PlusTen Slotte

Pelle Mug (1934-2021) vocht legendarische gevechten binnen Amsterdamse PvdA

Zondag overleed Pelle Mug (1934-2021), een van de hoofdrolspelers in de Amsterdamse politiek van de jaren zeventig. ‘Best een aardige kerel. Er waren er in de PvdA-fractie ook die met elkaar op de vuist gingen.’

Marcel Wiegman
Pelle Mug in 1980. Beeld ANP
Pelle Mug in 1980.Beeld ANP

Vraag oudgedienden uit de Amsterdamse PvdA naar Pelle Mug en ze zullen zeggen dat hij een bevlogen man was. Iemand ‘die er helemaal voor ging’. Maar het woord aimabel komt ze nog altijd niet over de lippen.

Mug was in 1992 in Twente neergestreken vanuit Amsterdam, de plaats waar hij in 1934 werd geboren. Daar maakte hij, werd hij niet moe te vertellen aan dagblad Tubantia, ‘het ergste mee wat een politicus kan overkomen’: het lidmaatschap van de PvdA-fractie in de hoofdstad. “Een vijver vol piranha’s.”

Mug overleed zondag op 87-jarige leeftijd in zijn woonplaats Enter. Hij leed al enige tijd aan keelkanker.

Op de man

In 1974 werd hij fractievoorzitter van de PvdA in Amsterdam, de tijd van Joop den Uyl met zijn progressieve kabinet in Den Haag. Dat wilde Mug in Amsterdam ook wel. Het liep uit op een vechtcoalitie van sociaaldemocraten, communisten, pacifisten, en de radicale kabouter Roel van Duijn. Na anderhalf jaar was het alweer gedaan met de samenwerking.

Legendarisch waren de gevechten binnen de almachtige PvdA. Een woeste tijd, waarin niet werd geschroomd voluit op de man te spelen. Voorstanders van progressieve samenwerking als Mug stonden met verhitte koppen tegenover behoudende politici, waaronder partijleider Han Lammers. Aan de ene kant pleitten sociaaldemocraten voor aanleg van de metro en schaalvergroting, waarvan de Weesperstraat en de Wibautstraat nog altijd de stille getuigen zijn. Aan de andere kant roerden zich PvdA’ers als Mug, die meer zagen in kleinschalige stedelijke vernieuwing en meer inspraak van de bevolking.

‘Onbetrouwbare donder’

Hard tegen hard. Paul Rutgers van der Loeff, PvdA-raadslid sinds 1970, mocht in 1975 de pacifist Huib Riethof opvolgen als wethouder. Met vijf anderen zegde Mug daarop meteen maar de samenwerking met de rest van de 17-koppige PvdA-fractie op en kon de beoogde wethouder zijn biezen pakken.

“Mug?” zegt Rutgers van der Loeff nu nog steeds met diep afgrijzen. “Een onbetrouwbare donder. Ik kan slecht tegen liegen.”

Diepe sporen hebben de jaren zeventig achtergelaten. Mug zelf zei onlangs tegen dagblad Tubantia dat hij zichzelf eigenlijk helemaal niet geschikt achtte voor de politiek: “Ik ben niet gemeen genoeg.”

In 1976 startte hij desondanks de ‘operatie veenbrand’ om ongewenste elementen uit de fractie te verdrijven. Maar toch. Mug was volgens Walter Etty, raadslid sinds 1978 en later partijleider, best ‘een aardige kerel’. “Hij behoorde in elk geval niet tot de hardste. Er waren er in de fractie die met elkaar op de vuist gingen.”

Hij is, aldus Etty, van grote betekenis geweest voor de omslag die de sociaaldemocraten in de jaren zeventig maakte naar het denken over een stad op menselijke maat. Een compacte stad met ruimte om te wonen én te werken. Terwijl de roemruchte PvdA’er Michael van der Vlis de inhoud voor zijn rekening nam, zorgde Mug met ijzeren hand voor de broodnodige machtsvorming.

Vijanden

Louis Genet, tussen 1986 en 1994 wethouder van Volkshuisvesting, en al vanaf begin jaren zeventig actief voor de Amsterdamse PvdA: “Mug heeft zich in een zeer gecompliceerde tijd hard gemaakt voor de stad. Er werden in die tijd jaarlijks achthonderd woningen opgeleverd, terwijl er minstens vier- tot vijfduizend nodig zijn. Hij heeft geholpen de stad weer voor de Amsterdammers te maken.”

Mug maakte in 1975 als PvdA-politicus in Amsterdam een bomaanslag op een bouwput van de metro mee. In 1980 was hij getuige van de kroningsrellen en zag hij de tanks rijden in de Vondelstraat, waar krakers zich achter brandende barricades hadden verschanst. In datzelfde jaar kwam ook een dramatisch einde aan zijn eigen carrière in de hoofdstedelijke politiek, toen in de pers berichten opdoken over een woning aan de Lijnbaansgracht die hij niet helemaal volgens de regels zou verhuren. Een woning bovendien, waarvan ook een deel als bordeel werd gebruikt. Zijn tegenstanders lustten er wel pap van en verzonnen de leus: ‘Even vlug? Dan naar Mug!’

Mug, in de race om wethouder van Financiën te worden, zag zich gedwongen om zich terug te trekken en de mooie positie te laten aan Walter Etty. Drie jaar later pleitte een onderzoek hem vrij, maar het was te laat. Mug heeft altijd volgehouden dat het doorgestoken kaart was van zijn politieke vijanden. In de gemeentepolitiek in Wierden kreeg hij in 1997 voor elkaar wat hem in Amsterdam in al die jaren niet was gelukt: linkse partijen bundelen. Zijn Platform Progressief Wierden (PPW) haalde bij de verkiezingen van 1998 drie zetels en Mug werd opnieuw fractievoorzitter.

Meer over