van je stad. Dat is niet een keuze die ik wil maken. Het gaat over duurzaamheid en het gaat ook over een prettige leefomgeving, zodat je genoeg faciliteiten hebt om echt prettig te kunnen leven.”

Het ging de afgelopen vier jaar vaak over aardgasvrije wijken en windmolens. Waarom heeft u niet meer ingezet op het isoleren van woningen?

“Goede vraag. Ik vind dat we dat veel meer hadden moeten doen en ik vind het heel pijnlijk dat mensen die het minste hebben nu de rekening betalen. Want zij zijn vaak mensen met lagere inkomens die in minder goed geïsoleerde woningen wonen. We moeten investeren in isolatie en de verhuurders veel strenger aanpakken om ervoor te zorgen dat er betere isolatie komt. Met GroenLinks komen we met een energiearmoede-offensief waar dit ook heel stevig instaat.”

Velen zien u als symbool voor het onderwijs. De realiteit is dat het lerarentekort hoger ligt dan toen u als onderwijswethouder begon. In 2018 was dit rond de 12,5 procent, nu is het 15 procent, terwijl het doel minder dan 5 procent was in 2023.

“Vreselijk. We hebben heel hard getrokken aan alle faciliteiten, zoals parkeervergunningen en woningen.”

Woningen realiseren voor docenten is niet écht gelukt.

“Nou, 62 woningen is niet niks. Dat zijn 62 klassen. We maken nu ook afspraken met ontwikkelaars om meer woningen voor leraren te realiseren.”

Maar is het genoeg?

“Natuurlijk willen we meer, maar aan het begin van deze periode was er geen voorrang. Tijdens het volgende college moeten we hiermee verder gaan. En je moet alles doen: reiskosten blijven vergoeden, inzetten op cursussen voor zijinstromers en goede afspraken met schoolbesturen maken.”

“Het liefst zou ik de controle over alles willen hebben, maar bijvoorbeeld gratis opleidingen voor leraren, zoals geregeld in Finland, zijn allemaal rijksregelingen.”

U wijst wel vaak naar Den Haag.

“Gelukkig maar. Wat was er gebeurd als ik het de afgelopen jaren niet had gedaan? Het heeft geleid tot ​​structureel meer geld naar het onderwijs, loonkloven die gedicht worden en meer geld voor docenten in kansarme wijken. In het regeerakkoord staat dat je ongelijkheid met ongelijkheid moet bestrijden, zoals we in Amsterdam al jaren doen.”

U was het niet eens met hoe de 8,5 miljard euro voor corona-achterstanden werden verdeeld. U zei dat er meer ongelijkheid door komt.

“In Den Haag weten ze dat er meer nodig is, maar begrijpen ze ook hoe ze dat moeten doen? Alleen repareren is niet genoeg. De volgende periode ga ik dat weer doen: de verantwoordelijken wijzen op hun verantwoordelijkheden. En tegelijkertijd moet je zelf het maximale doen wat je kan doen.”

SP-leider Lilian Marijnissen sprak zich deze week uit tegen ‘elitair links’. Voelt u zich aangesproken?

“Nee, want ik vind de PvdA niet elitair links. We zijn een beweging van iedereen. Sterkste schouders, zwaarste lasten. We zijn een brede volkspartij; altijd al geweest.”

U pleit voor meer samenwerking op links.

“Laten we elkaar niet bestrijden, maar laten we ons vooral sterk maken ten opzichte van rechts. Waarom de kleine verschillen uitvergroten en elkaars kiezers afpakken? We moeten vooral ervoor zorgen dat het neoliberale geluid bestreden wordt. Ik hoop heel erg dat we de samenwerking met GroenLinks doorzetten zoals die is ingezet. Samen staan we sterker.”

Slag om de Stopera

Op woensdag 16 maart kiest ook Amsterdam een nieuwe gemeenteraad. In aanloop ernaartoe besteedt Het Parool aandacht aan de politieke partijen, campagnes, peilingen en verhoudingen in de Stopera. Lees mee via parool.nl/verkiezingen.

Meer over